Bếp Hoàng Cầm – sáng tạo từ thực tiễn chiến trường

Trong chiến tranh, một làn khói bếp cũng có thể khiến vị trí đóng quân bị phát hiện. Bộ đội vẫn cần cơm nóng để bảo đảm sức khỏe, nhưng việc nhóm lửa giữa ban ngày, nhất là tại những khu vực gần trận địa, có thể để lộ vị trí trước sự quan sát của đối phương. Từ thực tế ấy, một sáng kiến đã ra đời. Người nghĩ ra kiểu bếp đặc biệt này là Hoàng Cầm, khi đó là một chiến sĩ làm nhiệm vụ nuôi quân.

Trong Chiến dịch Hòa Bình năm 1952, trước yêu cầu bảo đảm bữa ăn cho bộ đội mà vẫn giữ bí mật vị trí, ông tìm cách khắc phục nhược điểm của bếp nấu thông thường. Nguyên lý của bếp không quá phức tạp. Bếp được đào xuống đất. Từ khu vực đun nấu, khói không thoát trực tiếp lên trên mà được dẫn qua những đường rãnh ngầm. Trên đường di chuyển, khói giảm nhiệt, phân tán dần rồi mới thoát lên mặt đất qua những cửa được bố trí cách xa bếp. Nhờ đó, khói không bốc thành cột ngay tại vị trí nấu ăn, góp phần hạn chế khả năng bị đối phương phát hiện từ trên không.

Sau khi được áp dụng có hiệu quả, sáng kiến được phổ biến trong quân đội và mang tên chính người đã tạo ra nó: Bếp Hoàng Cầm.

Từ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, bếp Hoàng Cầm tiếp tục được sử dụng rộng rãi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trên tuyến vận tải Trường Sơn, tại các căn cứ, trận địa và trong hệ thống địa đạo, việc tổ chức nấu ăn phải thích ứng với điều kiện chiến tranh. Bếp Hoàng Cầm trở thành một giải pháp phục vụ công tác hậu cần, giúp các đơn vị tổ chức bữa ăn trong điều kiện cần giữ bí mật.

Tại Địa đạo Củ Chi, bếp Hoàng Cầm cũng được bố trí trong hệ thống công trình dưới lòng đất. Khói từ bếp được dẫn qua đường ngầm trước khi thoát lên mặt đất, hạn chế dấu hiệu có thể làm lộ vị trí của lực lượng đang hoạt động phía dưới.

Từ một yêu cầu rất cụ thể của người chiến sĩ nuôi quân, một sáng kiến đã được sử dụng qua nhiều năm chiến tranh. Không phải một loại vũ khí, không phải một công trình quân sự quy mô lớn. Bếp Hoàng Cầm trước hết là một sáng kiến phục vụ đời sống bộ đội, ra đời từ thực tiễn chiến trường. Và từ năm 1952, tên của người chiến sĩ nuôi quân Hoàng Cầm đã gắn với một kiểu bếp được nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ biết đến.