Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch: Vị Bộ trưởng hy sinh trên tuyến lửa (1909 - 1968)

Trong hàng ngũ những đại trí thức của dân tộc đi theo kháng chiến, Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch (quê ở Phan Thiết, Bình Thuận) mang một vị thế vô cùng đặc biệt. Sinh ra trong một dòng dõi quý tộc, học tập tại Pháp, ông sở hữu một phòng khám lao tư nhân giàu có bậc nhất Sài Gòn. Nhưng với tình yêu nước sục sôi, ông đã biến phòng mạch của mình thành nơi gặp gỡ, che giấu các cán bộ cách mạng.

Đóng góp lịch sử đầu tiên của ông là việc đứng ra thành lập và làm thủ lĩnh phong trào Thanh niên Tiền phong (1945), quy tụ hàng triệu thanh niên Nam Bộ đứng lên tham gia Tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám. Với tài năng và uy tín tuyệt đối, ông được Bác Hồ tín nhiệm giao giữ chức Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Dưới sự chèo lái của ông, một hệ thống y tế nhân dân rộng khắp từ trạm xá xã đến bệnh viện trung ương được xây dựng, góp phần đẩy lùi nhiều dịch bệnh và chăm sóc sức khỏe cho toàn dân trong bối cảnh đất nước nghèo nàn, bom đạn.

Bước vào những năm ác liệt nhất của chiến tranh chống Mỹ, khi bộ đội ta ở chiến trường miền Nam phải đối mặt với "kẻ thù thứ hai" là bệnh sốt rét ác tính và nhiễm trùng do vũ khí Mỹ, Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch không thể ngồi yên nơi hậu phương. Dù đang là Bộ trưởng và sức khỏe đã yếu, năm 1968, ông vẫn kiên quyết tình nguyện vượt Trường Sơn vào tận chiến trường B (miền Đông Nam Bộ) để trực tiếp nghiên cứu, tìm phương pháp chữa trị sốt rét cho thương bệnh binh. Thế nhưng, giữa chốn rừng thiêng nước độc, vị giáo sư y khoa lỗi lạc ấy đã mắc chính căn bệnh sốt rét ác tính mà ông đang cố gắng tìm thuốc chữa. Ngày 7 tháng 11 năm 1968, Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch trút hơi thở cuối cùng tại chiến khu Tây Ninh. Sự hy sinh của ông là hiện thân tột đỉnh của y đức, một vị Bộ trưởng sẵn sàng đánh đổi tính mạng mình nơi tuyến lửa để bảo vệ sinh mệnh cho những người lính ngoài tiền tuyến.