Bế Văn Đàn

Xuất thân và những ngày đầu tham gia cách mạng

Sinh năm 1931 tại xã Triệu Ẩu, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng, Bế Văn Đàn lớn lên trong một gia đình nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Mẹ mất sớm, cha làm nghề thợ mỏ, hoàn cảnh gian khó đã sớm hun đúc trong anh tinh thần cách mạng. Từ một cậu bé tham gia đội du kích địa phương, đến tháng 1 năm 1948 – giữa lúc cuộc chiến tranh Đông Dương đang bước vào giai đoạn khốc liệt nhất – anh tình nguyện gia nhập bộ đội chủ lực. Trên mọi mặt trận, Bế Văn Đàn luôn thể hiện sự mưu trí, quả cảm, kỷ luật thép và luôn hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao.

Nhiệm vụ cam go tại trận địa Mường Pồn

Bước vào chiến dịch Đông Xuân 1953 – 1954, anh đảm nhận vai trò liên lạc viên của tiểu đoàn. Lúc bấy giờ, một đại đội thuộc tiểu đoàn nhận nhiệm vụ bao vây và cầm chân quân Pháp tại Mường Pồn. Phát hiện lực lượng của Việt Minh mỏng, địch huy động hai đại đội có pháo binh yểm trợ liên tiếp tổ chức phản công. Tuy nhiên, quân ta vẫn kiên cường bẻ gãy cả hai đợt tiến công dù trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt, đôi bên giành giật từng tấc đất.

Mệnh lệnh sinh tử và tinh thần quên mình

Nhằm tạo điều kiện cho các đơn vị khác triển khai đội hình, cấp trên hạ lệnh cho đại đội phải giữ vững Mường Pồn bằng mọi giá. Dù vừa kết thúc một chuyến công tác, Bế Văn Đàn vẫn không ngần ngại xung phong đi truyền lệnh. Bất chấp màng lưới hỏa lực dày đặc của quân Pháp, anh đã đưa chỉ thị đến đại đội một cách an toàn, kịp thời, rồi tiếp tục ở lại sát cánh chiến đấu cùng những người đồng đội.

Sự hy sinh anh dũng và câu nói bất hủ

Khi quân Pháp tràn lên phản kích lần thứ ba, lực lượng của đại đội bị thương vong nặng nề, chỉ còn vỏn vẹn 17 người. Bản thân Bế Văn Đàn lúc này đã dính thương nhưng kiên quyết không lùi bước. Trên chiến hào, một khẩu trung liên bị vô hiệu hóa do xạ thủ hy sinh, trong khi khẩu súng của đồng chí Chu Văn Pù lại không thể khai hỏa vì thiếu chỗ kê giá súng.

Giữa thời khắc ngàn cân treo sợi tóc, Bế Văn Đàn lao tới, dùng chính đôi vai của mình làm giá đỡ hai chân khẩu trung liên và giục đồng đội nổ súng. Thấy Pù chần chừ không nỡ bóp cò, anh hô lớn: "Kẻ thù trước mắt, đồng chí có thương tôi thì bắn chết chúng nó đi". Chịu thêm hai vết thương chí mạng trong lúc làm giá súng, Bế Văn Đàn đã anh dũng ngã xuống, đôi tay vẫn ghì chặt chân súng trên vai.

Biểu tượng bất tử của Quân đội nhân dân Việt Nam

Tại thời điểm hy sinh, anh mang cấp bậc tiểu đội phó và là một Đảng viên kiên trung của Đảng Cộng sản Việt Nam. Hình tượng "Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng" đã vĩnh viễn trở thành biểu tượng chói lọi về lòng dũng cảm trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Để ghi nhận công lao to lớn ấy, trong đại hội mừng công, đơn vị đã truy tặng anh Huân chương Chiến công hạng Nhất và suy tôn là Chiến sĩ thi đua số một của tiểu đoàn. Đặc biệt, vào ngày 31 tháng 8 năm 1955, Bế Văn Đàn được Quốc hội nước Việt Nam truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng Huân chương Quân công hạng Nhì.