BÁT CHÁO ĐÊM RỪNG
Câu chuyện kể lại những ngày làm nhiệm vụ hậu cần, chăm sóc và bảo vệ lực lượng làm đường, tải thương tại vùng rừng núi Mường Lay trong kháng chiến chống Mỹ. Từ những việc làm thầm lặng như nấu ăn, canh gác, cứu giúp đồng đội, câu chuyện làm nổi bật tình đồng chí, đồng đội sâu nặng và những bài học nhân văn về trách nhiệm, sẻ chia trong gian khó.
Trong ký ức của tôi, chiến tranh không chỉ có bom rơi và tiếng súng. Chiến tranh còn có mùi khói bếp lẫn mùi rừng ẩm ướt, có những bát cháo loãng nấu vội trong đêm, được chuyền tay nhau như chuyền cả niềm tin để sống tiếp.
Tôi sinh năm 1945, nhập đội thanh niên xung phong khi vừa tròn hai mươi. Nhiệm vụ của tôi không phải trực tiếp gùi đạn hay giữ cầu, mà là hậu cần: nấu ăn, tiếp nước, chăm sóc những đồng chí bị thương nhẹ, sốt rét rừng. Công việc âm thầm, nhưng nếu thiếu, cả đơn vị sẽ không thể trụ vững.
Những ngày mưa kéo dài, lương thực khan hiếm, gạo phải trộn với sắn khô, bắp xay. Có hôm cả tổ chỉ nấu được một nồi cháo loãng, chia cho hơn chục người. Tôi nhớ mãi một đêm cuối năm, mưa rừng nặng hạt, gió lùa qua lán. Một đồng chí trong tổ làm đường bị kiệt sức, nằm co ro vì rét và sốt cao. Tôi bưng bát cháo nóng cuối cùng đến cho anh, anh lắc đầu, đẩy lại:
“Để cho người khác, tôi chịu được.”
Chúng tôi cứ đẩy qua, đẩy lại, cuối cùng cả hai cùng ăn chung một bát, mỗi người vài thìa. Bát cháo chẳng đủ no, nhưng đủ ấm để qua đêm rừng. Sáng hôm sau, anh ấy lại đứng dậy, cầm cuốc ra tuyến đường, như chưa từng có cơn sốt nào quật ngã.
Có những lúc nguy hiểm ập đến rất nhanh. Một lần, máy bay địch quần thảo khu vực làm đường. Tôi đang nhóm bếp thì nghe tiếng bom rít. Không kịp nghĩ nhiều, tôi và mấy anh em lao vào kéo thương binh xuống hầm trú ẩn, che chắn bằng chính thân mình. Bom nổ, đất đá văng tung tóe, nhưng khi khói tan, mọi người vẫn còn nguyên. Chúng tôi nhìn nhau, không ai nói gì, chỉ lặng lẽ siết chặt tay nhau trong bóng tối.
Sau mỗi lần như vậy, chúng tôi lại ngồi quây quanh bếp lửa, vá áo, hong quần, kể nhau nghe chuyện bản làng, chuyện ngày hòa bình sẽ về. Không ai nói đến hy sinh, nhưng ai cũng hiểu: chỉ cần một người lơ là nhiệm vụ, hậu quả sẽ đổ lên vai cả tập thể.
Chiến tranh qua đi, tôi trở về đời thường, làm nương, nuôi con. Nhiều đồng chí năm xưa không còn nữa. Có người nằm lại trong rừng, có người mang bệnh tật suốt đời. Nhưng mỗi khi nhìn bát cháo nóng bốc khói trong gian bếp gia đình, tôi lại nhớ đến những đêm rừng năm ấy – nơi tình đồng chí đã dạy tôi bài học lớn nhất: trong gian khó, sự sẻ chia và trách nhiệm với nhau chính là sức mạnh giúp con người vượt qua mọi thử thách.
Những việc chúng tôi làm có thể nhỏ bé, thầm lặng, nhưng chính từ những bát cháo đêm rừng ấy, ngọn lửa niềm tin đã được giữ cháy. Và lực lượng Thanh niên xung phong – những “hoa lửa” lặng thầm nơi hậu phương – đã góp phần làm nên sức mạnh bền bỉ của dân tộc Việt Nam.
