BÍ DANH VÀ NHỮNG CUỘC ĐỜI SONG SONG

Trong chiến tranh, có những người lính chiến đấu công khai trên chiến trường, cầm súng xông pha giữa bom đạn. Nhưng cũng có những người lính chiến đấu trong thầm lặng, không quân phục, không danh tính thật, thậm chí không được sống với chính cái tên của mình. Cựu chiến binh Phạm Hải Triều là một trong những con người như thế.

Trong những năm tháng hoạt động biệt động Sài Gòn, anh mang nhiều bí danh khác nhau: “Ba Thép”, “Mười Thịnh”, “Bảy Hổ”, “Bảy Triều”… Mỗi cái tên là một vai diễn, một thân phận, một cuộc đời song song tồn tại cùng cuộc đời thật của người lính. Chỉ có điều, tất cả đều phục vụ cho một mục đích duy nhất: hoàn thành nhiệm vụ trong lòng địch, góp phần vào chiến thắng của dân tộc.

Có những lúc anh là một người thợ phụ hồ lầm lũi, ngày ngày vác cát, trộn xi măng. Có lúc lại hóa thân thành một thợ ảnh hiền lành, luôn mỉm cười với khách hàng. Có khi anh là một anh lao động nghèo sống giữa xóm bình dân. Mỗi thân phận là một lớp vỏ bọc, nhưng đằng sau nó là trái tim người lính đang đập mạnh vì Tổ quốc.

Sống trong lòng địch nghĩa là mỗi ngày đều là bài kiểm tra sinh tử. Anh phải ghi nhớ mình đang mang bí danh nào, đang đóng vai người gì, quen biết ai, sống ở đâu, từng câu trả lời phải khớp tuyệt đối. Sai một chi tiết, hậu quả sẽ không chỉ là cái chết của riêng anh. Bởi vậy, mỗi cái tên giả là một trách nhiệm nặng nề.

Nhưng có lẽ điều khó khăn nhất không phải là nguy hiểm, mà là cảm xúc con người. Có những lúc anh thèm được gọi đúng tên mình. Có những lúc anh muốn đứng giữa cuộc đời mà nói thật mình là ai. Nhưng người lính biệt động không cho phép điều đó. Anh chấp nhận sống nhiều cuộc đời, nhưng không có cuộc đời nào là của riêng mình.

Có khi anh nhìn những gia đình đoàn tụ, nhìn những đứa trẻ vui đùa giữa phố mà lòng chợt chùng lại. Anh cũng có gia đình, có bố mẹ, có quê hương nơi ngoài Bắc. Nhưng tất cả đều phải giấu trong trái tim. Anh chỉ có thể nhớ, chỉ có thể thương, chỉ có thể gửi gắm tất cả vào nhiệm vụ mà mình đang gánh vác.

Thế nhưng, chính những bí danh ấy, những cuộc đời song song ấy đã góp phần tạo nên chiến thắng. Nó giúp anh được sống giữa lòng địch mà vẫn giữ được bí mật. Nó giúp anh tiếp cận mục tiêu, nắm tình hình, dẫn quân tiến công trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Nó giúp anh – và đồng đội – góp phần làm nên một trang sử vàng của dân tộc.

Khi chiến tranh kết thúc, những bí danh không còn cần dùng nữa. Nhưng với Phạm Hải Triều, chúng không biến mất. Chúng trở thành những ký ức sống động, nhắc anh nhớ về một thời hoa lửa. Một thời mà anh đã sống cùng nhiều cái tên, nhiều cuộc đời, nhưng tất cả đều vì một lý tưởng duy nhất: độc lập, tự do cho Tổ quốc.