Bốn luật sư làm Bộ trưởng trong Nội các Trần Trọng Kim.
đặng văn kiên
Nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những nước kinh tế phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản… có rất nhiều chính khách nổi tiếng xuất thân là luật sư.
Ở Việt Nam hiện nay, khái niệm luật sư - chính trị gia khá xa lạ, nhưng trước đó đã có một thời kỳ “hoàng kim” với hàng loạt những luật sư nổi tiếng làm Bộ trưởng. Những con người ấy không chỉ mở đường cho sự ra đời và phát triển nghề luật tại Việt Nam mà họ đã có những đóng góp to lớn đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, sự phát triển kinh tế - chính trị - xã hội của đất nước.
Các vị Luật sư - Bộ trưởng dưới đây là các vị Bộ trưởng trong Chính phủ tri thức bậc nhất thời bấy giờ - Chính phủ Trần Trọng Kim. Mặc dù vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau nhưng không thể phủ nhận Chính phủ Trần Trọng Kim là nơi tụ hội hầu hết tinh hoa giới trí thức Việt Nam đương thời. Tài năng, phẩm chất, vai trò của những con người đó đã được Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa công nhận, nhiều người trong số họ sau này đã trở thành những nhân vật chủ chốt trong bộ máy lãnh đạo.Luật sư Trần Văn Chương - người từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Ngoại giao dưới thời Thủ tướng Trần Trọng Kim và sau đó là Bộ trưởng Bộ Kinh tế của Việt Nam Cộng hòa trước khi được bổ nhiệm là Đại sứ đầu tiên tại Mỹ. Ông còn nổi tiếng với vai trò là cha đẻ của phu nhân Tổng Thống Việt Nam Cộng hòa - Trần Lệ Xuân. Luật sư Trần Văn Chương sinh ra trong một gia đình danh gia vọng tộc, là con trai của Tổng đốc Nam Định Trần Văn Thông và cháu gọi Bùi Quang Chiêu là cậu. Ông đỗ Tiến sỹ luật và được bổ nhiệm làm Phó Tổng trưởng Nội các (Phó Thủ tướng) kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao của Chính phủ Trần Trọng Kim vào năm 1945. Trong thời điểm lịch sử rối ren và tình cha con níu giữ, ông vẫn “sáng suốt” nhận biết được chính sách độc tài của chính quyền Diệm - Nhu nói chung và những việc làm sai trái của con gái Trần Lệ Xuân nói riêng, từ đó ông dứt khoát “từ chức” nhằm thể hiện sự phản đối của mình. Để làm được điều đó, ngoài tư duy chính trị nhạy bén còn phải có một trái tim yêu hòa bình, yêu dân tộc. Ông đã đánh đổi bằng cả “sinh mệnh chính trị” để kiên trung bảo vệ những điều ông cho là lẽ phải. Ông mất tại Hoa Kỳ trong một biến cố gia đình năm 1986.
2. Luật sư Trịnh Đình Thảo (1901-1986)
Trịnh Đình Thảo là một luật sư và một chính khách nổi tiếng của Việt Nam. Ông từng là Bộ trưởng Bộ Tư pháp của Chính phủ Trần Trọng Kim (1945) và giữ nhiều chức vụ quan trọng trong bộ máy Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Việc tốt nghiệp Tiến sỹ Luật khoa khi mới tròn 28 tuổi đã mở ra cho ông con đường quan lộ sáng lạn, nhưng ông lại chọn nghề luật sư đầy vất vả để phát triển. Sau này ông được Chính phủ của Thủ tướng Trần Trọng Kim mời làm Bộ Trưởng bộ Tư pháp, về sau, ông từ chức và bí mật tiếp xúc với những nhà lãnh đạo kháng chiến. 5 lần vào tù ra tội không làm ông phai nhạt lòng yêu nước và suy giảm nhuệ khí đấu tranh. Khi đất nước giành được độc lập, ông đã giữ nhiều chức vụ quan trọng trong bộ máy lãnh đạo. Với tư tưởng tiến bộ tiếp thu từ nền văn hóa phương Tây, sự trải nghiệm sâu sắc về mọi mặt xã hội thông qua quá trình hành nghề luật sư và quá trình đồng cam cộng khổ trong cuộc đấu tranh của dân tộc, Luật sư Trịnh Đình Thảo đã có quan điểm sống, cách nhìn nhận vấn đề sâu sắc, từ đó có những cống hiến to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và phát triển đất nước. Ngày 3/4/1986, Luật sư Trịnh Đình Thảo mất tại TP Hồ Chí Minh do tuổi cao sức yếu. Ông được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ.
3. Luật sư Phan Anh (1912-1990)
Phan Anh là một luật sư nổi tiếng đồng thời là Bộ trưởng Bộ Thanh niên trong Chính phủ Trần Trọng Kim và là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đầu tiên của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Luật sư Phan Anh trải qua một tuổi thơ cơ cực khi mồ côi mẹ từ nhỏ, theo cha lưu lạc khắp nơi, nhưng ông vẫn có những thành tích học tập xuất sắc và theo học ngành Luật tại Trường Đại học Đông Dương, Hà Nội. Ông tốt nghiệp Cử nhân Luật tại trường Đại học Đông Dương và sang Pháp du học. Trở về nước, ông hành nghề luật sư tại văn phòng của luật sư Bùi Tường Chiểu, trên phố Trần Hưng Đạo - Hà Nội ngày nay.
