Bác sĩ Tôn Thất Tùng: Bàn tay vàng của nền y học cách mạng (1912 - 1982)

Kháng chiến không chỉ có súng gươm, mà còn có sự cống hiến vĩ đại của những trí thức lớn sẵn sàng rũ bỏ danh vọng để vào nơi lam sơn chướng khí. Bác sĩ Tôn Thất Tùng (quê ở Huế, sinh ra tại Thanh Hóa) là một bức tượng đài của y học Việt Nam. Sinh ra trong một gia đình quý tộc mang dòng máu hoàng tộc nhà Nguyễn, ông sớm bộc lộ trí tuệ xuất chúng. Ngay từ những năm 1930, khi còn rất trẻ, ông đã thực hiện một công trình nghiên cứu chấn động thế giới: phẫu tích kỹ lưỡng các mạch máu trong gan trên hàng trăm tử thi, tìm ra phương pháp phẫu thuật gan khô – điều mà nền y học phương Tây lúc bấy giờ chưa làm được.

Với tài năng xuất chúng, Tôn Thất Tùng hoàn toàn có thể chọn một cuộc sống giàu sang, danh vọng dưới sự trọng dụng của người Pháp. Thế nhưng, tiếng gọi của non sông đã thức tỉnh lương tri ông. Sau Cách mạng tháng Tám, ông quyết định từ bỏ mọi đặc quyền, khoác ba lô lên chiến khu Việt Bắc để phụng sự kháng chiến. Làm việc trong những hang đá ầm ĩ tiếng bom, không có điện, không đủ dụng cụ y tế, ông đã dùng dao mổ dã chiến, kẹp tre và đèn măng-sông để phẫu thuật cứu sống hàng vạn thương binh.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), Bác sĩ Tôn Thất Tùng trực tiếp làm Trưởng ban Quân y tiền phương. Giữa những hầm hào ẩm thấp, đẫm máu và khói đạn pháo cày xới, ông đã ngày đêm đứng bên bàn mổ, giành giật lại sinh mạng cho vô số chiến sĩ từ tay tử thần. Sự cống hiến của ông không chỉ dừng lại ở việc cứu người, mà còn trực tiếp đào tạo ra một thế hệ bác sĩ quân y tài năng cho cuộc kháng chiến chống Mỹ sau này. Từ một nhà khoa học quý tộc, Tôn Thất Tùng đã trở thành vị giáo sư của nhân dân, một biểu tượng vĩ đại cho thế hệ trí thức Việt Nam thà hy sinh mọi thứ chứ không chịu làm nô lệ.