Bàn thờ người lính trở về và sự thật phía sau tấm ảnh
Đoạn hồi ký kể lại khoảnh khắc người lính bước vào ngôi nhà cũ và phát hiện bàn thờ gia tiên đã được lập cho chính mình do gia đình từng nhận tin báo tử. Trong không gian ngôi nhà quen thuộc, ông nhìn thấy tấm ảnh người lính trẻ trên bàn thờ và nghe người vợ kể lại việc tưởng chồng đã hy sinh. Chi tiết này làm nổi bật sự nhầm lẫn đau xót do chiến tranh, đồng thời thể hiện cảm xúc nghẹn ngào khi sự thật trở về sau những năm tháng tưởng như mất mát vĩnh viễn.
Bàn thờ người lính trở về và sự thật phía sau tấm ảnh
Hai bố con bước vào nhà. Ngôi nhà lá cọ ba gian, vách tre nứa trát đất, mái lợp lá cọ vẫn giữ nguyên như ngày tôi rời đi. Mọi thứ quen thuộc đến lạ lùng.
Gian bên trái vẫn là chiếc giường gỗ xoan – thứ mà anh em, bạn bè đã góp tiền mua tặng vợ chồng tôi từ ngày mới cưới. Gian bên phải là buồng ngủ, nhà kho, thông với gian bếp, được ngăn cách bằng tấm rèm vải chéo hoa Nam Định đã cũ màu thời gian. Gian giữa là nơi đặt bàn thờ gia tiên và cũng là không gian tiếp khách.
Tôi đứng lặng, ngước nhìn lên bàn thờ. Phía sau bát hương là một khung ảnh người lính còn rất trẻ. Ánh sáng nhập nhoạng khiến tôi chưa nhìn rõ gương mặt trong ảnh, nhưng cảm giác quen thuộc khiến tôi không rời mắt.
Thấy tôi chăm chú nhìn, Phương khẽ khàng nói:
Từ ngày nhận tin anh hy sinh ở chiến trường, mẹ con em lập bàn thờ thờ cúng giỗ anh. Bà con lối xóm trong khu tập thể này thường xuyên lui tới thăm hỏi, giúp đỡ, động viên mẹ con em. Họ tốt lắm anh ạ. À mà… cũng sắp tới ngày giỗ lần thứ năm của anh rồi đấy.
Những lời nói ấy khiến không gian như lặng đi. Tôi đứng sững, mắt vẫn không rời khỏi tấm ảnh trên bàn thờ, nơi lẽ ra là dành cho người đã khuất – nhưng lại chính là mình đang đứng đó, bằng xương bằng thịt.
