Bác sĩ Đặng Thùy Trâm

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
(Kể từ góc nhìn của một nữ y tá trong đơn vị bác sĩ Đặng Thùy Trâm)

Tôi vẫn nhớ lần đầu gặp chị Trâm vào một buổi chiều rừng Quảng Ngãi đỏ lửa. Bom vừa dứt, khói còn quẩn trong không khí, mùi thuốc súng trộn lẫn với mùi đất ẩm. Chị xuất hiện giữa căn hầm dã chiến nhỏ hẹp, mái tóc buộc gọn, đôi mắt sáng và giọng nói nhẹ nhưng kiên định:
“Còn thương binh nào chưa băng bó không em?”

Chị là bác sĩ trẻ từ Hà Nội vào chiến trường – Nhật ký Đặng Thùy Trâm sau này đã ghi lại tất cả những tháng ngày ấy. Nhưng với chúng tôi khi đó, chị chỉ đơn giản là “chị Trâm” – người chị lớn trong đơn vị quân y.

Những ngày ở chiến trường Đức Phổ là chuỗi ngày sống giữa lằn ranh mong manh của sự sống và cái chết. Thuốc men thiếu thốn, dụng cụ y tế phải dùng đi dùng lại, có khi phải tận dụng cả ánh đèn dầu leo lét để mổ cấp cứu. Tôi từng run tay khi nhìn thấy vết thương loang lổ máu, nhưng chị Trâm thì không. Chị nhẹ nhàng trấn an thương binh, bàn tay gầy nhưng vững vàng đến lạ.

Có đêm, bom rơi gần đến mức đất đá sạt xuống cửa hầm. Tôi hoảng sợ, còn chị vẫn cúi bên cáng thương, thì thầm:
“Ráng lên đồng chí, còn sống là còn hy vọng.”

Tôi từng hỏi chị:
“Chị có bao giờ sợ không?”
Chị cười, nụ cười hiền mà buồn:
“Sợ chứ em. Nhưng nếu mình lùi lại, ai sẽ ở bên các anh?”

Chị hay viết vào cuốn sổ nhỏ sau mỗi ngày dài. Tôi không biết hết những điều chị ghi, chỉ biết trong đó có cả nỗi nhớ Hà Nội, nhớ mẹ, nhớ những con đường đầy hoa sữa. Giữa rừng sâu khốc liệt, chị vẫn giữ cho mình một tâm hồn rất đỗi dịu dàng. Chị yêu cuộc sống, yêu con người, và tin vào ngày mai đất nước sẽ hòa bình.

Rồi một ngày tháng Sáu năm 1970, chị ngã xuống trong một trận càn. Tin ấy đến với chúng tôi như một nhát dao lạnh. Tôi không khóc được. Chỉ thấy khoảng trống lớn đến nghẹn lòng.

Chiến tranh kết thúc, tôi trở về với đời thường. Mỗi khi đọc lại những trang Nhật ký Đặng Thùy Trâm, tôi lại nghe thấy tiếng chị giữa rừng năm ấy – dịu dàng mà kiên cường. Chị đã sống trọn vẹn tuổi hai mươi của mình trong “thời hoa lửa”, để thế hệ sau được sống trong hòa bình.

Giờ đây, khi tóc tôi đã điểm bạc, các bạn trẻ có thể chỉ biết đến chị qua những trang sách. Nhưng với tôi, chị là ký ức không bao giờ phai – một ngọn lửa nhỏ giữa chiến trường, sưởi ấm bao tâm hồn giữa khói bom.

“Thời hoa lửa” của chúng tôi khắc nghiệt, nhưng cũng rực rỡ lạ thường. Rực rỡ bởi lòng yêu nước. Rực rỡ bởi những con người như chị Trâm – đã hóa thành bất tử.

Và tôi tin, chừng nào những câu chuyện ấy còn được kể lại, chừng đó ngọn lửa ấy vẫn còn cháy mãi trong tim thế hệ hôm nay.