BẾ VĂN ĐÀN – KHI TUỔI HAI MƯƠI HÓA THÀNH BẤT TỬ

Có những câu chuyện lịch sử, mỗi lần đọc lại, lòng người vẫn không khỏi nghẹn ngào. Không phải vì những lời kể quá bi thương, mà bởi giữa thời khắc sinh tử, con người có thể đưa ra một lựa chọn vượt lên trên nỗi sợ hãi của chính mình. Câu chuyện về Bế Văn Đàn là một câu chuyện như thế. Một người chiến sĩ trẻ, giữa làn đạn dày đặc, đã lấy thân mình làm điểm tựa cho đồng đội chiến đấu. Hành động ấy diễn ra trong chớp mắt, nhưng ý nghĩa của nó đã vượt qua thời gian.

Bế Văn Đàn sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê ở xã Quang Vinh, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng trước đây. Anh sinh ra trong một gia đình có hoàn cảnh khó khăn, lớn lên giữa những năm tháng đất nước chịu nhiều áp bức và chiến tranh. Tuổi thơ của anh không được bao bọc bởi sự đủ đầy, nhưng chính cuộc sống gian khó đã giúp người thanh niên ấy sớm hiểu giá trị của lao động, tình nghĩa và sự gắn bó giữa những con người cùng chung cảnh ngộ.

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Bế Văn Đàn tham gia hoạt động cách mạng, rồi trở thành chiến sĩ trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Anh mang theo sự giản dị của người con miền núi và tinh thần của một người trẻ muốn góp sức mình cho đất nước. Con đường phía trước không có lời hứa hẹn về bình yên. Ở đó là những cuộc hành quân dài ngày, những bữa ăn vội vã, những đêm ngủ giữa rừng và những trận chiến mà sự sống có thể kết thúc chỉ trong một khoảnh khắc.

Năm 1953, cuộc kháng chiến bước vào giai đoạn quyết liệt. Quân đội ta chuẩn bị cho những chiến dịch lớn, hướng tới mục tiêu đánh bại kế hoạch quân sự của thực dân Pháp. Trong hàng ngũ những người lính ấy, Bế Văn Đàn vẫn là một chiến sĩ trẻ, bình dị như biết bao người khác. Anh có đồng đội, có nhiệm vụ và có niềm tin rằng mỗi bước chân của mình đều đang góp phần đưa đất nước đến gần hơn với ngày hòa bình.

Tháng 12 năm 1953, trong Chiến dịch Lai Châu, đơn vị của Bế Văn Đàn tham gia chiến đấu tại khu vực Mường Pồn. Trận đánh diễn ra căng thẳng, hỏa lực của đối phương gây nhiều khó khăn cho bộ đội ta. Giữa tình thế khẩn trương, một khẩu súng máy cần có điểm tựa để tiếp tục phát huy hỏa lực, nhưng địa hình và điều kiện chiến đấu không cho phép người chiến sĩ có được vị trí thuận lợi.

Chính trong hoàn cảnh ấy, Bế Văn Đàn đã đưa ra quyết định khiến tên tuổi mình đi vào lịch sử.

Anh dùng hai vai làm giá súng cho đồng đội bắn trả quân địch. Trong làn đạn, thân thể người chiến sĩ trở thành điểm tựa để khẩu súng tiếp tục hướng về phía trước. Anh hiểu rõ sự nguy hiểm của hành động ấy, nhưng điều anh nghĩ đến trước hết là nhiệm vụ chiến đấu và sự sống còn của đồng đội. Không có thời gian cho những lời giải thích dài dòng. Không có khoảng lặng để cân nhắc thiệt hơn. Trước mắt anh là tình thế cấp bách, và anh đã lựa chọn hành động.

Bế Văn Đàn hy sinh trong trận chiến ấy, khi tuổi đời mới hai mươi hai. Một chàng trai vừa bước qua ngưỡng cửa tuổi trẻ đã nằm lại giữa chiến trường, để lại phía sau những ước mơ chưa kịp thực hiện và những năm tháng bình yên chưa kịp đón chờ.

Tôi thường nghĩ, điều khiến câu chuyện này chạm đến trái tim người đọc không chỉ là sự hy sinh của Bế Văn Đàn, mà còn là khoảnh khắc anh đặt sự sống của đồng đội và nhiệm vụ chung lên trên bản thân mình. Trong giây phút ấy, lòng dũng cảm không còn là một khái niệm được nói bằng lời. Nó hiện diện trong hành động cụ thể, trong quyết định được đưa ra khi mỗi giây trôi qua đều có thể phải trả giá bằng mạng sống.

Nhưng nếu chỉ nhớ về Bế Văn Đàn bằng một hành động anh hùng, có lẽ chúng ta vẫn chưa cảm nhận hết giá trị của câu chuyện. Đằng sau hình ảnh người chiến sĩ lấy thân mình làm giá súng là một con người trẻ tuổi, cũng từng có gia đình, có quê hương, có những điều bình dị để yêu thương. Anh không sinh ra để trở thành một biểu tượng. Anh đã sống, chiến đấu và hy sinh trong hoàn cảnh mà Tổ quốc cần những con người sẵn sàng đứng lên bảo vệ mình.

Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Bế Văn Đàn được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Danh hiệu ấy ghi nhận sự hy sinh đặc biệt của anh, nhưng giá trị của tấm gương Bế Văn Đàn không chỉ nằm trong một quyết định khen thưởng. Nó sống trong ký ức của những người lính, trong các trang sách lịch sử và trong sự xúc động của nhiều thế hệ khi nghe kể về một người chiến sĩ đã dành tuổi thanh xuân cho đất nước.

Có người sẽ hỏi: Điều gì làm nên một người anh hùng? Có phải họ không biết sợ hãi, không biết đau đớn, hay luôn có sức mạnh vượt xa người bình thường? Tôi nghĩ, câu chuyện của Bế Văn Đàn gợi ra một cách nhìn khác. Người anh hùng cũng là con người, cũng biết giá trị của sự sống. Nhưng khi đứng trước trách nhiệm lớn lao, họ có thể lựa chọn điều cần làm thay vì chỉ nghĩ đến sự an toàn của riêng mình.

Trong cuộc sống hôm nay, chúng ta không phải đối diện với những trận đánh như thế hệ của Bế Văn Đàn. Thế nhưng, tinh thần trách nhiệm và lòng biết nghĩ cho người khác vẫn luôn cần thiết. Đó có thể là sự tận tâm trong công việc, sự sẵn sàng giúp đỡ một người đang gặp khó khăn, hay thái độ không thờ ơ trước những điều sai trái. Không phải ai cũng cần thực hiện một hành động phi thường, nhưng mỗi người đều có thể sống tử tế và có trách nhiệm trong vị trí của mình.

Là một người làm công tác giáo dục, tôi càng trân trọng những câu chuyện lịch sử có thể giúp trẻ hiểu rằng lòng dũng cảm luôn đi cùng tình yêu thương và trách nhiệm. Với các con, bài học ấy cần bắt đầu từ những điều gần gũi: biết giúp bạn khi bạn gặp khó khăn, biết đoàn kết khi làm việc nhóm, biết quan tâm đến mọi người và biết cố gắng hoàn thành nhiệm vụ được giao. Những hạt mầm nhỏ ấy, nếu được nuôi dưỡng bằng sự yêu thương và nêu gương mỗi ngày, sẽ góp phần hình thành những con người biết sống vì cộng đồng.

Bế Văn Đàn đã nằm lại ở tuổi hai mươi hai. Anh không được nhìn thấy đất nước bước qua những năm tháng chiến tranh để tiến tới hòa bình, không được sống cuộc đời bình dị mà biết bao người mong ước. Nhưng sự hy sinh của anh đã trở thành một phần ký ức không thể quên của dân tộc Việt Nam.

Thời gian có thể khiến những chiến trường xưa đổi khác, những người từng trực tiếp chứng kiến sự kiện dần vắng bóng. Nhưng câu chuyện về Bế Văn Đàn vẫn được kể lại, không phải để chúng ta chỉ cúi đầu trước quá khứ, mà để hiểu hơn giá trị của hiện tại.

Bởi có những người đã dùng tuổi trẻ để bảo vệ sự sống cho đồng đội, để hôm nay chúng ta được sống trong hòa bình. Và có những hành động chỉ diễn ra trong một khoảnh khắc, nhưng đủ để nhắc nhở nhiều thế hệ rằng: khi tình yêu Tổ quốc hòa cùng tinh thần trách nhiệm, con người có thể tạo nên những điều vượt xa giới hạn của một đời người.