BẾN PHÀ LINH CẢM – NGÀY ĐÊM TRÊN DÒNG SÔNG

Khi đi qua một di tích hay nghĩa trang, chúng ta thường nhìn thấy bia đá. Nhưng đằng sau những dòng chữ ấy là con người và những lựa chọn trong thời khắc khó khăn. Trong ký ức về Hà Tĩnh, câu chuyện bến phà linh cảm – ngày đêm trên dòng sông gợi nhắc một chặng lịch sử có thử thách, sự can trường và mất mát. Tìm hiểu lịch sử tại đây là một cách để lớp trẻ biết hòa bình không tự nhiên có được.

Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa” đặt ra trách nhiệm kể chuyện từ tư liệu có thể kiểm chứng, trân trọng những người đã hy sinh và lan tỏa giá trị “Uống nước nhớ nguồn”. Bài viết lựa chọn bến phà linh cảm trong chiến tranh phá hoại làm trọng tâm, tưởng nhớ những công nhân giao thông, chiến sĩ và thanh niên xung phong. Đây là bài viết theo địa danh và sự kiện, không gán cho một cá nhân cụ thể những chiến công, lời nói hay kỷ vật chưa được xác minh.

Bến phà Linh Cảm trong chiến tranh phá hoại là một dấu mốc gắn với Hà Tĩnh. Trong chiến tranh, địa hình không chỉ là yếu tố trên bản đồ mà còn chi phối con đường vận chuyển, khả năng giữ địa bàn, cách tổ chức lực lượng và đời sống của nhân dân. Để hiểu câu chuyện ở nơi đây, cần nhìn nhiệm vụ của người chiến sĩ trong tổng thể nhiệm vụ của cuộc kháng chiến, không tách một thời khắc khỏi hoàn cảnh của nó.

Đối với những công nhân giao thông, chiến sĩ và thanh niên xung phong, công việc không chỉ diễn ra vào thời điểm súng nổ. Trước và sau mỗi cuộc chiến đấu còn có việc giữ liên lạc, vận chuyển, cứu thương, bảo vệ đồng đội, khắc phục hậu quả và giúp dân ổn định cuộc sống. Chính từ những công việc lớn nhỏ ấy, sự kiên cường được hình thành qua từng ngày, nhiều khi không có người chứng kiến để ghi lại đầy đủ.

Điều nổi bật trong câu chuyện là nhiệm vụ duy trì vận tải qua sông trước bom đạn. Đó không phải một khẩu hiệu trừu tượng. Đằng sau nhiệm vụ là lựa chọn cụ thể của những con người có gia đình, quê quán và những ước mong đời thường. Tại những chiến trường gian khó, mỗi bước tiến và mỗi lần giữ vững vị trí đều có thể phải trả bằng sự hy sinh. Chính điều ấy khiến việc tưởng niệm phải bắt đầu từ sự tôn trọng sự thật.

Khi nghiên cứu thêm về bến phà linh cảm trong chiến tranh phá hoại, người sưu tầm cần đối chiếu các nguồn quân sử, lịch sử địa phương, hồ sơ di tích và lời kể nhân chứng. Nếu tìm thấy danh sách liệt sĩ, đơn vị, ngày hy sinh, hình ảnh hoặc di vật, cần ghi rõ nguồn và hoàn cảnh thu thập. Nếu chưa có thông tin, không nên tự đặt ra nhân vật, lời trăng trối, câu chuyện tình hay hoàn cảnh gia đình để làm nội dung cảm động hơn.

Những người đã ngã xuống tại các địa bàn như Hà Tĩnh không chỉ được ghi nhớ qua kết quả quân sự. Sự hy sinh của họ còn để lại những câu hỏi rất người: ai đã đưa tiễn họ lên đường, ai mong họ trở về, ai đã nhận tin dữ? Không phải câu hỏi nào cũng tìm được câu trả lời sau nhiều thập niên. Chính khoảng trống tư liệu ấy là lý do phải khẩn trương sưu tầm và gìn giữ ký ức còn lại.

Tri ân không dừng ở dâng hương hay một buổi sinh hoạt kỷ niệm. Một tấm ảnh được chú thích đúng, một tấm bia được lau sạch, một cuộc gặp nhân chứng có biên bản và sự đồng ý sử dụng thông tin đều là việc làm thiết thực. Khi kể chuyện cho thiếu nhi, nên giới thiệu bản đồ địa danh, mốc thời gian, những nguồn đáng tin cậy và câu hỏi mở để các em hiểu mối liên hệ giữa con người, địa phương và vận mệnh đất nước.

Đối với đoàn viên, thanh niên, câu chuyện bến phà linh cảm – ngày đêm trên dòng sông có thể trở thành một hoạt động tìm về địa chỉ đỏ: chia nhóm tra cứu tư liệu, đối chiếu nhiều nguồn, ghi âm phỏng vấn khi được cho phép và viết bài bằng lời văn của mình. Mỗi bài được hoàn chỉnh với tên người sưu tầm, thời gian, địa điểm và nguồn tư liệu sẽ tạo thêm giá trị lâu dài cho công tác giáo dục truyền thống.

Nhớ về những công nhân giao thông, chiến sĩ và thanh niên xung phong là nhớ những con người đã đặt trách nhiệm chung lên trên bình yên của riêng mình. Từ bến phà linh cảm trong chiến tranh phá hoại, thế hệ hôm nay có thể học được lòng yêu nước, ý thức kỷ luật, tình đồng đội và giá trị của những việc làm âm thầm. Ngọn lửa thời hoa lửa sẽ không tắt khi ký ức được kể trung thực và được trao lại bằng sự biết ơn.

Mỗi đoàn viên, đội viên hãy chọn một việc làm cụ thể sau khi đọc câu chuyện: tìm đọc thêm một nguồn lịch sử, chăm sóc một địa chỉ tưởng niệm, thăm hỏi gia đình chính sách hoặc ghi chép một ký ức địa phương có căn cứ. Đó là cách biến lòng tri ân thành trách nhiệm với cộng đồng và với tương lai đất nước.