BẢN TRƯỜNG CA VỀ NHỮNG NGƯỜI ÂM THẦM DỰNG XÂY CƠ ĐỒ DÂN TỘC

Trong suốt chiều dài lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước oanh liệt của dân tộc Việt Nam, bên cạnh những chiến công hiển hách ngoài tiền tuyến của lớp lớp chiến sĩ áo vải nơi đầu súng đạn bom, còn có một mặt trận thầm lặng nhưng đóng vai trò huyết mạch sống còn: mặt trận của lòng dân. Đó là nơi hội tụ của hàng triệu con người bình dị, từ những người mẹ nghèo đào hầm nuôi giấu cán bộ, những người nông dân chân chất nhường từng củ sắn cho bộ đội, đến những nhà tư sản giàu sang sẵn sàng đem toàn bộ gia sản hiến dâng cho Tổ quốc mà không hề toan tính thiệt hơn.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu từng căn dặn một chân lý bất hủ: "Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong." Lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh chân lý ấy bằng biết bao tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước nồng nàn. Trong số những biểu tượng cao đẹp được Đảng, Nhà nước và Nhân dân đời đời ghi nhớ, câu chuyện về cụ Trịnh Văn Bô và cụ bà Hoàng Thị Minh Hồ – những nhà tư sản yêu nước nức tiếng Hà Thành – đã trở thành một bản thiên anh hùng ca bất tử về tinh thần đại nghĩa, lòng quả cảm và sự hy sinh vô điều kiện cho nền độc lập, tự do của nước nhà.

Ngược dòng lịch sử về những thập niên đầu của thế kỷ hai mươi, phố Hàng Ngang khi ấy là thủ phủ buôn bán sầm uất bậc nhất của đất kinh kỳ Hà Nội. Tại ngôi nhà số 48 Hàng Ngang, hiệu buôn tơ lụa Phúc Lợi của gia đình cụ Trịnh Văn Bô và cụ bà Hoàng Thị Minh Hồ nức tiếng gần xa bởi chữ tín trọn vẹn và sự giàu có đáng nể. Là những thương gia thành đạt bậc nhất thời bấy giờ, gia đình cụ sở hữu một khối tài sản khổng lồ cùng nhiều bất động sản giá trị trải dài khắp kinh thành và các tỉnh lân cận. Sống trong cảnh nhung lụa đủ đầy, nhưng trước cảnh nước mất nhà tan, chứng kiến đồng bào mình quằn quại dưới ách gông xiềng tàn bạo của thực dân và phát xít, đôi vợ chồng thương nhân thấu hiểu sâu sắc một điều rằng: khi Tổ quốc còn chìm trong đêm tối nô lệ thì dẫu giàu sang phú quý đến đâu cũng chỉ là sống trong tủi nhục.

Giữa lúc phong trào cách mạng còn hoạt động bí mật và bị kẻ thù rình rập, lùng sục gắt gao, gia đình cụ đã sớm giác ngộ lý tưởng cộng sản qua sự dẫn dắt của các chiến sĩ Việt Minh kiên trung như đồng chí Nguyễn Lương Bằng, đồng chí Khuất Duy Tiến. Kể từ thời khắc mở rộng cánh cửa đón nhận ánh sáng của Đảng, ngôi nhà buôn tơ lụa phồn hoa giữa phố cổ đã chính thức trở thành một “địa chỉ đỏ” an toàn tuyệt đối, che chở và chở che cho những hạt giống đỏ của phong trào giải phóng dân tộc.

Mùa thu năm 1945, thời khắc chuyển giao vận mệnh thiêng liêng của non sông đã điểm. Sau khi rời chiến khu Việt Bắc trở về Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng chí trong Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã được bí mật bố trí về ở và làm việc tại tầng hai của ngôi nhà số 48 Hàng Ngang từ ngày 25 tháng 8 đến đầu tháng 9 năm 1945. Trong những ngày sục sôi không khí tiền khởi nghĩa ấy, cụ bà Hoàng Thị Minh Hồ cùng gia đình đã quán xuyến từng bữa ăn, manh áo, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người đứng đầu cách mạng cùng các đồng chí lãnh đạo chủ chốt. Giữa lòng phố thị nhộn nhịp, tầng một của ngôi nhà vẫn mở cửa giao thương tấp nập để khéo léo che mắt mật thám Pháp, còn tầng trên lại chính là cơ quan đầu não chỉ đạo cuộc Tổng khởi nghĩa long trời lở đất.