Bên kia dòng Thạch Hãn

Những người lính vượt sông trong mưa pháo

Chiều 4-9-1972.

Mưa lớn.

Dòng Thạch Hãn dâng cao.

Nhưng nhiệm vụ vẫn phải hoàn thành.

Năm ấy, một tiểu đội trưởng thông tin thuộc Đại đội 18, Trung đoàn 101, Sư đoàn 325 cùng chiến sĩ Lương Văn Hoàn nhận nhiệm vụ vượt sông để lên hậu cứ của sư đoàn lấy công văn cho đơn vị.

Họ xuất phát từ thôn Đầu Kênh, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong.

Lúc đi, trời mưa nhưng mặt sông còn tương đối phẳng. Hai người bơi qua sông thuận lợi.

Chiều trở về, mọi chuyện đã khác.

Mưa vẫn trút xuống.

Nước sông dâng cao gần hai mét.

Dòng nước vốn đã nguy hiểm nay càng trở nên dữ dội.

Trong những ngày chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, vượt Thạch Hãn không đơn giản là một cuộc vượt sông.

Đó có thể là một chuyến đi không trở lại.

Bởi đối phương thường xuyên theo dõi và đánh phá khu vực sông. Máy bay thả đèn dù soi sáng mặt nước; bom từ trường được rải xuống lòng sông để đánh các phương tiện vận tải của ta. Những con thuyền phải tắt máy, áp sát bờ khi máy bay xuất hiện, chờ đèn dù tắt mới tiếp tục hành trình.

Nhưng chiến tranh có những lúc buộc con người phải đi qua nơi nguy hiểm nhất.

Đạn dược phải đến trận địa.

Thương binh phải được đưa về.

Công văn phải đến đơn vị.

Một mệnh lệnh phải được chuyển đi.

Và người lính thông tin phải hoàn thành phần việc của mình.

Trong những ngày ấy, dòng Thạch Hãn trở thành một phần của chiến trường.

Nó vừa là con đường.

Vừa là chướng ngại.

Vừa là nơi chứng kiến sự sống và cái chết.

Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, trong 81 ngày đêm, lực lượng vận tải thủy của ta đã đưa vũ khí vào thị xã và đưa thương binh ra tuyến sau. Nhưng bom đạn khiến nhiều chiến sĩ hy sinh ngay trên dòng sông; có đơn vị mất tới một phần ba quân số trong quá trình làm nhiệm vụ trên Thạch Hãn.

Ngày nay, đứng trên bờ Thạch Hãn, thật khó hình dung được dòng nước hiền hòa ấy từng là một trong những tuyến giao thông nguy hiểm nhất của chiến trường Quảng Trị.

Nhưng lịch sử nằm ngay dưới mặt nước.

Có những người lính đã không trở về.

Có những người trở về nhưng mang theo ký ức về những người bạn đã chìm xuống dòng sông.

Vì thế, câu thơ của cựu chiến binh, nhà thơ Lê Bá Dương:

“Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ”

đã trở thành một lời nhắc nhở đặc biệt về những người lính nằm lại dưới dòng sông.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều năm sau chiến tranh, các cựu chiến binh trở về Thạch Hãn thường thả hoa xuống dòng nước.

Họ không biết chính xác người đồng đội của mình nằm ở đâu.

Nhưng họ biết rằng đâu đó dưới lòng sông là tuổi hai mươi của một thế hệ.

Một thế hệ đã đi qua chiến tranh và để lại cho đất nước những dòng sông bình yên.