BÁC SĨ, LIỆT SĨ ĐẶNG THÙY TRÂM: SÁNG MÃI NGỌN LỬA TUỔI HAI MƯƠI
Mùa hè năm 1967, những cánh rừng ở miền Tây Quảng Trị đỏ rực bởi bom napalm. Trên tuyến đường Trường Sơn, giữa tiếng máy bay gầm rú và những đoàn xe vận tải nối dài trong đêm, có một cô gái nhỏ mới ngoài hai mươi tuổi mang theo bên mình một cuốn sổ tay đã sờn mép. Cô là Đặng Thùy Trâm.
Ban ngày, chị là bác sĩ quân y trong một bệnh xá dã chiến giữa rừng. Ban đêm, dưới ánh đèn dầu leo lét, chị viết nhật ký. Những trang giấy ấy không chỉ ghi lại vết thương, cái chết hay sự khốc liệt của chiến tranh, mà còn chứa đầy nỗi nhớ Hà Nội, nhớ mẹ, nhớ những hàng cây mùa thu và cả những giấc mơ rất đỗi bình thường của tuổi trẻ.
Có lần, một đơn vị thương binh được cáng vào giữa cơn mưa lớn. Bom vừa dội xuống sườn đồi cách đó không xa. Đất đá rung chuyển, lán trại nghiêng ngả. Một chiến sĩ bị thương quá nặng, máu thấm đỏ cả tấm võng.
Người y tá run giọng:
— Chị Trâm… chắc không cứu được nữa đâu.
Đặng Thùy Trâm cúi xuống, bàn tay lấm máu vẫn cố giữ nhịp tim cho người lính trẻ. Chị nói rất khẽ:
— Còn thở là còn hy vọng.
Suốt nhiều giờ liền, chị thức trắng bên bàn mổ dã chiến. Ngoài trời, pháo sáng rơi chậm như những bông hoa lửa giữa màn đêm.
Nhưng chiến tranh không cho con người nhiều thời gian để giữ lấy nhau.
Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trên đường công tác qua một cánh rừng ở Đức Phổ, Quảng Ngãi, Đặng Thùy Trâm hy sinh trong một cuộc phục kích khi mới 27 tuổi. Sau trận đánh, một người lính Mỹ nhặt được cuốn nhật ký của chị. Theo quy định, những tài liệu như vậy phải bị đốt bỏ.
Nhưng người phiên dịch đi cùng đã nói:
— Đừng đốt. Trong này đã có lửa rồi.
Cuốn nhật ký ấy được giữ lại suốt hơn ba mươi năm trước khi trở về Việt Nam. Khi được xuất bản với tên Nhật ký Đặng Thùy Trâm, hàng triệu người đã lặng đi trước những dòng chữ của một cô gái sống giữa chiến tranh mà vẫn tha thiết yêu con người và cuộc đời.
Trong một trang nhật ký, chị từng viết:
“Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố.”
Có lẽ vì thế mà giữa một thời hoa lửa, người ta vẫn nhớ về Đặng Thùy Trâm không chỉ như một liệt sĩ, mà như biểu tượng của lòng nhân hậu và vẻ đẹp của tuổi trẻ Việt Nam trong chiến tranh.
Đọc về Đặng Thùy Trâm, ta càng thêm biết ơn những con người đã đi qua “thời hoa lửa” bằng tất cả lòng can đảm và sự hy sinh. Và có lẽ điều xúc động nhất là: dù chị đã ngã xuống ở tuổi hai mươi bảy, ngọn lửa sống đẹp và nhân hậu trong chị vẫn còn cháy mãi, khiến nhiều thế hệ sau không thể nào quên.
Có những con người sống rất ngắn ngủi, nhưng lại để lại ánh sáng rất dài. Đặng Thùy Trâm là một người như thế. Chị ra đi khi tuổi đời còn trẻ, khi những ước mơ về một mái nhà bình yên, về gia đình và tương lai vẫn còn dang dở. Nhưng chính sự dang dở ấy lại khiến cuộc đời chị trở nên day dứt và đẹp hơn bao giờ hết. Chị đã chọn sống không chỉ cho riêng mình, mà cho những người khác, cho đất nước giữa những năm tháng đau thương nhất.
Ngày hôm nay, khi chiến tranh đã lùi xa, đọc lại Nhật ký Đặng Thùy Trâm, ta càng hiểu giá trị của hòa bình. Những con đường yên bình, những bữa cơm sum họp hay tiếng cười của trẻ nhỏ tưởng chừng rất bình thường, nhưng đều được đánh đổi bằng máu, nước mắt và tuổi xuân của biết bao người đi trước. Vì thế, câu chuyện về Đặng Thùy Trâm không chỉ là ký ức của một thời hoa lửa, mà còn là lời nhắc nhở mỗi người phải biết sống tử tế hơn, yêu thương hơn và trân trọng cuộc sống mình đang có.
