BÁC SĨ ĐẶNG THUỲ TRÂM

“Mẹ ơi! Ngày mai, trong tiếng ca khải hoàn sẽ không có con đâu, Con tự

hào vì đã dâng trọn đời mình cho Tổ Quốc…”

Hai tiếng gọi nghe như quen thuộc với chúng ta – những người con sống

trong hoà bình, nhưng chúng ta nào biết được đó là tiếng gọi cuối cùng khi

những con người chưa bao giờ bị quên lãng đã cất lên khi họ kết thúc cuộc đời.

Mẹ ơi! Nghe sao tha thiết mà có chút tiếc nuối, không phải họ tiếc nuối vì đã hy

sinh mà có chút tiếc nuối vì ngày hoà bình họ không được trở về bên mẹ thân

yêu, ôm mẹ và gọi Mẹ ơi! Những tấm gương, những con người không bao giờ

chúng ta được phép quên họ đã hiến dâng cả tuổi xuân, hạnh phúc riêng để ra

nơi chiến tuyến, chiến đấu hy sinh vì lý tưởng của người Việt Nam “Không có gì

quý hơn đôc lập tự do”. Vào một ngày tôi có nghe một câu trong phim “Đừng

đốt” : “ Đừng đốt, vì trong đó đã có lửa” đã làm tôi nhớ đến bác sĩ, liệt sĩ Đặng

Thuỳ Trâm – một cô gái cách mạng – đã hiến dâng cả tuổi xuân giành lại độc lập

tự do cho dân tộc, cho Tổ Quốc.

Bác sĩ Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26/11/1942 tại Huế, lớn lên ở Hà Nội

trong một gia đình trí thức giàu truyền thống khoa học và giáo dục. Cha chị là

bác sĩ ngoại khoa Đặng Ngọc Khuê, mẹ là dược sĩ Doãn Ngọc Trâm – giảng

viên Trường Đại học Dược khoa Hà Nội. Môi trường gia đình đã sớm bồi đắp

cho chị tinh thần nhân ái, kỷ luật và khát vọng cống hiến.

Tháng 4/1952, chị được kết nạp vào Đội Thiếu niên Tháng Tám; đến

tháng 9/1952, được bầu vào Ban Chỉ huy đội thôn Duy Tình (Hậu Lộc, Thanh

Hóa). Giai đoạn 1955–1957, chị học tại Trường Lam Sơn (Thanh Hóa), liên tục

được tín nhiệm trong công tác đội. Năm 1958, gia đình chuyển ra Hà Nội, chị

học cấp III tại Trường Chu Văn An. Ngày 1/4/1960, chị được kết nạp vào Đoàn

Thanh niên Lao động Việt Nam; niên khóa 1960–1961 được công nhận là Đoàn

viên ưu tú. Những năm tháng này đã hình thành ở chị bản lĩnh, tinh thần trách

nhiệm và ý thức tổ chức kỷ luật.

Năm 1961, nối nghiệp gia đình, Đặng Thùy Trâm thi đỗ Trường Đại học

Y khoa Hà Nội. Trong suốt thời gian học tập, chị luôn xung phong gánh vác

công việc tập thể, gương mẫu trong học tập và rèn luyện.

Tháng 4/1965, chị được công nhận là quần chúng tích cực của Đảng;

tháng 2/1966 là đối tượng bồi dưỡng kết nạp Đảng của Chi bộ Y5 CKB. Từ

1961–1966, chị nhiều lần nhận giấy khen, bằng khen Đoàn viên ưu tú; được tặng

huy hiệu “Đoàn viên Điện Biên Ấp Bắc”, “Đoàn viên Thanh niên 3 sẵn sàng”,

cùng các danh hiệu Sinh viên tiên tiến.

Tháng 6/1966, với thành tích nổi bật, Đặng Thùy Trâm tốt nghiệp sớm

một năm với bằng hạng ưu. Trước nhiều cơ hội công tác thuận lợi tại Hà Nội,

chị đã lựa chọn con đường khó khăn hơn: tình nguyện vượt Trường Sơn vào

chiến trường Quảng Ngãi – nơi ác liệt nhất lúc bấy giờ.

Tháng 3/1967, vừa đến Quảng Ngãi, chị được phân công phụ trách Bệnh

xá Đức Phổ – một bệnh xá tiền phương. Từ tháng 4/1967 đến tháng 5/1970, chị

giữ cương vị Bệnh xá trưởng, trực tiếp tổ chức cứu chữa cho hàng nghìn thương

binh và nhân dân địa phương.

Trong điều kiện thiếu thốn trăm bề, chị vừa khám chữa bệnh, vừa tổ chức

sơ tán, di chuyển thương binh chống càn, bám cơ sở, bảo đảm an toàn cho bệnh

xá. Sự tận tụy, dấn thân và tinh thần trách nhiệm của chị trở thành chỗ dựa tinh

thần vững chắc cho đồng đội và người dân.

Chị đã viết trong nhật ký “Tha thiết yêu Đảng, yêu Đoàn. Cần phải nỗ lực

nhiều để đền đáp công ơn của Đảng. Đối với bạn, với đồng chí luôn quan tâm

giúp đỡ và thực hiện đấu tranh phê bình tốt. Tích cực, có nhiệt tình, có tinh thần

trách nhiệm trong công tác. Rèn luyện tu dưỡng thường xuyên.”

Những trang nhật ký ghi lại đời sống chiến trường, nỗi đau và niềm tin, sự

yêu thương bệnh nhân và đồng đội, đã chạm tới trái tim hàng triệu độc giả. Ở đó

hiện lên một người bác sĩ coi thương binh như người thân, vui khi cứu sống

bệnh nhân, day dứt trước những bất lực do thiếu thốn phương tiện.

Chị viết: “Đời phải trải qua giông tố nhưng chớ cúi đầu trước giông

tố.” Câu chữ giản dị mà mạnh mẽ, kết tinh ý chí kiên cường của một thế hệ sẵn

sàng hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do.

Ngày 22/6/1970, trong chuyến công tác từ vùng núi Ba Tơ về đồng bằng,

Bệnh xá Đức Phổ bị tập kích. Đặng Thùy Trâm anh dũng hy sinh tại Đức Phổ,

Quảng Ngãi, khi chưa tròn 28 tuổi.

Chị ra đi, nhưng kỷ vật và tinh thần còn mãi. Những giá trị mà chị để lại – lẽ

phải, chính nghĩa, độc lập, tự do – đã và đang được gìn giữ như tài sản tinh thần

vô giá của dân tộc.

Ngày 18/10/2009, gia đình đã trao cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt

Nam kỷ vật “Bông hoa” – được trao trong lễ kết nạp Đoàn ngày 01/4/1960 tại

Trường Chu Văn An. Kỷ vật nhỏ bé ấy trở thành “gạch nối” của bản hùng

ca “Mãi mãi tuổi hai mươi”, lưu giữ ký ức trong trẻo và lý tưởng cao đẹp của

tuổi trẻ Việt Nam.

Tác phẩm Đừng đốt (đạo diễn Đặng Nhật Minh) được xây dựng từ cuốn

Nhật ký Đặng Thùy Trâm, tái hiện câu chuyện có thật về nữ bác sĩ Đặng Thùy

Trâm và hành trình cuốn nhật ký của chị đi qua chiến tranh để chạm tới lương tri

con người. Bộ phim không chỉ kể về chiến tranh mà còn đặt trọng tâm vào tình

người giữa hai chiến tuyến. Một người lính Mỹ, khi tìm thấy cuốn nhật ký, đã

không nỡ đốt đi – dù đó là tài liệu của “phía bên kia”. Từ đó, câu chuyện chuyển

từ chiến tranh sang sự thức tỉnh của lòng trắc ẩn.

Tác phẩm cho thấy chiến tranh có thể chia cắt con người về ý thức hệ,

nhưng cảm xúc và nhân tính thì không có biên giới, những dòng nhật ký chân

thật có sức mạnh vượt qua thù hận, sự hy sinh của một con người bình thường

có thể trở thành giá trị chung của nhân loại

“Đừng đốt, vì trong đó đã có lửa rồi” Câu nói này là chi tiết then chốt, mang

nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc: “Lửa” của lý tưởng và niềm tin. “Lửa” ở đây trước

hết là ngọn lửa lý tưởng – tình yêu đất nước, khát vọng cống hiến và tinh thần

không khuất phục của bác sĩ Đặng Thùy Trâm. Cuốn nhật ký không chỉ là giấy

mực, mà chứa đựng tinh thần sống mãnh liệt, nên không thể bị thiêu hủy bằng

lửa vật lý.

“Lửa” của lương tri và sự thức tỉnh - câu nói còn thể hiện sự thức tỉnh lương tri

giữa chiến tranh khốc liệt, như một lời khẳng định: có những giá trị vượt lên trên

chiến tranh, không thể bị tiêu diệt.

Chị đã sống và chiến đấu dâng trọn đời mình, giống như lời bài hát của

tác giả Nguyễn Hùng: “Hết kháng chiến nếu con còn chưa về, mẹ ơi vui lên, mẹ

có đứa con anh hùng, đem thanh xuân gieo tự do cho đất nước với con thế thôi,

còn gì đẹp hơn…”

Anh hùng liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm là tấm gương sáng về y đức, lý

tưởng và lòng yêu nước. Cuộc đời và di sản tinh thần của chị tiếp tục truyền cảm

hứng mạnh mẽ, nhắc nhở mỗi thế hệ về trách nhiệm sống có lý tưởng, dấn thân

và phụng sự Tổ quốc. Những người thanh niên trẻ, họ đã quên mình, đem thanh

xuân hiến dâng cho sự độc lập, tự do, hạnh phúc. Bản thân tôi là một đoàn viên

thế hệ thanh niên luôn cố gắng trở thành một đoàn viên ưu tú, mang chút tài lẻ

nhỏ của bản thân góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước, giữ gìn văn hoá vì

“Văn hoá còn là dân tộc còn”, thi đua yêu nước, tham gia các hoạt động tình

nguyện giúp địa phương,…

Lê Kim Ngân – Chi đoàn cơ sở Sở Tư pháp

Nguồn: BCHQS tỉnh Quảng Trị

Nhật ký bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm

Phim “ Đừng đốt”