BÀI 10: TÔ VĨNH DIỆN – TẤM GƯƠNG CHO THẾ HỆ TRẺ HÔM NAY
Hơn 70 năm đã trôi qua kể từ ngày Tô Vĩnh Diện hy sinh tại Dốc Chuối. Chiến tranh đã lùi xa, những con đường kéo pháo năm xưa đã trở thành di tích lịch sử. Nhưng câu chuyện về người chiến sĩ lấy thân mình chèn bánh pháo vẫn được nhắc lại qua nhiều thế hệ.
Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo và phải đi ở từ nhỏ. Sau thời gian tham gia dân quân địa phương, ông xung phong nhập ngũ năm 1949. Trong quân đội, ông từng bước trưởng thành và trở thành Khẩu đội trưởng pháo cao xạ.
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367. Công việc của đơn vị gắn với những khẩu pháo cao xạ và nhiệm vụ kéo pháo qua địa hình hiểm trở.
Những ngày kéo pháo là một thử thách lớn. Những khẩu pháo nặng hàng tấn được đưa qua núi rừng bằng sức người. Bộ đội phải đối mặt với đường dốc, vực sâu, thời tiết khắc nghiệt và sự đánh phá của máy bay, pháo binh địch.
Tô Vĩnh Diện luôn thể hiện tinh thần gương mẫu. Ông thường nhận việc nặng, chủ động kiểm tra đường và trực tiếp điều khiển pháo. Những phẩm chất ấy đã được thể hiện rõ nhất vào đêm 1/2/1954.
Tại Dốc Chuối, dây tời bất ngờ bị đứt khiến khẩu pháo lao xuống dốc. Trong khoảnh khắc nguy hiểm, Tô Vĩnh Diện ghì chặt càng pháo và điều khiển khẩu pháo hướng vào vách núi. Ông đã cứu được khẩu pháo nhưng bị bánh pháo đè lên người và hy sinh.
Trước lúc hy sinh, ông vẫn hỏi: “Pháo có sao không?”
Câu hỏi ấy là điều thế hệ trẻ hôm nay cần suy ngẫm.
Tô Vĩnh Diện không chỉ dũng cảm. Ông còn có ý thức trách nhiệm rất cao. Ông hiểu rằng khẩu pháo là tài sản chiến đấu của đơn vị và việc bảo vệ nó là trách nhiệm của người lính. Khi tình huống bất ngờ xảy ra, ông không chờ người khác mà chủ động hành động.
Bài học đầu tiên từ ông là sống có trách nhiệm. Trong xã hội hiện đại, mỗi người đều có trách nhiệm với gia đình, tập thể và cộng đồng. Một người trẻ có trách nhiệm sẽ không dễ dàng bỏ cuộc khi gặp khó khăn và không đùn đẩy nhiệm vụ cho người khác.
Bài học thứ hai là biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Tô Vĩnh Diện đã hy sinh vì nhiệm vụ chung. Ngày nay, điều đó có thể được thể hiện bằng những việc giản dị hơn: hỗ trợ đồng đội, tham gia hoạt động cộng đồng, hoàn thành nhiệm vụ tập thể và sẵn sàng chia sẻ khi người khác cần.
Bài học thứ ba là lòng dũng cảm. Dũng cảm không phải lúc nào cũng là thực hiện những điều phi thường. Trong cuộc sống, dũng cảm còn là dám nhận khuyết điểm, dám đối diện thất bại, dám bảo vệ điều đúng và dám bước ra khỏi sự ích kỷ của bản thân.
Tấm gương Tô Vĩnh Diện cũng nhắc nhở tuổi trẻ phải biết trân trọng hòa bình. Những gì thế hệ hôm nay đang có là thành quả được đánh đổi bằng sự hy sinh của rất nhiều người. Con đường tốt nhất để tri ân họ không chỉ là ghi nhớ, mà còn là sống sao cho xứng đáng.
Con đường kéo pháo năm xưa đã trở thành di tích. Nơi Tô Vĩnh Diện hy sinh được ghi dấu để các thế hệ đến thăm và tưởng nhớ.
Tô Vĩnh Diện đã nằm lại giữa núi rừng Điện Biên khi mới khoảng 30 tuổi. Nhưng tuổi đời ngắn ngủi không làm cho cuộc đời ông trở nên nhỏ bé. Trái lại, sự hy sinh của ông đã khiến tên tuổi ông sống mãi.
Tô Vĩnh Diện – người chiến sĩ đã dùng thân mình cứu pháo – mãi là biểu tượng của lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và sự cống hiến. Tấm gương ấy sẽ tiếp tục nhắc nhở thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay biết sống có lý tưởng, có trách nhiệm và biết trân trọng giá trị của hòa bình.
