Bất khuất Hoàng Lê Kha
Cách đây 50 năm, ngày 12-3-1960, chiến sĩ cách mạng Hoàng Lê Kha bị chính quyền ngụy Ngô Đình Diệm sát hại tại Tây Ninh. 50 năm đã trôi qua, nhưng tấm gương bất khuất của ông vẫn được nhắc đến như một niềm tự hào về truyền thống cách mạng của nhân dân Tây Ninh.
Nhớ đến Hoàng Lê Kha là nhớ đến một giai đoạn lịch sử cực kỳ đen tối nhưng cũng vô cùng hào hùng của dân tộc. Sau năm 1954, ngụy quyền Sài Gòn, được đế quốc Mỹ ủng hộ đã cố tình chia cắt đất nước thành hai miền, không thực hiện các điều khoản đã cam kết trong Hiệp định Giơ-ne-vơ về Việt Nam. Chúng thẳng tay đàn áp những người đấu tranh cho sự nghiệp thống nhất nước nhà; những người đã tham gia cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và nhất là những người cộng sản. Khắp miền Nam đầy rẫy cảnh tù đày và chết chóc.
Đến năm 1959, để tự cứu lấy mình, nhân dân miền Nam đã vũ trang nổi dậy, đánh đổ chính quyền ngụy ở nhiều nơi, trừng trị nhiều tên tay sai gian ác. Để đối phó với phong trào nổi dậy của nhân dân ngày càng rộng lớn, chính quyền ngụy Sài Gòn đã tăng cường khủng bố và đàn áp. Hành động tàn bạo nhất mà chắc chắn đến muôn đời, nhân dân ta không thể quên là việc chúng ban hành Luật 10/59, kéo lê máy chém đi khắp nơi giết hại ngay tại chỗ những người yêu nước. Chiến sĩ cách mạng Hoàng Lê Kha đã sống và hoạt động trong bối cảnh đó và chịu cảnh “đầu rơi máu chảy” bởi công cụ giết người man rợ của thời trung cổ được chính quyền ngụy áp dụng.
Hoàng Lê Kha sinh năm 1917, tại làng Trang Các, nay thuộc xã Hà Phong, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Với lòng yêu nước ông giác ngộ cách mạng từ rất sớm; ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1936 trong thời gian tham gia phong trào cách mạng tại Trường Bách nghệ Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp, ông làm việc tại Sở Đạc điền Hà Nội, vừa làm việc, vừa tham gia các phong trào truyền bá quốc ngữ và các hoạt động yêu nước, đấu tranh đòi dân chủ khi Mặt trận Bình dân lên cầm quyền ở Pháp.
Năm 1940, nhiều cơ sở cách mạng ở Hà Nội bị lộ và bị khủng bố, Hoàng Lê Kha được chuyển vào hoạt động tại Sài Gòn. Tại đây, ông tích cực tham gia các hoạt động yêu nước của phong trào thanh niên, sinh viên thành phố. Nhiều người sống cùng thời nhớ rõ Hoàng Lê Kha lúc đó-một thanh niên vui tính, yêu văn nghệ, thích diễn kịch, từng thủ vai Nguyễn Trãi trong vở “Đêm Lam Sơn”, cùng nhiều nhân vật lịch sử khác trong các vở kịch có nội dung yêu nước đã được trình diễn ở Đa Kao, Gò Vấp và nhiều nơi khác trong thành phố, cũng như ở một vài tỉnh lân cận. Năm 1945, ông tham gia cướp chính quyền tại Sài Gòn và từ đó đến năm 1954, trở thành một trong những cán bộ chủ chốt của tỉnh Gia Định (sau này đổi thành Gia-Định-Ninh).
Năm 1954, sau khi Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, ông được phân công về hoạt động tại tỉnh Tây Ninh, được chỉ định làm Ủy viên thường vụ Tỉnh ủy, trực tiếp phụ trách thị xã Tây Ninh và huyện Châu Thành. Thời gian này, địch mở cuộc “chiến tranh đơn phương”, đánh phá cách mạng rất ác liệt. Ông cũng như nhiều cán bộ khác phải hoạt động trong những điều kiện cực kỳ gian khổ và nguy hiểm. Hoàng Lê Kha đã chịu đựng và vượt qua mọi gian nguy để gây dựng phong trào, phát triển lực lượng cách mạng. Tây Ninh lúc đó có phong trào quần chúng đấu tranh vũ trang khá mạnh, là một trọng điểm đối phó của địch. Ở đây đã nổ ra nhiều vụ phá tề, diệt ấp, tấn công đồn bốt địch, đem lại những thắng lợi ban đầu đầy ý nghĩa.
Trong khi phong trào cách mạng đã chuyển sang giai đoạn đấu tranh vũ trang thì chẳng may, ngày 5-8-1959, ông bị sa vào tay địch ở ngoại vi thị xã Tây Ninh. Bắt được Hoàng Lê Kha, ngụy quyền Sài Gòn thừa biết rằng không thể nào khuất phục được con người sắt đá này. Ngày 2-10-1959, tại pháp đình tỉnh Tây Ninh, tòa án quân sự đặc biệt của chính quyền ngụy Sài Gòn đã mở phiên tòa xét xử Hoàng Lê Kha. Tại phiên tòa, ông đã thể hiện khí phách của người cộng sản kiên cường, có học vấn, rất tự tin vào con đường chính nghĩa của mình. Không yêu cầu luật sư biện hộ, ông đã lên án bản chất phản dân, hại nước của bè lũ Ngô Đình Diệm; tố cáo tội ác của chúng và dõng dạc tự hào mình là một đảng viên cộng sản. Nhiều tờ báo Sài Gòn, ngày hôm sau đồng loạt đăng tải tin tức và bài vở về sự kiện này đều chung nhận xét: "Hoàng Lê Kha rất bình tĩnh, trả lời rành mạch, không từ chối việc làm của mình”. Đặc biệt, tờ nhật báo Buổi sáng số ra ngày 3-10-1959 có in ảnh Hoàng Lê Kha cùng một người bạn tù của ông cũng bị đưa ra xét xử trong ngày hôm ấy, bên cạnh có bài tường thuật về phiên tòa khá dài và chi tiết với lời kết thúc như sau: “Trong 5 phiên toà quân sự đặc biệt, từ Vĩnh Bình, An Xuyên, Cần Thơ, Kiến Phong và đến nay là Tây Ninh, có thể nói 2 bị can trong phiên xử hôm qua mới là 2 bị can thẳng thắn nhận tội giữa tòa và rất bình tĩnh khi nhận án, suốt trong phiên xử, cả 2 không lần nào xin sự khoan hồng nơi tòa”. Phóng viên Kim Mai, người viết bài tường thuật này đã không giấu được sự kinh ngạc và thán phục.
