NGƯỜI CHIẾN SĨ KIÊN CƯỜNG CỦA QUÊ HƯƠNG CAO LÃNH
Trong suốt chiều dài lịch sử đấu tranh cách mạng của tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp), những ngày mùa thu tháng Tám năm 1945 luôn là một mốc son chói lọi. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân Đồng Tháp đã cùng cả nước đứng lên hành động trong cuộc Tổng khởi nghĩa. Trong không khí lịch sử năm ấy, phong trào giành chính quyền ở địa phương gắn liền với tên tuổi của một người con ưu tú của đất Nam Bộ - bác Nguyễn Văn Phối. Bác Nguyễn Văn Phối (thường gọi là Biện Phối) sinh năm 1916 tại thôn Mỹ Nghĩa, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay thuộc phường Mỹ Ngãi, tỉnh Đồng Tháp). Sinh trưởng trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước, từ nhỏ, bác đã chứng kiến cảnh đồng bào bị thực dân Pháp áp bức, bóc lột dã man. Thấu hiểu nỗi khổ của người dân mất nước, bác đã sớm nuôi dưỡng tinh thần yêu nước và quyết tâm đi theo con đường cách mạng.
Hành trình hoạt động cách mạng đầy gian khổ và lòng kiên trung
Vào mùa thu năm 1930, khi làn sóng cách mạng bắt đầu lan rộng mạnh mẽ tại Cao Lãnh, bác Nguyễn Văn Phối khi ấy tuy còn rất trẻ nhưng đã chủ động tham gia vào tổ chức Nông hội đỏ. Nhờ sự nhiệt huyết, thông minh và lòng trung thành với tổ chức, đến năm 1936, bác vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Trong giai đoạn từ năm 1936 đến năm 1940, bác được tổ chức phân công làm Bí thư Chi bộ xã Mỹ Trà, sau đó là Quận ủy viên quận Cao Lãnh. Bác đã lặn lội xây dựng cơ sở, giác ngộ quần chúng và đứng ra tổ chức nhiều cuộc đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ cho đồng bào. Đến năm 1940, sau cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ, bác bị giặc Pháp bắt giữ. Dù bị chúng tra tấn bằng đủ mọi đòn thù dã man, bác vẫn một mực giữ vững khí tiết của người đảng viên, quyết không khai báo để bảo vệ an toàn cho tổ chức. Sau đó, bác bị kẻ thù đày biệt xứ ra nhà tù Bà Rá (nay thuộc tỉnh Bình Phước) - một trong những nơi giam giữ khắc nghiệt thời bấy giờ.
Đứng lên giành chính quyền và những năm tháng kháng chiến trường kỳ
Sau khi Nhật đảo chính Pháp và cuộc Cách mạng Tháng Tám bùng nổ thành công, bác Nguyễn Văn Phối thoát khỏi nhà tù trở về đất liền. Vừa về lại quê hương Sa Đéc, bác lập tức bắt tay vào công việc, tham gia củng cố nội bộ Đảng và xây dựng lực lượng vũ trang, quyết tâm giữ vững thành quả cách mạng vừa giành được ở địa phương. Trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước, bác Nguyễn Văn Phối được Đảng tin tưởng giao phó nhiều trọng trách lớn như: Phó Bí thư Tỉnh ủy Long Châu Sa, Bí thư Tỉnh ủy Long An, và Bí thư Tỉnh ủy Kiến Phong (tức tỉnh Đồng Tháp ngày nay). Đặc biệt, bác còn đảm nhiệm vai trò Đoàn trưởng kiêm Chánh ủy Đoàn 962 (Bộ Quốc phòng) - đơn vị bến bãi chiến lược của Đường Hồ Chí Minh trên biển tại khu vực Nam Bộ, chuyên tiếp nhận vũ khí từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam.
Bác luôn bám sát địa bàn, dựa vào dân để lãnh đạo phong trào cách mạng vượt qua những giai đoạn ác liệt nhất. Thế nhưng, cuộc đời của bác đã phải khép lại khi sự nghiệp cách mạng đang ở giai đoạn chín muồi. Ngày 16/6/1966, trong một chuyến đi kiểm tra từ Bến Tre qua Trà Vinh, thuyền của bác bị tàu địch phát hiện và bao vây tại cửa biển Cổ Chiên. Trong tình thế hiểm nghèo, để bảo vệ đến cùng bí mật chiến lược của Đảng và không rơi vào tay giặc, bác đã quyết đoán nổ mìn phá thuyền và anh dũng hy sinh ở tuổi 50.
Sự hy sinh trọn vẹn và lòng biết ơn của thế hệ trẻ
Cuộc đời của bác Nguyễn Văn Phối là một câu chuyện hy sinh trọn vẹn vì Tổ quốc. Bác ngã xuống khi đất nước chưa kịp nhìn thấy ngày hòa bình, thống nhất, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng đội và nhân dân. Bác thật sự là một người cộng sản chân chính, kiên trung và vô sản đúng nghĩa. Vào ngày 22/11/2011, bác Nguyễn Văn Phối đã được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Đối với thế hệ trẻ Đồng Tháp hôm nay, hình ảnh bác Nguyễn Văn Phối là một tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước và sự quả cảm. Hằng năm, chính quyền địa phương và gia đình vẫn long trọng tổ chức lễ giỗ cho bác tại Nhà tưởng niệm (tọa lạc tại tỉnh Đồng Tháp) để bày tỏ lòng thành kính
Tên của bác giờ đã được đặt cho những con đường lớn ở quê hương Cao Lãnh, như một lời nhắc nhở thế hệ sau phải luôn học tập, rèn luyện để xứng đáng với xương máu của thế hệ đi trước. Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Anh hùng Nguyễn Văn Phối như một bản hùng ca bất tử về lòng yêu nước và tinh thần kiên trung của người chiến sĩ cộng sản. Sự hy sinh anh dũng của bác không chỉ góp phần nhuộm thắm màu cờ Tổ quốc mà còn trở thành niềm tự hào sâu sắc của người dân Đất Sen hồng. Ngày nay, nén hương thơm thắp tại Nhà tưởng niệm hay mỗi con đường mang tên Nguyễn Văn Phối tại quê hương Cao Lãnh chính là lời nhắc nhở thế hệ sau về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Hình ảnh kiên cường của bác Biện Phối sẽ mãi là ngọn đuốc sáng, soi rọi và nâng bước cho thế hệ trẻ hôm nay trên hành trình xây dựng quê hương Đồng Tháp ngày càng giàu đẹp, văn minh.
