Bản Ký Sự Về Người Nữ Giao Hóa Tình Báo Huyền Thoại
Mặt trận giao thông vận tải và bảo vệ bến phà dưới làn mưa bom bão đạn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ghi dấu ấn sâu đậm của những con người bình dị nhưng mang trong mình lòng dũng cảm phi thường. Nhắc đến khúc sông Nhật Lệ lịch sử tại tỉnh Quảng Bình, không thể không nhắc đến huyền thoại về mẹ Suốt – Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, người mẹ già đã hiến dâng cả sức lực, tâm trí và sự sống để chèo chống hàng ngàn chuyến đò đưa bộ đội, thương binh và đạn dược sang sông dưới làn đạn pháo gầm rú của kẻ thù. Sinh ra và lớn lên bên dòng sông Nhật Lệ hiền hòa nhưng cũng đầy giông bão, mẹ Nguyễn Thị Suốt (thường gọi là mẹ Suốt) từ thuở thiếu thời đã quen với nghề chèo đò mưu sinh. Khi đế quốc Mỹ leo thang đánh phá ác liệt miền Bắc, thành phố Đồng Hới và bến phà Nhật Lệ trở thành trọng điểm ném bom hủy diệt nhằm cắt đứt tuyến giao thông huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam ruột thịt.
Giữa lúc hiểm nguy tột cùng, khi mọi người phải tìm hầm trú ẩn sau mỗi đợt oanh tạc, người mẹ già hơn sáu mươi tuổi ấy vẫn kiên cường bám trụ bến sông, xung phong nhận nhiệm vụ chèo đò đưa cán bộ, bộ đội, thương binh và đạn dược vượt sông. Không có áo giáp bảo vệ, chỉ với chiếc thuyền gỗ nhỏ mộc mạc và mái chèo trong tay, mẹ Suốt bình thản đối mặt với tiếng gầm rú của máy bay phản lực Mỹ và những đợt bom đạn cày xới mặt nước trắng xóa. Phong cách chèo đò điêu luyện, sự mưu trí trong việc chọn thời điểm lợi dụng địa hình cùng tấm lòng nhân hậu, bao dung của mẹ đã chở che, an toàn đưa hàng ngàn lượt chiến sĩ, cán bộ sang bờ bên kia để kịp thời vào chiến trường. Có những ngày bom đạn ác liệt liên tục từ sáng đến đêm, mẹ không hề nghỉ ngơi, tay chân phồng rộp nhưng ánh mắt vẫn ngời sáng niềm tin sắt đá: "Còn cái phà này, còn mẹ, thì chuyến đò vẫn thông tuyến".
Hình ảnh người mẹ già hiền hậu vững tay chèo giữa khói lửa chiến tranh đã trở thành biểu tượng sống động cho lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần bất khuất của phụ nữ Việt Nam, được nhà thơ Tố Hữu khắc họa bất tử trong những vần thơ đong đầy cảm xúc. Được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân năm 1967, cuộc đời oanh liệt của mẹ Suốt mãi mãi là một khúc tráng ca rực rỡ hào quang, trường tồn cùng non sông đất nước qua muôn đời.
