Bão Trên Sông Bạch Đằng

Mùa thu năm ấy, trời đất Quảng Ninh âm u như sắp đổ bão. Tin dữ từ Thăng Long chạy suốt đêm: 50 vạn quân Nguyên kéo vào nước ta lần nữa, thuyền bè đen kín cả cửa biển.

Trong doanh trại ở Vạn Kiếp, Trần Quốc Tuấn ngồi trước bản đồ. Ông không đập bàn, không quát tháo. Ông chỉ hỏi một câu với các tướng:
"Nếu giặc mạnh như nước lũ, ta chặn bằng đá hay bằng tre?"

Các tướng nhìn nhau. Có người nói đắp thành. Có người nói đánh thẳng. Ông lắc đầu.

Mấy ngày sau, ông cho người đi khắp các làng chài ven sông Bạch Đằng. Không phải để bắt lính. Mà để hỏi: "Nước lên lúc nào? Nước rút lúc nào? Bùn ở đâu sâu nhất?"

Dân chài cười: "Quan lớn hỏi làm gì ạ. Tụi con thuộc lòng con nước từ lúc 5 tuổi rồi."
Chính câu "thuộc lòng" đó là thứ ông cần.

Đêm đó, hàng ngàn cây gỗ lim được dân làng lặn xuống đóng xuống lòng sông. Đầu cọc vót nhọn, bịt sắt, cắm xiên theo thủy triều. Ban ngày giấu dưới nước, nhìn vào chỉ thấy sóng. Ban đêm thì kéo cọc tiêu, cắm cờ để đánh lừa.

Khi đoàn chiến thuyền khổng lồ của Ô Mã Nhi tiến vào cửa sông, trời vừa đứng bóng, nước đang dâng. Quân ta giả thua, bỏ chạy. Giặc mừng quá, đuổi theo.

Đến lúc thủy triều rút, cũng là lúc bẫy sập. Đáy thuyền giặc bị cọc đâm toạc. Thuyền này va vào thuyền kia. Lửa cháy. Tiếng kêu vang cả khúc sông.

Ô Mã Nhi bị bắt sống. Mấy chục vạn quân không còn đường về.

Sau trận đó, có người hỏi ông: "Bí quyết là gì thưa Vương gia?"
Ông chỉ vào dân chài đang vá thuyền ngoài bến: "Bí quyết là ở đây. Đánh giặc không chỉ bằng gươm giáo. Đánh bằng hiểu đất, hiểu nước, và hiểu lòng người."