Bác sĩ Đặng Thùy Trâm

NHỮNG CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

“Bác sĩ Đặng Thùy Trâm”


1. Tiểu sử và cuộc đời của bà
- Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942, mất ngày 22 tháng 6 năm 1970), bà sinh tại Huế nhưng lớn lên tại Hà Nội trong một gia đình giàu tri thức. Trong suốt những năm tháng thanh xuân cống hiến tại chiến trường miền Nam khốc liệt, nguồn động viên tinh thần lớn lao của bà chính là hậu phương miền Bắc – nơi có người mẹ kính yêu (bà Doãn Ngọc Trâm) và gia đình luôn dõi theo. Gia đình bà có 6 anh chị em (1 trai 5 gái), trong đó bà là chị cả. Các em của bà (Phương Trâm, Hiền Trâm, Kim Trâm...) đều khôn lớn và thành đạt, tiếp nối truyền thống tri thức của gia đình.

- Bà là một bác sĩ, liệt sĩ cho Việt Minh trong Chiến tranh Việt Nam. Nhật ký thời chiến của bà, kể lại hai năm cuối đời, đã thu hút sự chú ý của quốc tế sau khi được xuất bản vào năm 2005.





2. Hoạt động và đóng góp cho Cách mạng
Thời kỳ học tập và nuôi dưỡng lý tưởng (1958 - 1966)
- Phong trào học sinh, sinh viên Hà Nội: Tốt nghiệp trường Chu Văn An, Đặng Thùy Trâm thi đỗ vào Đại học Y khoa Hà Nội chuyên ngành bác sĩ nhãn khoa. Trong thời gian đi học, bà tích cực tham gia các phong trào văn nghệ, xã hội và thấm nhuần tư tưởng cách mạng tiến bộ.Xung phong vào Nam chiến đấu: Năm 1966, tốt nghiệp đại học, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang ở giai đoạn ác liệt nhất, người bác sĩ trẻ đầy nhiệt huyết đã tình nguyện nộp đơn xin vào chiến trường miền Nam (đi B), nơi tuyến đầu khói lửa.
Thời kỳ hoạt động tại chiến trường Đức Phổ, Quảng Ngãi (1967 - 1970)
- Bác sĩ của nhân dân và thương binh: Tháng 3/1967, bà được phân công về công tác tại bệnh viện huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi – một vùng đất chịu sự đánh phá ác liệt của quân đội Mỹ. Tại đây, bà giữ chức vụ Trưởng bệnh xá huyện Đức Phổ (một bệnh xá dã chiến nằm sâu trong rừng núi).- Vượt qua gian khổ, cống hiến hết mình: Trong điều kiện thiếu thốn thuốc men, dụng cụ y tế và liên tục phải di chuyển để tránh các trận càn quét, bà đã cùng đồng đội cứu chữa cho hàng trăm thương bệnh binh và người dân địa phương. Ngày 27/9/1968, bà vinh dự được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam).
- Sự hy sinh anh dũng: Ngày 22/6/1970, trong một trận càn quét ác liệt của quân đội Mỹ vào khu căn cứ bệnh xá, để bảo vệ cho các thương binh và đồng đội đã rút lui an toàn, Đặng Thùy Trâm đã một mình ở lại cản địch và anh dũng hy sinh khi bị trúng đạn vào vùng đầu.

3. Chuyện từ người thuyền phó con tàu “Không số” đầu tiên
- Trong loạt bài phóng sự "Huyền thoại tuyến đường mòn Hồ Chí Minh trên biển", Nhà báo Nguyễn Thành Luân (Báo Đại Đoàn Kết) thuật lại cuộc gặp gỡ với các nhân chứng lịch sử, trong đó có Thuyền phó con tàu đầu tiên ra miền Bắc - Nguyễn Văn Đức, kể lại về cuộc gặp của các thủy thủ trên con tàu "Không số" vận chuyển vũ khí đầu tiên ra Bắc với liệt sĩ Đặng Thùy Trâm trên tuyến đường mòn nổi tiếng này vào năm 1968 mà đến nay ông vẫn còn nhiều ấn tượng tốt đối với Đặng Thùy
Trâm.









4.Di sản, khen thưởng và vinh danh Nhật ký của Đặng Thùy Trâm
- Trong nhật ký, Đặng Thùy Trâm viết về người mình yêu bằng chữ viết tắt "M" (Mộc). Tên thật của người chiến sĩ này là Khương Thế Hưng. Anh sinh ngày 18 tháng 9 năm 1934 tại thị xã Hội An, Quảng Nam, là con thứ ba của Nhà thơ lão thành Khương Hữu Dụng, sau Khương Thế Xương và Khương Băng Tâm. M. là chữ đầu của chữ Mộc. Nguyên Mộc tức Đỗ Mộc, là bút danh của Khương Thế Hưng ở chiến trường.
- Năm 1966, Đặng Thùy Trâm vào chiến trường. Khương Thế Hưng gặp chị khi trong mình đã có hàng chục vết thương. Trong một lá thư, viết ngày 15 tháng 2 năm 1968, gửi cho bạn là Dương Đức Niệm, Thùy viết về M: "Anh bây giờ sống thật đơn giản, anh không mơ gì hơn là diệt được thật nhiều giặc Mỹ, anh không cần gì cho bản thân, kể cả tình yêu và sự nghiệp. Đối với Thùy, anh thương với tình thương rất đỗi chân thành, anh tôn trọng và cảm phục trước tình yêu thủy chung của Thùy, nhưng chỉ có thế thôi. Con tim anh không còn những rung cảm sâu xa, những vần thơ thắm đượm tình yêu, những lời ca bay bổng ước mơ nữa rồi".
- Năm 1970, khi Thùy Trâm hi sinh, anh Hưng cũng bị thương nặng phải chuyển ra Bắc.
=> Cuốn nhật ký viết tay của bà bị một sĩ quan quân đội Mỹ (Frederic Whitehurst) thu giữ trên chiến trường. Thay vì tiêu hủy, vì quá cảm động trước tâm hồn của người nữ bác sĩ, ông đã giữ gìn nó suốt 35 năm. Năm 2005, cuốn nhật ký được trao trả về cho gia đình và xuất bản, trở thành một hiện tượng văn hóa, khơi dậy ngọn lửa yêu nước và lý tưởng sống cao đẹp cho thế hệ trẻ Việt Nam.




Khen thưởng và vinh danh
- Năm 2006, chị được Chủ tịch nước Trần Đức Lương truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

- Tên chị được đặt cho một trạm xá tại thôn Nga Mân, xã Phổ Cường, thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.

- Tên chị cũng được lấy làm tên cho 'bệnh viện đa khoa khu vực Đặng Thùy Trâm' tại thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.

- Tại Hà Nội, tên chị được đặt cho ngõ 477 Hoàng Quốc Việt trước đây.

- Tại Thành phố Hồ Chí Minh, trục đường từ đường sắt Bắc Nam đến bờ sông Vàm Thuật thuộc Phường 13, quận Bình Thạnh được đặt theo tên chị.

- Ở huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu có một trường mẫu giáo tên Đặng Thùy Trâm.

- Bộ phim Đừng đốt do Đặng Nhật Minh làm đạo diễn được dựng lên từ Nhật ký Đặng Thùy Trâm, trong đó chị là nhân vật trung tâm của bộ phim.

- Ngày 5 tháng 9 năm 2019, trong khuôn khổ lễ khai giảng năm học 2019-2020, trường THPT Chu Văn An đã khánh thành bức tượng liệt sĩ Đặng Thùy Trâm.
- Một xã ở tỉnh Quảng Ngãi được đặt tên chị.