Bản đồ “Quyết tâm Chiến dịch Hồ chí Minh”

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 - 1975) của nhân dân Việt Nam, Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 với đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng đã ghi dấu như một trong những sự kiện trọng đại nhất trong trang sử vàng dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Chiến dịch Hồ Chí Minh đã đập tan bộ máy ngụy quyền mà Mỹ đã dày công xây dựng ở miền Nam trong hai mươi năm, giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất Tổ quốc. Để chuẩn bị cho “đòn quyết chiến chiến lược cuối cùng, kết thúc cuộc chiến tranh, giành thắng lợi triệt để”, ngày 31/3/1975, Bộ Chính trị đã họp mở rộng bàn kế hoạch giải phóng Sài Gòn - Gia Định, sào huyệt cuối cùng của ngụy quyền Sài Gòn. Trên cơ sở nhận định cách mạng nước ta đang phát triển với nhịp độ “một ngày bằng hai mươi năm”, Bộ Chính trị quyết định: Chúng ta phải nắm vững thời cơ chiến lược, quyết tâm thực hiện tổng tiến công và nổi dậy, kết thúc thắng lợi chiến tranh giải phóng trong thời gian ngắn nhất. Tốt hơn cả là bắt đầu và kết thúc trong tháng 4 năm nay, không để chậm. Phải hành động “thần tốc, táo bạo, bất ngờ”. Ngày 13/4/1975, thể theo nguyện vọng của cán bộ, chiến sỹ trên chiến trường, Bộ Tư lệnh Chiến dịch nhất trí đề nghị Bộ Chính trị cho chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia định được mang tên Chiến dịch Hồ Chí Minh. 17 giờ 50 phút ngày 14/4/1975, bức điện của Bộ Chính trị do đồng chí Lê Duẩn, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam ký, được gửi đến Mặt trận, với nội dung: “Bộ Chính trị đồng ý Chiến dịch giải phóng Sài Gòn lấy tên là Chiến dịch Hồ Chí Minh”. Để chuẩn bị cho Chiến dịch Hồ Chí Minh, từ ngày 15/4/1975 đến ngày 21/4/1975, tại Sở Chỉ huy chiến dịch đóng ở căn cứ Tà Thiết, huyện Lộc Ninh, tỉnh Sông Bé (nay là tỉnh Bình Dương), dưới sự chỉ đạo của Thiếu tướng Lê Ngọc Hiền, Tham mưu trưởng chiến dịch, Phòng Tác chiến Bộ Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam do đồng chí Nguyễn Thới Bưng làm Trưởng Phòng và đồng chí Vũ Long làm Phó Phòng có nhiệm vụ lập Bản đồ Quyết tâm Chiến dịch Hồ Chí Minh thể hiện trên bản đồ miền Nam Việt Nam. Sau một tuần làm việc khẩn trương, ngày 21/4/1975, cán bộ, chiến sỹ Phòng Tác chiến Bộ Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam đã hoàn thành bản đồ Quyết tâm Chiến dịch Hồ Chí Minh sau nhiều lần chỉnh sửa, bổ sung, xin ý kiến của Bộ chỉ huy chiến dịch, Quân ủy Trung ương và Bộ Chính trị. Ngày 22/4/1975, Bộ Chỉ huy chiến dịch duyệt lại lần cuối kế hoạch chính thức của chiến dịch Hồ Chí Minh. Đại tướng Văn Tiến Dũng, Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh và đồng chí Phạm Hùng, Bí thư Trung ương Cục miền Nam, Chính ủy Chiến dịch Hồ Chí Minh cùng ký lên bản đồ Quyến tâm Chiến dịch Hồ Chí Minh. Bản đồ “Quyết tâm Chiến dịch Hồ chí Minh” là hiện vật minh chứng cho những tháng ngày hào hùng của dân tộc, ghi dấu sự kiện Bộ chỉ huy chiến dịch hoàn thành kế hoạch tác chiến cho chiến dịch cuối cùng của Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975. Chiến dịch quyết chiến chiến lược cuối cùng đánh vào đầu não của chính quyền và quân ngụy Sài Gòn, kết thúc thắng lợi trọn vẹn cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta. Bản đồ “Quyết tâm Chiến dịch Hồ chí Minh” là hiện vật thể hiện thành quả lao động sáng tạo, tập trung trí tuệ của Bộ chỉ huy chiến dịch trong việc giải quyết vấn đề tổ chức hiệp đồng tác chiến giữa các hướng tiến công, kế hoạch bảo đảm giữa các hướng. Bản đồ “Quyết tâm Chiến dịch Hồ chí Minh” thể hiện rõ quyết tâm chiến đấu, đoàn kết nhất trí cao của tập thể Bộ Chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh, Quân ủy Trung ương, Bộ Chính trị, thể hiện bản lĩnh, trí tuệ và nghệ thuật chỉ đạo chiến tranh của Đảng đã đạt tới đỉnh cao. Trong một lần cán bộ Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tới nhà Đại tá Trần Đức Báu, nguyên thư ký của Đại tướng Văn Tiến Dũng để khai thác thông tin về Bản đồ “Quyết tâm Chiến dịch Hồ chí Minh”. Đại tá Trần Đức Báu cho biết: Thời làm việc tại nhà D67 (Khu A Bộ Quốc phòng - nay là Khu di tích Thành cổ Hà Nội), nơi làm việc của Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Văn Tiến Dũng cất giữ Bản đồ “Quyết tâm Chiến dịch Hồ chí Minh” trong chiếc cặp tài liệu của mình và có dặn tôi: “Chú phải cất giữ cẩn thận tấm bản đồ này, vì đây là tấm bản đồ có chữ ký của tôi và đồng chí Bảy (bí danh của đồng chí Phạm Hùng) cùng Bộ chỉ huy chiến dịch sử dụng tác chiến trong Chiến dịch Hồ Chí Minh”. Đây là một trong những hiện vật qúy của Bảo tàng được lưu giữ, bảo quản cẩn thận. Hiện Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đang tiến hành lập hồ sơ Bản đồ “Quyết tâm Chiến dịch Hồ chí Minh” trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du Lịch đề nghị Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật Quốc gia.