Bạch Đằng 1288 — Nghệ thuật thủy chiến và phòng thủ theo địa hình

Cuộc kháng chiến chống Nguyên-Mông lần thứ ba (thập niên 1280) dẫn tới trận Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn lãnh đạo. Một yếu tố quyết định là nghệ thuật phòng thủ và phản công trên sông: dựa vào kiến thức địa lý, thủy triều và việc đặt cọc gỗ nhọn ngầm tạo bẫy thủy. Quân Trần chủ động chọn địa điểm giao chiến trên sông Bạch Đằng, nơi thủy triều lên xuống lớn, lợi dụng lúc triều rút để lộ các cọc gỗ đâm thuyền địch. Trần Quốc Tuấn tổ chức lực lượng thủy bộ phối hợp, bố trí phục kích, tuyên truyền và tích trữ lương thảo, xây dựng hệ thống cảnh giới và thông tin sớm. Kỹ thuật đặt cọc, điều khiển đội thuyền nhử mồi vào vùng cọc, phối hợp với lực lượng trên bờ là minh chứng của chiến thuật phòng thủ sáng tạo dựa vào môi trường tự nhiên. Kết quả là hải tướng Nguyên-Mông bị tiêu hao nặng, mở ra bước ngoặt quan trọng cho độc lập Đại Việt thời Trần. Sự kiện này được ghi chép tường tận trong các sử liệu triều đình và trở thành bài học quân sự về kết hợp địa lý với chiến thuật.