Bánh xe vượt dốc

Đầu năm 1954.

Khắp các làng quê miền Bắc rộn ràng chuẩn bị cho một chiến dịch lớn chưa từng có.

Tin tức về mặt trận Điện Biên Phủ được truyền đi khắp nơi.

Ai cũng hiểu rằng đây sẽ là trận đánh có ý nghĩa quyết định đối với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Tại một làng quê ở Thanh Hóa, Phạm Thị Hạnh vừa bước sang tuổi mười chín.

Nghe tin địa phương tuyển dân công hỏa tuyến phục vụ chiến dịch, cô lập tức viết đơn tình nguyện.

Ngày lên đường, mẹ cô lo lắng hỏi:

– Con gái chân yếu tay mềm, sao không ở nhà?

Hạnh mỉm cười:

– Bộ đội ngoài mặt trận còn gian khổ hơn nhiều. Con muốn góp chút sức mình.

Người mẹ nhìn con gái thật lâu rồi lặng lẽ gói cho cô một nắm cơm và chiếc khăn tay đã cũ.

Đó là hành trang duy nhất của Hạnh trong chuyến đi.

Sau nhiều ngày hành quân, cô được phân công vận chuyển lương thực bằng xe đạp thồ.

Chiếc xe của Hạnh cũ kỹ, nước sơn đã bong tróc gần hết.

Nhưng nó có thể chở hàng trăm ki-lô-gam hàng hóa.

Những bao gạo được buộc chặt hai bên thân xe.

Mỗi khi đẩy xe lên dốc, Hạnh phải dồn toàn bộ sức lực vào đôi tay và đôi vai nhỏ bé.

Con đường lên Điện Biên quanh co và hiểm trở.

Có những đoạn dốc dựng đứng.

Có những khúc cua chỉ cần sơ suất là cả người lẫn xe có thể lao xuống vực.

Nhưng ngày nào cũng vậy, từng đoàn xe đạp thồ vẫn nối đuôi nhau tiến về phía trước.

Một buổi sáng tháng ba, đoàn của Hạnh bắt đầu vượt đèo Pha Đin.

Mây phủ trắng núi.

Gió lạnh thổi hun hút.

Đường núi trơn trượt vì mưa đêm.

Chiếc xe chất đầy gạo trở nên nặng nề hơn bao giờ hết.

Mới đi được nửa dốc, bàn tay Hạnh đã rớm máu vì cọ vào tay lái.

Nhưng cô vẫn không dừng lại.

Phía trước, những người dân công khác cũng đang gồng mình đẩy xe.

Không ai than vãn.

Không ai bỏ cuộc.

Họ chỉ lặng lẽ bước đi.

Bởi ai cũng hiểu những bao gạo ấy sẽ đến tay bộ đội đang chiến đấu ngoài mặt trận.

Đến giữa trưa, trời bất ngờ đổ mưa.

Con đường đất nhanh chóng biến thành bùn lầy.

Một đoạn dốc bị sạt lở khiến nhiều chiếc xe mắc kẹt.

Trong lúc cố gắng kéo xe qua bãi bùn, Hạnh trượt chân ngã.

Chiếc xe nghiêng sang một bên.

Một bao gạo suýt rơi xuống vực.

May mắn thay, một bàn tay đã kịp giữ lại.

Đó là bác Tư, một dân công lớn tuổi trong đoàn.

Bác cười hiền:

– Đừng lo cháu gái. Mệt thì nghỉ một chút.

Hạnh lắc đầu.

– Cháu còn đi được bác ạ.

Rồi cô lại đứng dậy.

Tiếp tục đẩy xe lên dốc.

Nhìn dáng người nhỏ bé ấy, ai cũng cảm phục.

Đêm hôm đó, đoàn nghỉ chân bên sườn núi.

Mọi người nhóm một đống lửa nhỏ để sưởi ấm.

Ngồi bên ánh lửa, Hạnh lấy chiếc khăn tay mẹ cho ra ngắm.

Bỗng cô nhớ nhà da diết.

Nhớ mái tranh đơn sơ.

Nhớ tiếng mẹ gọi mỗi chiều.

Nhưng rồi cô nhìn về hướng Điện Biên.

Ngoài kia, biết bao chiến sĩ đang đối mặt với bom đạn.

Nghĩ vậy, cô thấy mình phải mạnh mẽ hơn.

Những chuyến xe tiếp tục lăn bánh.

Ngày này qua ngày khác.

Từng bao gạo, từng thùng đạn được vận chuyển ra mặt trận.

Không ai biết chính xác mình đã đi bao nhiêu cây số.

Chỉ biết rằng con đường chiến thắng đang dần được nối dài.

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, khi đoàn dân công đang nghỉ bên đường, một cán bộ chạy tới báo tin:

– Điện Biên Phủ thắng rồi!

Trong khoảnh khắc ấy, cả đoàn vỡ òa.

Tiếng reo hò vang dội giữa núi rừng.

Nhiều người bật khóc.

Hạnh cũng khóc.

Nhưng đó là những giọt nước mắt của hạnh phúc.

Cô nhớ đến những con dốc đã đi qua.

Những đêm mưa lạnh.

Những đôi vai sưng đỏ.

Những bàn tay chai sần.

Tất cả cuối cùng đã được đền đáp bằng chiến thắng.

Nhiều năm sau, khi đã trở thành một bà lão tóc bạc, bà Hạnh vẫn giữ chiếc xe đạp thồ năm xưa.

Nó được dựng trang trọng trong góc nhà.

Mỗi lần có con cháu hỏi, bà lại kể về những ngày vượt đèo Pha Đin.

Kể về những người dân công bình dị đã góp sức làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ.

Rồi bà nhẹ nhàng vuốt lên tay lái đã cũ.

Trong ký ức của bà, bánh xe ấy chưa bao giờ ngừng lăn.

Nó vẫn đang lăn qua những năm tháng lịch sử hào hùng của dân tộc.

Câu chuyện về Phạm Thị Hạnh và chiếc xe đạp thồ vượt dốc là hình ảnh đẹp của hàng vạn dân công hỏa tuyến trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Họ không trực tiếp cầm súng chiến đấu nhưng đã góp phần quan trọng vào chiến thắng bằng mồ hôi, ý chí và lòng yêu nước. Chính những con người bình dị ấy đã làm nên sức mạnh phi thường của dân tộc Việt Nam trong một thời hoa lửa bất diệt.