Bản hùng ca xuân 1975 (1)

Cứ men theo con đường nhỏ quạnh hiu, qua quãng đồi lúp xúp sim mua là đến vườn chè xanh tốt. Ở đó có túp lều tranh rách rưới, những cánh cửa làm bằng tôn lỗ chỗ vết đạn được buộc vụng về vào cột nhà bằng những sợi dây thép cong queo. Đồ đạc trong nhà sắp xếp gọn gàng sạch sẽ nhưng nhìn qua cũng có thể nhận biết nơi này đang thiếu bàn tay người đàn ông, ở đó chỉ có một phụ nữ đã ngoại tứ tuần gầy gò bệnh tật, ngày ngày vào ra đơn chiếc. Đó là Trang... Phải chi thuận theo lời thỉnh cầu của tôi thì em đã đỡ cô đơn mà tôi cũng khỏi một đời giày vò tâm can cái nỗi mắc nợ nghĩa tình. Dẫu trong cảnh thanh bình hôm nay, tôi đã có một gia đình hạnh phúc nhưng làm sao có thể quên đi chuỗi ngày nằm gai nếm mật, bao đồng đội ngã xuống, bao người dân không quản cực hình tra tấn của kẻ thù, hết lòng theo Đảng, theo cách mạng mà giờ đây vẫn còn chịu bao vất vả, thiệt thòi...


Để chuẩn bị cho chiến dịch Trị - Thiên năm 1972, tôi được cấp trên giao nhiệm vụ nắm chắc mọi diễn biến lực lượng của địch ở thị xã Quảng Trị. Tổ có ba người nhưng chỉ một mình tôi được bám trụ lại ở địa bàn vùng ven là xã Hải Sơn, ngày chui xuống hầm bí mật, đêm đội lên mò vào căn cứ địch để trinh sát, vào khu dân cư để nắm tình hình. Bác Diện là một cơ sở mà địa phương giới thiệu cho tôi móc nối. Lần đầu gặp gỡ, bác tỏ ra do dự, tôi hiểu ngay rằng, bác lo rủi thời sa vào tay giặc với cái dáng "con nít" của tôi liệu có thể chịu nổi những đòn tra tấn của kẻ thù mà cung khai ra bác hay không... Ngược lại, tôi đến với bác đầy lòng tin cậy, không chỉ nghe qua lời giới thiệu mà nhìn dáng người bác nhỏ nhắn nhưng nhanh nhẹn, từng trải, tôi đã thấy ấm lòng.


Chỉ có sau mấy ngày, bác đã giúp tôi đào chiếc hầm bí mật ngay trong vườn chè của bác. Căn hầm nằm dưới gốc bụi tre sát bờ sông bên cạnh những bậc tam cấp vào những khúc tre buộc ngang dọc làm nơi tắm rửa của bà con sau những buổi làm vườn. Phải nói bác có con mắt thật tinh đời. Hầm đặt gần bến tắm tạo yếu tố bất ngờ, vả lại ngồi trong hầm tôi cũng được nghe đủ mọi chuyện, qua đó sàng lọc, tổng hợp, cập nhật tình hình rất phong phú. Hàng ngày bác đi làm vườn mang theo cơm trưa và dĩ nhiên có cả tài liệu và phần cơm của tôi. Phải công nhận là khả năng điều tra nắm tình hình của bác thật tuyệt vời. Nào là địch chuẩn bị mở trận càn vùng giáp ranh; nào là liên đoàn biệt động quân số 15 chuẩn bị ra thay chân lữ 147 quân lục chiến ngụy ở căn cứ Mác-na-ma-ra... Bác mua cho tôi quần áo, giày mũ để cải trang thành lính ngụy. Với nước ra ngăm đen, tóc dài giống lính ngụy hơn là "Việt cộng nằm vùng", tôi đã nhiều lần trà trộn vào thị xã trực tiếp vẽ sơ đồ hệ thống đồn bốt của địch. Được sự cộng tác đắc lực của bác Diện, tôi đã đáp ứng đầy đủ mọi yêu cầu của trên, càng ngày tôi và bác càng gần gũi và hiểu nhau hơn. Bác đã coi tôi như con cái. Bác nói: "Hoà bình rồi bác gả cái Trang con gái bác cho mày... Bác thế này nhưng con gái út của bác ngó cũng được lắm... bọn trai làng thường gọi nó là "bông hoa vùng ven đấy" - "Bác đã hứa là phải chắc ăn đó nghe!... nếu mà Trang rơi vào tay sĩ quan ngụy là con bắt đền bác đó...". Bác trợn mắt nhìn tôi: "Con nghĩ về gia đình bác vậy đó hả? Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh chứ... Bác đang chuẩn bị cho nó lên rừng đó... con có nhận nó không?"... Và từ đó bác gọi tôi là "con" một cách ngọt ngào. Nói thì vậy nhưng đã mấy tháng trời ở đây tôi chưa bao giờ gặp Trang, tuy trong lòng cũng mơ hồ nỗi xốn xang mỗi khi nhắc tới tên em.


Công việc của chúng tôi đang trôi chảy thì đột nhiên bác không liên lạc với tôi 7 ngày liền và 7 ngày ấy tôi chỉ ăn độc mỗi lương khô. Không hiểu gia đình bác có chuyện gì chăng? Không chờ được nữa, đến ngày thứ 8 tôi hoá trang đội nắp hầm và một mình lần mò vào "khu tập trung".


Đêm vùng hậu địch vắng lặng một cách ghê người. Thỉnh thoảng từ phía đồn địch vụt lên những ngọn pháo sáng hốt hoảng và tiếng chó sủa mỗi khi bọn lính đi tuần. Phải trườn qua ba lớp hàng rào kẽm gai tôi mới vào được bên trong. Những dãy tôn nằm lặng lẽ xếp tựa lưng vào nhau trông như những sạp hàng tạp hoá trong khu chợ xép. "Đúng là một nhà tù cải tiến". Tôi tìm đến nhà bác Diện, cửa bỏ ngỏ, trên bàn thờ leo lét ngọn đèn dầu, ở giữa bình hương còn nghi ngút, đằng sau đặt một khung ảnh viền đen. Tôi bàng hoàng ngồi thụp xuống chân bàn chết lặng hồi lâu rồi sẽ sàng đứng dậy run rẩy thắp nén hương. Đôi mắt bác Diện nhìn tôi âu yếm khoan dung và như nuối tiếc những công việc còn đang dang dở. Tôi cứ dùng dằng bên bàn thờ bác không biết bao lâu cho đến lúc ra đi mà những người trong gia đình vẫn không hay biết gì.


Sáng hôm sau, ngồi trong hầm, tôi đang vắt óc suy nghĩ xử lý tình huống chưa hề dự kiến này thì nghe từ trên nóc hầm có tiếng gõ vào gốc tre cốc... cốc... Đúng là ám hiệu liên lạc. "Anh Minh ơi! Trang đây... Anh đợi nóng ruột lắm phải không? Ba em mất rồi! Ba đột nhiên bị bệnh nặng, vào Huế... Họ trả về... Biết mình không qua khỏi, ba bảo em mượn xe máy chở lên thăm vườn, ngầm ý của ba là được gặp cách mạng, gặp anh lần cuối trước lúc đi xa... Nhưng xe chạy được gần một cây số thì em phải chở ba trở về và tối hôm đó ba mất"... Giọng em thì thầm đứt quãng, có lúc tưởng như em đã chìm xuống dòng sông Mỹ Chánh sâu thăm thẳm. Đêm ở nhà bác Diện cố cắn răng chịu đựng thì giờ đây tôi cứ để cho nước mắt tuôn trào với nỗi đau mất mát, phần tiếc thương người cha, người đồng đội, người bạn chiến đấu, phần cảm phục một cuộc đời với một tấm lòng son sắt thuỷ chung với cách mạng...


Tôi lại tiếp tục lao vào công việc với một nghị lực mới bởi nhiệm vụ nặng nề, bởi nỗi tiếc thương và giờ đây bên tôi đã có Trang sát cánh. Từ khi có Trang cộng tác, công việc có chiều thuận lợi hơn. Được sự hướng dẫn của tôi em đã mở rộng các mối quan hệ, khéo léo khai thác tình hình và tôi đã nắm chắc được mọi diễn biến của lực lượng địch, kể cả một số kế hoạch càn quét vây ráp do Trang đã cảm hoá được một sĩ quan trẻ làm việc trong "Trung tâm hành quân" của ngụy. Ngày ngày lại gô cơm đi làm vườn và ngày ngày tôi gặp em để nhận báo cáo, để hướng dẫn bồi dưỡng nghiệp vụ... Em đã trở thành nỗi nhớ mong khắc khoải trong tôi tự bao giờ, dẫu rằng cho tới lúc đó tôi vẫn chưa được nhìn tận mắt "bông hoa vùng ven" của tôi rực rỡ tươi thắm đến nhường nào bởi chúng tôi chỉ trao đổi với nhau qua lỗ thông hơi căn hầm bí mật. Có lần Trang hỏi tôi:

- Hồi còn sống ba có nói với anh điều gì về em không?

- Bác có nói chuẩn bị cho em "Lên rừng".

- Để làm 50 ngày cho ba xong là em đi luôn nhé?

- Chưa được đâu! Sớm nhất cũng phải xong chiến dịch. Mà phải báo cáo với cấp trên đã chứ!

- Hay anh muốn để em làm vợ sĩ quan ngụy?

- Hả... em nói... cái gì...? - Tôi buột miệng lắp bắp và chắc hẳn ở bên ngoài hầm em đang mỉm cười tinh nghịch.

Những cuộc trò chuyện như thế chỉ diễn ra vài phút mà vẫn gom góp thành nỗi nhớ mong trong mỗi chúng tôi chứ đâu có thời gian mà tỏ tình hò hẹn.