BCH Đoàn phường Nguyễn Uý (266)

Huyền thoại Mười cô gái ngã ba Đồng Lộc

Vào những năm 1965 – 1968, Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) trở thành nút giao thông đường bộ huyết mạch độc đạo trên tuyến đường mòn Hồ Chí Minh. Nơi đây được ví như một “tọa độ chết”, cái túi hứng bom mà đế quốc Mỹ điên cuồng đánh phá hòng cắt đứt sự chi viện từ miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Mỗi mét đất tại Đồng Lộc đều bị cày xới, không một ngọn cỏ nào có thể mọc nổi. Nhưng chính tại nơi “vựa bom” ấy, có một tiểu đội nữ thanh niên xung phong (TNXP) gồm 10 cô gái trẻ tuổi từ 17 đến 24 vẫn ngày đêm bám trụ, kiên cường giữ vững mạch máu giao thông.

Đó là Tiểu đội 4 thuộc Đại đội 552, Tổng đội 55, do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng. Nhiệm vụ của các chị vô cùng nguy hiểm: chốt chặn ngay tại mặt đường, quan sát máy bay địch, đếm và cắm mốc những quả bom chưa nổ, và lập tức san lấp hố bom ngay sau khi tiếng còi báo động vừa dứt để thông đường cho những đoàn xe ra tiền tuyến.

Sống và chiến đấu giữa làn bom bão đạn, đối mặt với cái chết từng giây từng phút, nhưng những cô gái Đồng Lộc chưa bao giờ đánh mất đi sự hồn nhiên, tinh nghịch của tuổi trẻ. Họ vẫn trêu đùa nhau, vẫn chia nhau từng hớp nước vối, bánh lương khô.

Trong bức thư cuối cùng gửi về cho mẹ trước khi hy sinh không lâu, chị Võ Thị Tần đã viết bằng những dòng chữ đầy lạc quan: ”Mẹ ơi, ở đây vui lắm mẹ ạ! Ban đêm chúng nó thắp đèn để chúng con làm đường, còn ban ngày chúng đem bom sát tạt cá để chúng con cải thiện. Bom đạn của chúng có thể làm rung chuyển cả núi rừng nhưng không thể làm rung chuyển được trái tim của chúng con...” Câu nói ấy không chỉ là lời trấn an gửi đến người mẹ nơi quê nhà, mà là lời thề sắt son của cả một thế hệ “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968 là một ngày nắng cháy da cháy thịt ở vùng đất lửa miền Trung. Từ sáng đến chiều, máy bay Mỹ liên tục gầm rú, trút xuống Đồng Lộc hàng chục trận mưa bom. Đến 16 giờ 30 phút, trận bom thứ 15 trong ngày ập xuống. Lúc này, Tiểu đội 4 đang nhận lệnh ra gấp rút san lấp hố bom để mở đường cho đoàn xe quân sự sắp qua.

Bất thình lình, một tốp máy bay phản lực bẻ lái, lao xuống từ phía sau dãy núi Trọ Voi. Chúng trút một loạt bom trúng vào trận địa của tiểu đội. Một quả bom nổ ngay sát miệng căn hầm chữ A, nơi các chị vừa kịp lao vào tránh trú. Khói bom mù mịt, đất đá tung lên mù trời, cả căn hầm sập xuống, vùi lấp toàn bộ 10 cô gái.

Ngay khi dứt tiếng bom, đồng đội từ các trận địa gần đó điên cuồng lao đến, dùng cuốc, xẻng và cả đôi bàn tay rớm máu để đào bới đất đá cứu các chị. Lần lượt, 9 thi thể được tìm thấy. Thân thể các chị vẫn còn ấm nóng, nhưng nhịp tim đã ngừng đập. Các chị đã hy sinh khi tuổi đời còn quá xanh, người lớn nhất mới 24 tuổi, người nhỏ nhất — em Võ Thị Hà — chỉ vừa tròn 17.

Nỗi đau đớn lên đến đỉnh điểm khi đồng đội đào bới suốt đêm nhưng vẫn không tìm thấy người em út thứ mười — chị Hồ Thị Cúc (Tiểu đội phó). Trong sự tuyệt vọng và nghẹn ngào, nhà thơ Yến Thanh (người đồng đội chứng kiến cảnh tượng ấy) đã khóc nấc lên và viết ngay tại trận địa những câu thơ lay động lòng người: ”Cúc ơi! Em ở đâu không về sưởi ấm? Đồng đội tìm em đã ba ngày rồi không thấy. Đất sâu thì lạnh lắm Cúc ơi! ... Về với chị, với em, về với hàng ngũ. Cúc ơi! Em ở đâu?”

Phải đến ngày thứ ba, nhờ chiếc cuốc cắm sâu vào vách đất, đồng đội mới tìm thấy chị Cúc dưới hầm sâu. Chị ngồi trong tư thế ôm đầu, chiếc nón rách móp méo vì áp lực bom, toàn thân phủ đầy đất cát. Mười cô gái đã đoàn tụ cùng nhau trên mâm cơm vĩnh hằng của đất mẹ.

Mười cô gái ngã ba Đồng Lộc đã ngã xuống, nhưng họ đã sống một tuổi xuân rực rỡ nhất, cống hiến trọn vẹn cho Tổ quốc. Máu của các chị đã hòa vào lòng đất mẹ Hà Tĩnh, xương thịt các chị đã bắc thành những cây cầu cho những chuyến xe băng qua khói lửa vào Nam. Câu chuyện về 10 đóa hoa trinh liệt ấy mãi mãi là một biểu tượng bất tử, một nốt nhạc bi tráng trong bản anh hùng ca về một “thời hoa lửa” kiên cường của dân tộc Việt Nam.