BÁT CƠM ĐỘN SẮN CỦA MẸ

BÁT CƠM ĐỘN SẮN CỦA MẸ

Trong những trang Nhật ký chiến tranh của nhà văn Chu Cẩm Phong, có nhiều câu chuyện không nói về tiếng súng hay bom đạn. Điều khiến người đọc nhớ mãi lại là những bữa cơm của người dân vùng giải phóng – những bữa cơm nghèo nhưng chứa đựng tình nghĩa sâu nặng giữa quân với dân.

Những năm cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Chu Cẩm Phong hoạt động ở vùng Quảng Nam. Cuộc sống của cán bộ cách mạng khi ấy vô cùng gian khổ. Lương thực thiếu thốn, việc tiếp tế gặp nhiều khó khăn vì các đợt càn quét diễn ra liên tục. Mỗi lần đến cơ sở, cán bộ thường được người dân bí mật nuôi giấu và chia sẻ từng bữa ăn.

Trong nhật ký, ông kể nhiều lần được các mẹ, các chị mời ăn cơm. Đó không phải là những mâm cơm đầy đủ, mà thường chỉ có cơm độn sắn, ít rau rừng hoặc bát canh nấu từ những gì kiếm được quanh nhà. Có gia đình cả nhà ăn rất đạm bạc nhưng vẫn dành phần cơm trắng ít ỏi cho khách là cán bộ. Chủ nhà luôn nói rằng người đi công tác cần có sức khỏe để tiếp tục làm nhiệm vụ.

Điều làm Chu Cẩm Phong xúc động không phải là thức ăn, mà là tấm lòng của những người dân nghèo. Ông hiểu rằng phần cơm mình đang ăn có thể là khẩu phần mà một đứa trẻ trong nhà phải nhường lại. Chính vì thế, mỗi bữa cơm đều khiến ông vừa biết ơn, vừa tự nhắc mình phải sống xứng đáng với sự hy sinh thầm lặng của nhân dân.

Có những đêm, sau khi ăn xong, cán bộ không thể ở lại lâu vì sợ liên lụy đến gia đình. Họ lại lặng lẽ rời đi trong bóng tối. Người mẹ đứng ở cửa nhìn theo, dặn dò giữ gìn sức khỏe rồi nhanh chóng xóa mọi dấu vết để tránh sự nghi ngờ của địch. Cuộc chia tay diễn ra rất ngắn, nhưng chứa đựng biết bao tình cảm.

Nhiều năm sau, khi đọc lại những trang nhật ký ấy, người ta mới hiểu rằng chiến tranh không chỉ được nuôi dưỡng bằng lòng dũng cảm của người cầm súng. Đằng sau mỗi chiến sĩ còn có biết bao người dân bình thường sẵn sàng sẻ chia từng bát gạo, từng củ sắn và chấp nhận nguy hiểm để bảo vệ cán bộ cách mạng.

Chu Cẩm Phong đã hy sinh ngày 1 tháng 5 năm 1971 khi mới 30 tuổi. Cuốn nhật ký của ông được đồng đội cất giữ và sau này được xuất bản. Những trang viết ấy không chỉ ghi lại hiện thực chiến tranh mà còn lưu giữ hình ảnh đẹp về tình quân dân – một giá trị góp phần làm nên sức mạnh của cuộc kháng chiến.

Ngày nay, khi cuộc sống đã đủ đầy hơn, bát cơm độn sắn chỉ còn là ký ức. Nhưng câu chuyện trong Nhật ký chiến tranh vẫn nhắc chúng ta rằng điều quý giá nhất không nằm ở món ăn, mà ở tấm lòng của những con người bình dị. Họ không có tên trong những bản báo công, không xuất hiện trong những chiến công lẫy lừng, nhưng chính sự hy sinh âm thầm của họ đã tiếp thêm sức mạnh cho những người ở tuyến đầu.

Một bát cơm độn sắn, một lời dặn trước lúc chia tay và một mái nhà nghèo giữa vùng chiến sự đã trở thành ký ức không thể phai mờ trong cuốn nhật ký của Chu Cẩm Phong. Đó cũng là một trong những câu chuyện đẹp nhất của "thời hoa lửa", nơi tình người luôn tỏa sáng giữa những năm tháng gian khó.