BẾN PHÀ BÃI CHÁY – PHÁO ĐÀI GIỮA BÃO LỬA
Trong cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc của đế quốc Mỹ, có những địa danh không chỉ tồn tại trên bản đồ giao thông, mà còn trở thành biểu tượng của ý chí và sự hy sinh. Bến phà Bãi Cháy, nằm trên trục huyết mạch nối liền vùng than Quảng Ninh với các tỉnh Đông Bắc, là một địa danh như thế. Nơi đây không chỉ là điểm trung chuyển người và hàng hóa, mà còn là mục tiêu đánh phá trọng điểm, nơi kẻ thù tìm mọi cách cắt đứt dòng chảy chi viện cho tiền tuyến.
Bến phà Bãi Cháy giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống giao thông thời chiến. Than từ Hòn Gai, Cẩm Phả muốn đi sâu vào nội địa đều phải qua đây. Vũ khí, lương thực từ hậu phương lớn cũng theo con đường này mà đến với các đơn vị chiến đấu. Chính vì vậy, ngay từ những ngày đầu leo thang đánh phá, không quân Mỹ đã coi Bãi Cháy là “tọa độ lửa”, liên tục tổ chức các đợt ném bom nhằm phá hủy phà, cầu đường, kho bãi.
Trước sự đe dọa ấy, quân và dân Quảng Ninh xác định rõ: bến phà còn, mạch giao thông còn; bến phà mất, hậu phương bị tổn thương. Không có lựa chọn nào khác ngoài việc bảo vệ bằng mọi giá. Các trận địa pháo phòng không được bố trí quanh khu vực, lực lượng tự vệ mỏ được tăng cường, phối hợp chặt chẽ với bộ đội chủ lực và dân quân địa phương. Từ đây, Bãi Cháy không chỉ là bến phà, mà trở thành một pháo đài thực sự.
Những năm cao điểm của chiến tranh phá hoại, bến phà Bãi Cháy hầu như không có ngày yên tĩnh. Ban ngày, phà vẫn phải hoạt động, tranh thủ từng khoảng lặng giữa các đợt đánh phá để đưa người và hàng qua sông. Ban đêm, khi máy bay địch ít xuất hiện hơn, công nhân, thanh niên xung phong, tự vệ mỏ lại làm việc khẩn trương để sửa chữa cầu đường, khắc phục hư hỏng, chuẩn bị cho ngày hôm sau. Mọi công việc đều diễn ra trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu cao nhất.
Bom đạn của địch không chỉ nhằm vào phương tiện, mà còn nhằm vào con người. Nhiều cán bộ, công nhân, chiến sĩ đã ngã xuống ngay trên bến phà, khi đang làm nhiệm vụ. Máu của họ thấm vào đất đá, hòa cùng nước sông, nhưng bến phà không bao giờ ngừng hoạt động. Mỗi lần bị đánh phá, phà lại được khôi phục nhanh hơn, vững chắc hơn, như một lời thách thức đối với kẻ thù.
Trong những trận đánh ác liệt nhất, hình ảnh người chỉ huy tự vệ mỏ Đặng Bá Hát lại hiện lên rõ nét. Ông cùng đơn vị của mình trực tiếp bảo vệ khu vực Bãi Cháy, chỉ huy pháo phòng không đánh trả máy bay địch. Đối với ông và đồng đội, bảo vệ bến phà không chỉ là nhiệm vụ quân sự, mà là trách nhiệm của người công nhân đối với Tổ quốc. Mỗi chuyến phà an toàn sang sông là một chiến thắng thầm lặng, nhưng vô cùng ý nghĩa.
Bến phà Bãi Cháy cũng là nơi thể hiện rõ nhất tinh thần hiệp đồng toàn dân. Không chỉ có lực lượng vũ trang, mà còn có ngư dân, phụ nữ, người già, thanh thiếu niên tham gia phục vụ chiến đấu. Người làm nhiệm vụ quan sát, người tiếp đạn, người cứu thương, người dập lửa. Trong bom đạn, không ai đứng ngoài cuộc. Tất cả đều hiểu rằng: bảo vệ bến phà chính là bảo vệ sự sống của hậu phương, bảo vệ tiền tuyến miền Nam.
Có những ngày, bến phà vừa bị đánh phá buổi sáng, thì buổi chiều đã có chuyến phà đầu tiên hoạt động trở lại. Có những đêm, trong ánh đèn dầu leo lét, công nhân vá phà, hàn sắt, sửa máy, tay run vì mệt nhưng lòng không hề nao núng. Chính trong những khoảnh khắc ấy, phẩm chất anh hùng của con người Quảng Ninh được bộc lộ rõ ràng nhất: kiên cường, sáng tạo, không chịu khuất phục.
Bến phà Bãi Cháy đã đi qua chiến tranh với vô vàn vết thương, nhưng cũng với vô vàn chiến công. Nó trở thành biểu tượng cho sức mạnh của hậu phương miền Bắc, cho khả năng đứng vững trước đòn đánh của kẻ thù mạnh hơn nhiều lần. Những hy sinh tại đây không ồn ào, không phô trương, nhưng lặng lẽ góp phần làm nên thắng lợi chung của dân tộc.
Sau ngày đất nước thống nhất, bến phà Bãi Cháy dần lùi vào ký ức, nhường chỗ cho những cây cầu hiện đại. Nhưng trong lịch sử, Bãi Cháy mãi mãi là một địa danh không thể thay thế. Đó là nơi con người đã chiến thắng bom đạn bằng ý chí, nơi giao thông trở thành mặt trận, nơi mỗi người lao động trở thành một chiến sĩ.
Đối với công tác giáo dục truyền thống hôm nay, câu chuyện về bến phà Bãi Cháy mang ý nghĩa sâu sắc. Nó dạy cho thế hệ trẻ rằng: lòng yêu nước không chỉ thể hiện trong những trận đánh lớn, mà còn trong sự bền bỉ, trách nhiệm với từng công việc cụ thể. Trong thời bình, tinh thần ấy được tiếp nối bằng việc giữ gìn kỷ luật lao động, bảo vệ hạ tầng quốc gia, đóng góp cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Bến phà Bãi Cháy – pháo đài giữa bão lửa – đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình. Nhưng câu chuyện về nó vẫn còn đó, như một lời nhắc nhở âm thầm mà sâu sắc: khi Tổ quốc cần, mỗi vị trí đều có thể trở thành chiến tuyến, và mỗi con người đều có thể trở thành anh hùng.
