Bác Sĩ Đặng Thùy Trâm
Chiến tranh, bom đạn và khói lửa - những hình ảnh ấy dường như đã xa vời trong tâm trí chúng ta. Tuy vậy nỗi đau, hậu quả mà chúng để lại vẫn luôn dai dẳng và âm ỉ trong mỗi con dân đất Việt. Đó là nỗi đau của người cha, người mẹ mất con, là nỗi đau của những đứa trẻ mất gia đình, người thân. Là một người con của đất nước Việt Nam, được hưởng nền hòa bình độc lập trong thời đại 4.0, được học hành tử tế, tôi luôn tâm niệm rằng mỗi một sự hi sinh, ngã xuống của một chiến sĩ chính là mỗi viên gạch
Từ xứ Huế mộng mơ cho đến Hà Nội - nơi lý tưởng hình thành
Xứ Huế từ lâu đã luôn nổi tiếng với danh lam, thắng cảnh cổ kính. Đó là cung đình Huế lộng lẫy, kiêu sa, là dòng sông Hương mềm mại yêu lấy đất đai và con người nơi đây. Giữa chốn thắng cảnh tuyệt đẹp ấy đã sinh ra một con người, một cái tên. Một cái tên dịu dàng, e lệ như hoa nở - Đặng Thùy Trâm. Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26/11/1942, là con gái của bác sĩ Đặng Ngọc Khuê và giảng viên Dược khoa Doãn Ngọc Trâm, những con người trí thức tài hoa.
Mặc dù Đặng Thùy Trâm được sinh ra ở Huế nhưng cả tuổi thơ cô lại lớn lên ở Hà Nội. Lớn lên giữa những năm đói kém, được tiếp xúc với nỗi đau của đồng bào đã giúp người con gái ấy hiểu được sự tàn bạo của chiến tranh. Chiến tranh đã cướp đi sinh mạng của vô số con người vô tội, đẩy con người ta vào thế khốn cùng. Và trong tình cảnh ấy, Đặng Thùy Trâm đã lớn lên với sức sống mạnh mẽ, mãnh liệt cùng với tấm lòng nhân ái, vị tha.
Vào những năm 40 của thế kỉ XX, cô bé Đặng Thùy Trâm lớn lên trong không khí khói lửa, thường xuyên phải lắng lo về cuộc sống không ổn định. Còn khi đêm về với trang sách bên cạnh, cô học hỏi về con người, về tri thức và về trái tim. Người con ấy dù sống giữa bi kịch nhưng tâm hồn lại không sầu bi. Trái lại, Đặng Thùy Trâm càng thêm yêu lấy sự sống và quyết tâm giúp đỡ những con người khó khăn.
Con đường y đức: Khi lý tưởng cất tiếng
Trưởng thành hơn, nhờ tinh thần học hỏi bền bỉ và kiên trì, cô gái trẻ Đặng Thùy Trâm đã theo học tại trường Chu Văn An, nơi nhân tài trí thức tứ phương hội tụ. Tại đây, cô tiếp xúc với văn chương, thơ ca và say mê chúng. Với giọng hát ngọt ngào, trữ tình nên trong quá trình học tập tại trường, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã đoạt được rất nhiều giải thưởng trong các cuộc thi tài văn nghệ quần chúng. Cô gái ấy đã lớn lên rực rỡ và tỏa sáng như bông hoa loa kèn đầy kiêu hãnh và xinh đẹp. Đồng thời cũng là một trái tim biết yêu biết thương những con người khốn khổ.
Năm tháng trôi qua, nối nghiệp gia đình, cô đã thi đỗ vào trường Đại Học Y Khoa Hà Nội với lý tưởng sẽ dùng tài năng cùng tấm lòng y đức của bản thân để giúp đỡ đồng bào. Và chính lý tưởng ấy đã dẫn lối cho người con xứ Huế. Với kết quả học tập xuất sắc, cùng tấm bằng loại ưu, thay vì chọn con đường mà bố mẹ chọn thì Đặng Thùy Trâm đã rẽ lối sang hướng khác. Năm 1966, cô xung phong tiến vào miền Nam thân yêu, nơi chiến trường bom đạn ác liệt.
Tại đó, bác sĩ Thùy Trâm đã nhận nhiệm vụ tại Bệnh xá huyện Đức Phổ. Ở đó, cơ sở vật chất, điều kiện y tế thiếu thốn đến mức sơ khai. Đó là phòng mổ trong hầm tránh bom, lán dã chiến, là bàn mổ đơn sơ bằng ván gỗ, giường tre tạm bợ, là dao mổ mòn vẹt phải mài lại, là thuốc thang thiếu thốn phải lấy lá cây dại thay thế. Dường như mọi thứ đang quá sức với một cô gái thành thị hãy còn quá trẻ để dấn thân vào. Nhưng thay vì bỏ cuộc và trở về, vị bác sĩ trẻ vẫn tiếp tục miệt mài trên con đường của mình với lý tưởng giúp đỡ cho các chiến sĩ, thanh niên xung phong nơi tiền tuyến.
Khói lửa, chiến tranh và thiên thần
Sống trong chiến tranh, bom đạn, người con gái ấy vẫn ngày ngày cứu chữa cho các bệnh nhân bị tổn thương. Năm 1968, chiến dịch Mậu Thân được tiến hành, Bệnh xá Đức Phổ đã tiếp nhận vô số sinh mạng đang nằm giữa sự sống và cái chết. Nơi đây đã trở thành địa điểm cứu sinh cho rất nhiều thương binh thời chiến. Khi Mĩ quyết định tấn công ác liệt bằng máy bay B-52, chị Đặng Thùy Trâm cùng các đồng đội đã dời viện qua nhiều nơi khác nhau để tránh bom. Họ không quản ngày đêm di rời, xây dựng lán dã chiến. Họ hi sinh sức khỏe, hằng đêm không ngủ để cứu sống bệnh nhân. Với họ, dù chỉ còn một chút hi vọng nhỏ nhoi cũng là động lực để họ tiếp tục công việc giúp đỡ người khác.
Trong những năm tháng cứu người ấy, Đặng Thùy Trâm đã cứu giúp rất nhiều người cũng đã gặp gỡ rất nhiều chứng nhân lịch sử. Câu chuyện nổi bật nhất trong số đó là chuyến Tàu số hiệu 43 của Đoàn tàu Không số - chuyến tàu bí mật vận chuyển vũ khí từ Bắc vào Nam. Trong hành trình ấy, đã có 14 thủy thủ bị thương nặng, phải nhập viện. Ở đó họ đã gặp bác sĩ Đặng Thùy Trâm. Trong nhiều ngày tháng gian khó, 14 vị thủy thủ đã được cô bác sĩ trẻ cùng các đồng đội chăm sóc tận tình cả về sức khỏe lẫn tinh thần. Bác sĩ Đặng Thùy Trâm lúc này đây không chỉ còn là một y bác sĩ bình thường mà đã trở thành “Thiên thần áo trắng” luôn luôn hướng về bệnh nhân. Dẫu cho chẳng có một đôi cánh, dẫu cho chỉ có một đôi tay miệt mài cùng thân hình bé nhỏ. Nhưng bằng trái tim yêu và tấm lòng nhân ái, cô gái ấy đã gửi đến tất cả một sức sống kiên cường, một niềm tin bất diệt về tương lai chiến thắng.
Khi đóa hoa rực cháy, khi trái tim ngủ yên
Năm tháng kháng chiến qua đi, cô gái Đặng Thùy Trâm giờ đây đã bước qua tuổi đôi mươi thơ ngây. Giờ đây, cô đã trở thành một bác sĩ với tấm lòng lương thiện cùng ý chí kiên cường không bị khuất phục. Dù năm tháng đổi thay, dù khói đạn chiến tranh vẫn đang hoành hành, cô gái bé nhỏ vẫn vẹn nguyên tấm lòng nhân ái, luôn hướng về Tổ quốc, hướng về các anh chị thanh niên, chiến sĩ vẫn đang ngày ngày chiến đấu anh dũng.
Năm 1970, cô cùng đồng đội của mình đã có một chuyến công tác di chuyển từ căn cứ Đức Phổ để làm nhiệm vụ. Trong hành trình di chuyển, điều không may đã xảy ra. Chị cùng đồng đội đã bị địch phục kích và tấn công. Giữa thời khắc sinh tử, vào khoảng khắc ngắn ngủi của cuộc đời, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã không bỏ lại nhiệm vụ của mình. Tiếng súng vang lên cũng là lúc đóa hoa xứ Huế đã ngã xuống. Đồng đội của cô còn sống nhưng cô gái Đặng Thùy Trâm đã ra đi khi còn quá trẻ. Cô đi khi mới hơn 27 tuổi, một độ tuổi còn quá trẻ, còn quá nhiều tiếc nuối chưa hoàn thành.
Khi nhật kí cuộc đời lên tiếng.
Trong thời gian làm việc tại bệnh xá Đức Phổ, Đặng Thùy Trâm thường xuyên viết nhật kí từ ngày 8/4/1968 cho đến 20/6/1970. Trong những trang giấy ấy không chỉ là câu chuyện đời thường, bình dị xoay quanh con người mà còn là niềm tin bất diệt, là tấm lòng thiện lương luôn biết nghĩ cho người khác. Sau khi cô mất, hai cuốn nhật kí ấy đã rơi vào tay Frederic Whitehurst, một sĩ quan quân báo Hoa Kì. Ban đầu ông tính đốt cuốn nhật kí đi nhưng câu nói đỏ rực trên bìa của tập nhật kí đã khiến vị sĩ quan xúc động. “Đừng đốt! Trong đó đã có lửa rồi” Chỉ với câu nói ấy, người sĩ quan đã giữ hai tập nhật kí của bác sĩ Đặng Thùy Trâm suốt 35 năm. Hai tập kí ấy đã lưu lại nơi xứ cờ hoa cho đến khi trở về với gia đình cô gái Đặng Thùy Trâm. Dù thời gian đã trôi đi, dù chiến tranh đã rời xa nhưng hai tập kí ấy đã lưu lại nhiều ký ức xa xăm về một cô gái, một tâm hồn và một ngọn lửa. Một ngọn lửa vẫn luôn bùng cháy hết mình để giữ trọn hi vọng về tương lai chiến thắng của Tổ quốc.
Từ con chữ đến phim ảnh
Khi hai tập nhật kí được trở về và công bố, chúng đã chạm đến trái tim của hàng triệu con người Việt Nam. Đó không chỉ là câu chuyện về sức sống của một cô gái trẻ mà còn là tiếng reo của hi vọng, là lăng kính của một trái tim biết yêu, biết thương cho nỗi đau của con người. Sau khi công bố, hai tập nhật kí đã được nhà phê bình Vương Thanh Nhàn biên tập lại và xuất bản thành cuốn sách “Nhật kí Đặng Thùy Trâm” và trở thành một hiện tượng văn học. Những dòng văn bình dị ấy đã mang đến một sức hút không thể chối cãi. Sức hút của cuốn sách mạnh mẽ và sâu sắc đến mức được bán ra với hơn 400000 bản và được dịch qua nhiều thứ tiếng khác nhau. Báo chí nước ngoài đã ngợi ca nó như một cuốn “Anne Frank của Việt Nam” với một góc nhìn khác, một tâm hồn khác.
Năm 2009, nền phim ảnh Việt đã nhận một cú nổ phi thường. Bộ phim điện ảnh “Đừng đốt” của đạo diễn Đặng Nhật Minh đã mang đến tiếng vang lớn cho thể loại phim điện ảnh chủ đề chiến tranh. Lấy cảm hứng từ cuốn “Nhật kí Đặng Thùy Trâm” bộ phim đã mang đến nhiều cảm xúc cho khán giả không chỉ trong mà còn ngoài nước. Đồng thời bộ phim “Đừng đốt” đã mang về cho đạo diễn Nhật Minh 6 chiến thắng hạng mục của giải Cánh Diều Vàng và giành được giải thưởng Bông Sen Vàng tại Liên hoan phim Việt Nam.
Bác sĩ hóa anh hùng: Vẻ đẹp của tấm lòng y đức.
Sự hi sinh của bác sĩ Đặng Thùy Trâm không chỉ là niềm tiếc nuối vô bờ cho nhân tài Tổ quốc mà còn là niềm hi vọng cho một tương lai Việt Nam hùng cường. Đó là trái tim y đức, là tiếng nói khát vọng, là sự cống hiến hết mình cho tương lai. Sự cống hiến của vị bác sĩ trẻ ấy đã góp phần dẫn lối trên con đường ray Tổ quốc hướng về một tương lai độc lập, tự do, hòa bình. Câu nói “Ngày mai trong tiếng ca khải hoàn sẽ không có con đâu. Con tự hào vì đã dâng hiến trọn đời mình cho Tổ quốc” của cô gái trẻ ấy đã trở thành một dấu ấn vàng son, một biểu tượng cho tinh thần bất khuất của con người Việt Nam. Dù cho ngày mai có ra sao, tin rằng Tổ quốc vẫn sẽ luôn tiến lên.
Năm 1990, hài cốt của bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã được trở về với gia đình, trở về trong vòng tay của những người thân yêu. Hài cốt của chị được đưa về nghĩa trang Xuân Lương, Từ Liêm, Hà Nội. Năm 2006, chị đã được chủ tịch nước Trần Đức Lương truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
