Bài 4: Võ Nguyên Giáp
Người hoạt động cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám 1945 – Đại tướng Võ Nguyên Giáp (25/8/1911 – 4/10/2013)
Đại tướng Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 tại làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước; cha ông là cụ Võ Quang Nghiêm, người thường dạy học và khơi gợi tinh thần dân tộc cho thanh niên trong vùng. Từ nhỏ, Giáp đã sớm bộc lộ tư chất thông minh, ham đọc sách và có lòng căm thù thực dân sâu sắc.
Những năm 1925–1926, khi phong trào học sinh – sinh viên bùng nổ khắp cả nước, Võ Nguyên Giáp mới 14 tuổi đã tham gia các hoạt động yêu nước. Năm 1927, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách Mạng Thanh Niên, tổ chức do Nguyễn Ái Quốc sáng lập. Chỉ một năm sau, ông bị thực dân Pháp bắt và giam cầm vì tham gia bãi khóa đòi trả tự do cho cụ Phan Bội Châu và để tang cụ Phan Chu Trinh. Những năm tháng trong tù đã rèn luyện thêm ý chí cách mạng sắt đá của ông.
Sau khi ra tù, ông tiếp tục dạy học, nghiên cứu và bí mật hoạt động. Năm 1939, Võ Nguyên Giáp sang Trung Quốc gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Từ đây, ông chính thức bước vào con đường cách mạng chuyên nghiệp. Trong giai đoạn 1939–1945, ông đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng lực lượng vũ trang tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Ngày 22 tháng 12 năm 1944, theo chỉ thị của Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – đội quân chủ lực đầu tiên của cách mạng Việt Nam. Với tầm nhìn chiến lược và tài chỉ huy xuất sắc, ông lãnh đạo lực lượng cách mạng hoạt động tại Việt Bắc, chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa.
Trong Cách mạng Tháng Tám 1945, Võ Nguyên Giáp là một trong những người chỉ huy quan trọng, góp phần quyết định vào thắng lợi đưa dân tộc bước sang kỷ nguyên độc lập.
Từ một thanh niên trí thức dám đứng lên chống áp bức, Võ Nguyên Giáp trở thành một nhà hoạt động cách mạng tiêu biểu trước năm 1945. Cuộc đời ông là minh chứng rõ ràng nhất cho tinh thần yêu nước, trí tuệ, bản lĩnh và sự tận hiến vì tự do của dân tộc.
