BCH Đoàn phường Nguyễn Uý (181)

Tuy nhiên, dù Hiệp định Paris đã được ký kết nhưng về khoản tù nhân, điều 14C, đối phương chỉ công nhận trao trả 5.081 người trong khi thực tế tù chính trị toàn miền Nam lúc đó lên tới gần 200.000 người. Mặc dù chúng ta đấu tranh quyết liệt nhưng đây là hiệp định đình chiến cho toàn miền Nam, nên không thể để đổ máu kéo dài. Do địch ngoan cố, nên chúng ta đã bảo lưu điều 14C. Lợi dụng điều này, đối phương đã có âm mưu vô cùng thâm độc, muốn "hợp thức hóa" số lượng tù nhân khổng lồ còn lại bằng cách lập hồ sơ mới, biến tù chính trị thành những kẻ mang tội danh "trộm cắp, cướp của, giết người", là thành phần "gian nhân hiệp đảng" để không phải trao trả theo quy chế tù binh, tù chính trị.

Phía địch yêu cầu tù chính trị chụp hình, lăn tay để thực hiện ý đồ của mình. Biết được âm mưu đó, các tù nhân đã lên kế hoạch đấu tranh, bẻ gãy âm mưu này bằng mọi giá. Để chống lại việc bị cưỡng ép chụp hình và lăn tay, tập thể nữ tù chính trị tại Côn Đảo đã thực hiện nhiều biện pháp đấu tranh, không ra chụp hình theo yêu cầu, thậm chí tự hủy hoại vân tay của chính mình để địch không thể lấy dấu nhận dạng.

Huyền thoại về những ngón tay mài xuống nền đá

Cuộc chiến chống chụp hình hồ sơ đã diễn ra đầy quả cảm. Bà Trương Mỹ Hoa kể lại chiến thuật bất hợp tác của chị em: hễ địch đưa máy ảnh lên là tất cả đồng loạt "nhắm mắt, há họng", làm méo mó khuôn mặt. "Nó lôi mình ra được, nhưng mình làm vậy thì nó không chụp được cái hình ảnh nhận dạng nào hết. Nó tức tối, điên cuồng nhưng bất lực", bà kể.