BÁC SĨ, NHÀ GIÁO NHÂN DÂN Y NGÔNG NIÊ KĐĂM
Lịch sử cách mạng Việt Nam không chỉ ghi nhớ những vị tướng tài ba hay những người chiến sĩ anh dũng ngoài chiến trường, mà còn tôn vinh những trí thức đã dành trọn cuộc đời phụng sự Tổ quốc bằng tri thức, y đức và lòng yêu nước. Đối với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, Y Ngông Niê Kđăm là một con người như thế. Ông là bác sĩ, nhà giáo, nhà hoạt động cách mạng và là biểu tượng của khát vọng đưa tri thức đến với buôn làng.
Y Ngông Niê Kđăm sinh ngày 13 tháng 8 năm 1922 tại buôn Ea Sút, nay thuộc thị trấn Ea Pốk, huyện Cư M'gar, tỉnh Đắk Lắk, trong một gia đình người Ê Đê. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, ham học và có ý chí vượt lên hoàn cảnh. Khi mới tám tuổi, ông được đưa vào học tại Trường Tiểu học Pháp – Ê Đê ở Buôn Ma Thuột. Ngay trong những năm tháng học tập, cậu học trò người Ê Đê đã cùng bạn bè đấu tranh đòi giảm lao động, tăng thời gian học và được học tiếng Việt – những việc làm thể hiện tinh thần yêu nước từ rất sớm.
Nhờ học giỏi, Y Ngông được cấp học bổng tiếp tục học tại Quy Nhơn, rồi vào Trường Y khoa Đông Dương ở Sài Gòn. Trong môi trường học tập, ông tiếp xúc với phong trào yêu nước, tham gia Việt Minh và sớm trở thành một trí thức cách mạng. Với ông, kiến thức y học không chỉ để chữa bệnh mà còn là con đường phục vụ đồng bào, phục vụ đất nước.
Mùa Thu năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám bùng nổ, Y Ngông trở về quê hương Đắk Lắk, tham gia vận động quần chúng nổi dậy giành chính quyền. Hình ảnh người thanh niên Ê Đê vừa có tri thức, vừa có uy tín trong đồng bào đã góp phần quan trọng vào việc tập hợp các dân tộc Tây Nguyên đoàn kết dưới lá cờ của cách mạng.
Năm 1946, khi mới 24 tuổi, Y Ngông Niê Kđăm được Nhân dân tín nhiệm bầu làm đại biểu Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Từ đó đến năm 1997, ông liên tục là đại biểu Quốc hội trong 9 khóa, một kỷ lục đặc biệt trong lịch sử Quốc hội Việt Nam. Trên nghị trường, ông luôn mang tiếng nói của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên đến với Đảng và Nhà nước, kiên trì đề xuất nhiều chính sách về giáo dục, y tế, phát triển vùng dân tộc thiểu số và đào tạo cán bộ người dân tộc.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và chống Mỹ, Y Ngông Niê Kđăm vừa làm công tác lãnh đạo, vừa trực tiếp tham gia đào tạo cán bộ, chăm lo sự nghiệp y tế và giáo dục. Ông luôn tâm niệm rằng muốn Tây Nguyên phát triển thì phải nâng cao dân trí, chăm sóc sức khỏe Nhân dân và xây dựng đội ngũ trí thức người dân tộc thiểu số.
Điều khiến nhiều người kính trọng Y Ngông Niê Kđăm không chỉ là học vấn uyên bác.
Mà còn là tấm lòng.
Một người bác sĩ xem người bệnh như người thân.
Một người thầy xem học trò như con cháu.
Một người cán bộ suốt đời đau đáu với sự phát triển của buôn làng.
Sau ngày đất nước thống nhất, dù có nhiều điều kiện làm việc ở Trung ương, ông vẫn luôn mong muốn trở về Tây Nguyên để cống hiến. Ông tham gia xây dựng ngành y tế, ngành giáo dục của tỉnh Đắk Lắk, góp phần đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ, giáo viên, cán bộ người dân tộc thiểu số. Với những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp giáo dục, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân.
Ngày 17 tháng 12 năm 2001, Y Ngông Niê Kđăm từ trần, hưởng thọ 79 tuổi. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên và nhiều thế hệ học trò, cán bộ, bác sĩ trên cả nước.
Ngày nay, tên tuổi Y Ngông Niê Kđăm được đặt cho nhiều trường học, tuyến đường và các quỹ khuyến học tại Đắk Lắk. Cuộc đời của ông được nhắc đến như biểu tượng của trí thức cách mạng, của tinh thần hiếu học và khát vọng cống hiến không mệt mỏi cho quê hương.
Hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng và phụng sự Nhân dân, Bác sĩ, Nhà giáo Nhân dân Y Ngông Niê Kđăm đã để lại một di sản vô cùng quý giá. Ông chứng minh rằng, sức mạnh của một dân tộc không chỉ được tạo nên bởi những chiến thắng nơi chiến trường mà còn được vun đắp bằng tri thức, giáo dục, y đức và lòng tận tụy với Nhân dân.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, cuộc đời của Y Ngông Niê Kđăm là lời nhắn gửi sâu sắc rằng: học tập để cống hiến, thành công để phụng sự và luôn hướng trái tim mình về quê hương, đất nước – đó chính là con đường đẹp nhất của một người trí thức Việt Nam.
