Vào hè
Tuyệt vời! Hoan hô! Cả lớp reo lên ầm ĩ khi cô giáo chủ nhiệm Minh Thu tuyên bố tất cả học sinh lớp 9A thi chuyển cấp đều đạt kết quả rất tốt nên được lên thẳng lớp 10 sau một năm học hành căng thẳng với kết quả thi tốt nghiệp phổ thông cơ sở một trăm phần trăm đạt từ điểm 8 trở lên.
Mới 10 giờ sáng mà các mái ngói đã hồng lên dưới ánh nắng đầu hè, tỏa sức nóng vào phòng học. Những cành phượng vĩ đầu mùa khảm đầy những chùm hoa đỏ chen trong đám lá biếc xanh, đung đưa ngoài cửa sổ khi có cơn gió thoảng qua như vẫy gọi vào hè.
Trong lúc này cảm xúc của tôi thật lộn xộn, vừa bịn rịn với thầy cô, bạn bè cũ, vừa háo hức chờ đón một thế giới mới với những kiến thức mới, môi trường mới, bạn bè mới. Lời cô Thu chợt vang lên trong đầu tôi: "Lên cấp III, Minh Sơn phải chơi bóng, đánh cờ giỏi hơn, làm thơ hay hơn, trở thành "cao thủ" về mạng, và nhất là phải học thật xuất sắc. Cô rất tin tưởng ở em". Tôi cảm thấy bất chợt mình lớn hẳn lên, chững chạc hơn, với trách nhiệm và quyết tâm rõ ràng hơn trong quãng đường mới mà thử thách chắc là không nhỏ. Nhưng trước mắt là nghỉ hè. Vui chơi, giải trí, thoải mái, biết thêm những miền đất mới, những kiến thức mới. Đi đâu, làm gì trong ba tháng hè? Bao nhiêu là chương trình hấp dẫn. Các bạn tôi đứa thì về thăm ông bà, chơi vui ở miền quê, đứa thì đi du lịch với cha mẹ, anh chị, đứa thì đi học thêm, nhất là môn ngoại ngữ. Các bạn nhà nghèo tranh thủ giúp việc gia đình, tham gia lao động kiếm thêm ít tiền để giảm gánh nặng cho cha mẹ. Mỗi người một kế hoạch riêng.
Tôi bắt đầu ngồi mơ mộng một chuyến viễn du khắp biển Đông. Đầu năm ngoái, ông trẻ Thế Dân - em bà ngoại tôi đã hứa nếu tôi đạt học sinh giỏi, thi đậu vào lớp 10 thì ông cho đi biển một chuyến dài ngày, ông Thế Dân là thuyền trưởng, kỹ sư hàng hải, năm nay đã gần bước sang tuổi năm mươi. Ông vẫn còn rất tráng kiện và đẹp rắn rỏi, điều đặc biệt là trên gương mặt rám nắng và gió của ông lại có hai đồng tiền trên má trông rất trẻ trung và có duyên. Kiến thức ông về biển rất rộng, đó là kết quả tích lũy trong một phần tư thế kỷ lênh đênh khắp đại dương trên những con tàu dịch vụ trong ngành dầu khí.
Bà tôi đã nhiều lần khuyên ông lên bờ làm việc nhưng ông vẫn tiếp tục đi biển, ông nói biển có sức hấp dẫn kỳ diệu, chỉ có ai gắn bó với nó mới cảm nhận hết được điều này, còn đối với người quen sống trên bờ thì sự bao la của biển làm cho họ thấy mình quá bé nhỏ, mong manh, thậm chí là choáng ngợp, sợ hãi. Hàng năm trên biển Đông ít nhất cũng có đến mười cơn bão, dữ dội như bão Chan Chu năm 2006 (còn gọi là cơn bão số 1), bóp nát những con tàu nhỏ như bóp nát một thứ đồ chơi và gieo tang tóc cho bao nhiêu gia đình. Nhưng đối với những người làm nghề biển thì sự bao la đó lại làm cho mình cảm thấy cao lớn hơn, dũng cảm hơn, đầy khát vọng chiến thắng và hoài bão khám phá. Những cột sóng biển cao không còn là những hình ảnh kinh dị như con quái vật tồn tại từ thời tiền sử mà là những bức tranh hoành tráng của thiên nhiên nhìn không chán mắt. Rồi bao nhiêu câu hỏi "tại sao" thôi thúc mình tìm lời giải đáp. Tại sao lại có thủy triều, gió, bão? Tại sao lại có những dòng nước nóng, lạnh và cả dòng nước ngọt trong biển cả mặn chát mênh mông? Tại sao lại có hàng nghìn loài thủy sản với đủ hình dáng, màu sắc? Tại sao trong lòng đất dưới đáy biển lại chứa đủ loại tài nguyên quý giá? Và biết bao những câu hỏi cao siêu như quy luật tương tác giữa biển - không khí - đất liền như thế nào, cấu trúc của vỏ đại dương và sự thay đổi của chúng trong lịch sử hàng vạn triệu năm ra sao, sự chuyển môi trường sống từ dưới nước lên cạn và ngược lại của các loài sinh vật cùng sự thay đổi cấu trúc cơ thể của chúng từ vĩ mô đến vi mô xảy ra dưới sự điều khiển của các quy luật lý - hóa - sinh học nào? Các câu hỏi loại này đòi hỏi bao nhiêu năng lực của các bộ não bác học mới giải mã được.
Sống với biển là sống với những ước mơ liên tiếp, dạt dào theo làn sóng và đầy ắp như thủy triều. Những lúc lênh đênh trên mặt biển, hít thật sâu vào lồng ngực cái hương mằn mặn của không khí, cảm nhận những vuốt ve dịu dàng của làn gió nhẹ lên mái tóc vàng nâu do bị nắng biển thiêu đốt, hay khi thả mình trong làn nước xanh trong để cho cái cảm giác mát rượi thấm dần vào từng tế bào của cơ thể thì tâm hồn ta càng thấy sảng khoái và càng thấy cuộc đời trần thế đẹp biết nhường nào. Ngay cả trong những hành trình trên biển gặp sóng to gió lớn, những quyết định - dù sai lầm hay sáng suốt - cũng là một dịp để kiểm chứng và rèn luyện bản sắc cá nhân, để đối phó với vô vàn hoàn cảnh bất lợi trong cuộc đời của một con người. Vì vậy mỗi lần gặp ông, nhìn thấy nụ cười của ông, nghe ông nói chuyện là tôi lại thấy tình yêu biển của ông truyền sang tôi với cường độ mỗi lúc một lớn dần lên. Bây giờ tôi tự thấy đủ lớn để có thể đi biển. Được cha mẹ đồng ý, tôi viết thư báo tin cho ông biết tôi đã thực hiện được những điều kiện ông đưa ra. Mấy ngày sau tôi nhận được điện thoại trả lới. Ông khen tôi ngoan, học giỏi và hẹn đầu tháng Sáu sẽ ra Hà Nội đưa tôi xuống tàu, cùng đi biển. | |
 Logged
|
|
|
|
dungnuocgiunuoc Thành viên  Bài viết: 634  | 
| Biển Đông yêu dấu« Trả lời #2 vào lúc: 12 Tháng Năm, 2022, 06:48:31 am » |
Chuẩn bị ra khơi
Mẹ tôi đã chuẩn bị cho tôi đủ mọi thứ cần thiết: bốn chiếc áo phông ngắn tay và ba cái quần soóc, đặc biệt tôi còn có một chiếc áo lính thủy với những sọc xanh nằm song song trên cổ áo, một chiếc mũ lính thủy màu trắng, vành xanh, đằng sau có hai tua xanh dài hai gang tay, khi đội lên gặp gió chúng múa như được điều khiển bằng những bàn tay nghệ sĩ tài hoa. Riêng đôi giày vải thì ông tôi bắt thay bằng đôi xăng-đan nhựa, ông nói tốt nhất là đôi dép lốp cao su như của bộ đội ngày xưa, vừa gọn vừa tiện khi đi trên cát. Còn thức ăn, thuốc chữa bệnh thì không cần thiết vì trên tàu rất đầy đủ. Tôi chỉ mang theo mấy gói kẹo bạc hà, kẹo cao su và những lát mứt gừng để ngậm khi bị nôn nao. Trong ba lô tôi con có ba quyển sách: Người thắng biển của Nguyễn Bá, Biển của J.Banville, Tài nguyên và môi trường biển của Viện Hải dương học Nha Trang. Ngoài ra tôi cũng cố nhét được một quyển sổ tay khá dày với khoảng 20 bài thơ về biển của nhiều tác giả mà tôi chép rất nắn nót ở những trang đầu. Phần giấy trắng còn lại tôi dự định sẽ ghi nhật ký kiểu như "Mê Kông ký sự" mà tôi nghĩ sẽ rất hay.
Sau bữa liên hoan rất vui vẻ với vô số những búc ảnh chụp chung cả nhà, rồi chụp riêng với ông bà, ba mẹ, các cô chú, với các em Minh Hà, Bình Minh, An Phong và mấy bạn thân cùng lớp nữa, ông tôi đưa tôi xuống thành phố cảng Hải Phong, còn gọi la thành phố "Hoa phượng đỏ". Xe qua Hải Dương đang mùa vải thiều. Vải Hải Dương vỏ chín hồng, hạt bé tí, cùi rất dày và ngọt lịm được bày bán dày đặc hai bên đường đi; loại đặc sản Thanh Hà này nổi tiếng không nơi nào bì kịp. Ông mua theo mười ký để tặng các chú trên tàu. Hà Nội - Hải Phong chỉ cách nhau khoảng một trăm cây số mà tôi đã thấy đất nước ta rộng lớn, xinh đẹp, trù phú biết nhường nào. Dãy Đông Triều - Yên Tử ở phía bắc mờ tỏ trong mây, mang theo bao nhiêu huyền thoại về vua Trần Nhân Tôn, về Hưng Đạo Đại Vương, về Nguyễn Trãi, ở phía nam là đồng bằng ngút mắt, nơi năm mươi người con của bà Âu Cơ đã đến khai phá từ bốn nghìn năm trước, bây giơ đầy ắp lúa vàng. Và trong lòng đất, từ Quảng Ninh đến Thái Bình - Nam Định còn có bao nhiêu là than, là khí đốt và dầu mỏ đang chờ phát hiện, khai thác. Ông tôi cứ như một người hướng dẫn du lịch uyên thâm, mở ra trước mắt tôi bao nhiêu điều mà tôi chưa từng biết.
Tôi đến Hải Phòng vào buổi trưa giữa tiếng ve ngân vang trầm bổng từ các hàng cây xanh cổ thụ. Giống sinh vật này rất lạ, người ta bảo chúng chỉ uống nước sương mà sống. Và lạ lùng hơn nữa là chúng nhận biết giờ giấc rất chính xác dù trời nắng hay trời mưa, cứ đúng giơ là hàng nghìn con từ khắp mọi nơi cùng cất lên tiếng hát rất nhịp nhàng để rồi sau đó vài mươi phút lại đột ngột dừng, trả lại sự yên tĩnh cho không gian.
Rất nhiều khu công nghiệp và khu dân cư còn rất mới trải khắp vùng ngoại ô. Dọc sông vô số tàu thuyền neo đậu san sát như đang nghỉ ngơi sau những hành trình dài ngày trên các đồng sông và các đại dương. Qua cầu Thượng Lý, Hạ Lý chúng tôi vào trung tâm thành phố. Đường sá không rộng nhưng sạch sẽ và yên tĩnh hơn rất nhiều so với Hà Nội. Hai bên đường còn rất nhiều ngôi nhà cổ kính theo kiểu Pháp, cửa sổ vòm cong, mái ngói xám, chỉ cao vài ba tầng, xung quanh có sân rộng, đầy hoa và cỏ xanh. Cây rất nhiều, nào phượng vĩ, bằng lăng, me, bàng nhưng lại có rất ít sấu, một loại đặc sản mà các bạn gái trong lớp tôi chỉ nghe nhắc đến tên đã chảy nước bọt rồi. Một dãy dài gồm năm quảng trường và ba vườn hoa mới nằm kẹp giữa hai con đường Trần Hưng Đạo và Trần Phú chạy song song. Nghe nói nơi đây trước kia là một dòng sông đã bị lấp. Tượng bà Lê Chân rất đẹp, uy nghi giữa quảng trường lớn. Dừng chân đứng ngắm bức tượng này tự dưng tôi có cảm giác như trông thấy cờ xí, gươm giáo của cả một đoàn quân oai hùng của gần hai nghìn năm trước dưới sự chỉ huy tài giỏi của nữ tướng quê ở Hải Phòng, theo lệnh của bà Trưng kéo về giải phóng quê hương, đuổi giặc Hán tàn bạo ra khỏi mười lăm tỉnh thành và bảo vệ biên cương vùng duyên hải. Cách thành phố 20km về phía đông là thị xã Đồ Sơn sầm uất, đặc biệt vào những ngày hè.
Đây là căn cứ xuất phát của những con tàu không số lừng danh trong kháng chiến chống Mỹ, là điểm đầu của con đường Hồ Chí Minh huyền thoại trên biển mà thế hệ chúng tôi còn ít biết đến. Tôi nhẩm đọc đoạn thơ của Xuân Diệu về biển, chẳng biết có phải ông viết về Đồ Sơn hay không nhưng rất hợp cảnh ở đây:
Bờ đẹp đẽ cát vàng
Thoai thoải hàng thông đứng
Như lặng lẽ mơ màng
Suốt ngàn năm bên sóng
Chúng tôi nghỉ lại Hải Phòng một hôm rồi xuống tàu ra biển. Đó là con tàu Bình Minh, chuyên nghiên cứu tài nguyên biển trong đó chủ yếu là địa vật lý, của Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam. Nghe cụm từ "địa vật lý" lần đầu tiên tôi cũng ngỡ ngàng. Có lẽ những cái chớp mắt của tôi đã nói cho ông biết là tôi chưa hiểu nội dung của từ này. Tiến sĩ Minh và nhà toán học Kim Trung, những chuyên gia trong lĩnh vực này giúp ông giải thích cho tôi biết, địa vật lý là từ ghép của hai ngành khoa học cơ bản, ngành địa chất và vật lý, để nói lên một ngành khoa học mới, mang tính chất trung gian của hai ngành khoa học nói trên. Nó rất quan trọng đối với thế giới văn minh, vừa nghiên cứu tính chất vật lý của quả đất, vừa dùng các phương pháp vật lý để nghiên cứu cấu trúc của hành tinh mà ta đang sống. Kết quả nghiên cứu của nó giúp cho loài người sử dụng đúng những quy luật của tự nhiên, khai thác những tài nguyên, phục vụ cho đời sống mỗi ngày một ấm no, hạnh phúc. Ngày nay, địa vật lý còn mở rộng phạm vi nghiên cứu ra các thiên thể khác trong hệ mặt trời, trong vũ trụ, mở ra những chân trời mới trên con đường chinh phục thiên nhiên bao la, đa dạng và đầy bí ẩn. | |
Logged |
|
|
|
dungnuocgiunuoc Thành viên Bài viết: 634 |
| Biển Đông yêu dấu« Trả lời #3 vào lúc: 12 Tháng Năm, 2022, 06:49:13 am » |
Con tàu Bình Minh
Chuyện về con tàu Bình Minh rất dài, tôi sẽ kể dần trong quyển sách này. Nhưng tính tôi vốn hay sôt ruột, cái gì thấy mới lạ mà không nói ra ngay thì cảm thấy bứt rứt không yên nên tôi sẽ kể sơ cho các bạn nghe về chức năng của con tàu đặc biệt này.
Theo lời Tiến sĩ Minh kể thì việc nghiên cứu cấu trúc địa chất của vùng biển vịnh Bắc bộ là một bức xúc của những người đi tìm dầu ở miền Bắc ngay từ những năm 60 của thế kỷ trước. Lúc đó ta không có phương tiện, thiếu cả máy móc. Tàu chiến Mỹ lại phong tỏa suốt ngày đêm ngoài khơi. Trên biển thì Mỹ thả ngư lôi trôi nổi theo dòng nước nên không biết tử thần đang rình rập nơi nào. Trên trời thì mỗi ngày ít nhất năm lần từng tốp máy bay Thần Sấm, Con Ma xuất phát từ các căn cứ Mỹ ở Hawaii, Philippines hoặc từ Hạm đội 7 bay vào ném bom, bắn phá các thành phố, cầu cống, đê điều, làng mạc. Trên đương bay nếu thấy các tàu thuyền của ta trên biển thì chúng chẳng ngần ngại gì mà không gieo chết chóc xuống các phương tiện bé nhỏ này. Cái chủ trương "đưa miền Bắc về thời kỳ đồ đá" của các tướng lĩnh diều hâu Mỹ tàn bạo đến như thế nào, thế hệ chúng ta lớn lên sau chiến tranh không hình dung được hết.
Thế nhưng những nhà địa vật lý trẻ măng của chúng ta không chùn bước. Họ dùng bè mảng, thuyền con, thậm chí là lội bộ ở những vùng nước cạn để đo vẽ bản đồ trọng lực vùng nước nông suốt một dải từ Kiến An đến Nam Định để chuẩn bị cơ sở cho công tác tìm kiếm dầu khí quy mô lớn sau chiến tranh. Nếu không có niềm tin mãnh liệt vào chiến thắng thì khó có thể làm được việc đó.
Tôi thắc mắc không hiểu bản đồ trọng lực là gì? Mãi sau này tôi mới hiểu một ít khái niệm này và tôi sẽ kể cho các bạn nghe sau. Nói ngắn gọn, tôi hiểu là như thế này - chắc các bạn biết cả rồi, trong tự nhiên có một định luật chi phối toàn vũ trụ, đó là định luật hấp dẫn của Newton. Giữa hai vật nằm cách nhau có một lực hút lẫn nhau, bản chất lực đó như thế nào vẫn còn làm đau đầu các nhà vật lý hiện đại. Không gian mà lực hút đó tồn tại gọi là trường trọng lực. Như vậy trong lòng đất nơi nào mặt tầng đá móng rắn chắc, mật độ lớn, nhô cao hoặc võng xuống, hoặc có một vật thể với mật độ khác với xung quanh, ví dụ như một thấu kính chứa dầu khí chẳng hạn, thì nơi đó có một sức hút khác thường so với môi trường xung quanh. Nếu ta có một cái máy cực nhạy, cực tinh vi, đo được sức hút vô cùng nhỏ bé đó thì ta biết được ẩn sâu trong lòng đất có cái gì. Kỳ diệu không các bạn? Cái máy như vậy được gọi là trọng lực kế đấy, và giá trị sức hút đo được tính bằng miligal, đơn vị mang tên nhà khoa học vĩ đại Galileo người Ý mà chắc các bạn đã biết. Các giá trị này vẽ trên một mặt bằng nằm ngang gọi là bản đồ trọng lực. Trên bản đồ ấy người ta có thể đoán nhận ra cấu trúc lòng đất qua các tính toán phức tạp. Đây cũng là một dịp để ta thấy toán học có giá trị lớn lao đến như thế nào trong cuộc sống.
Sau khi Mỹ ngừng ném bom miền Bắc năm 1972, Liên đoàn Địa chất Dầu khí 36 (tên của tổ chức tìm dầu đầu tiên ở miền Bắc) bắt tay vào chuẩn bị để có một con tàu nghiên cứu địa vật lý biển và đến sau khi miền Nam được giải phóng thì con tàu đó ra đời. Tàu được đặt tên là Bình Minh. Bình Minh có nghĩa là thời điểm mở đầu cho một ngày đẹp trời. Bình Minh của ngành địa vật lý, của ngành dầu khí, của đất nước xinh đẹp Việt Nam. Tất nhiên con tàu lúc bấy giờ còn rất đơn giản, hoán cải từ một con tàu vận tải nhỏ, mới chỉ được trang bị một trạm máy thăm dò địa chấn biển.
Với bản tính tò mò tôi lại hỏi thăm dò địa chấn biển là gì. Các bác lại phải giải thích cho tôi hiểu những điều rất phức tạp mà có lẽ khi nào học đại học tôi mới học tới bằng thứ ngôn ngữ đơn giản nhất. Bác Quyết ném một hòn đá xuống nước và hỏi tôi có thấy gì không. Tôi nhìn kỹ và thú thật tôi chả thấy gì đặc biệt. Cái trò chơi ném đất xuống ao này tôi và các bạn tôi vẫn làm nhưng chỉ để thi xem ai ném xa hơn mà thôi. Bác lại ném một hon đá to hơn và tôi trả lời chỉ thãy những vòng tròn lan ra từ vị trí hòn đá rơi xuống nước. Một nụ cười rạng rỡ hiện ra trên khuôn mặt hiền từ, thông minh của bác kèm theo với lời khen làm tôi cũng bối rối: đúng rồi, cháu có óc quan sát đấy. Óc quan sát, phát hiện những điều khác lạ để rồi tìm cách giải thích là một tố chất vô cùng cần thiết cho một nhà khoa học. Hòn đá rơi xuống mặt nước chính là nguồn tạo ra sóng. Mặt nước phẳng lặng, yên tĩnh, dưới tác dụng của áp lực do hòn đá rơi ép vào khối nước, tạo thành những nếp gấp, gọi là sóng. Nếp gấp đó lại tạo một áp lực mới cho phần nước còn lại làm xuất hiện nếp gấp mới và sóng hình thành kiểu như vậy gọi là sóng tới, truyền đi ra khắp các hướng. Còn khi sóng gặp một vật cản thì quay trở lại, trong vật lý gọi là sóng phản xạ. Nếu ta có một thiết bị ghi lại hình dáng sóng khi xuất phát và khi trở về tại một điểm nào đó, cũng như đo chính xác thời gian sóng đi - về thì ta có thể biết được vật cản mà sóng tói đã gặp hình thù ra sao, ở cách điểm quan sát bao xa, bản chất nó là gì? Đó là nguyên lý của phương pháp thăm dò địa chấn. Bằng một thiết bị đặt trên tàu người ta tạo ra một nguồn sóng đàn hồi trong nước, sóng đó truyền vào lòng đất và mỗi lần gặp một giới hạn phân chia các tầng đất khác nhau lại lần luợt quay về, kể cho các nhà địa vật lý nó đã gặp những gì: sét, cát, đá vôi, đá núi lửa hay các nơi tầng đất bình thường bị đứt đoạn do những trận động đất xa xưa, cách bây giờ hàng nhiều triệu năm, v.v... Với các trạm máy tính cực kỳ tinh vi, các nhà địa vật lý tính toán, phân tích, cho ra những bức ảnh chụp lòng đất với mọi chi tiết, dựng lại lịch sử hình thành, biến động của các lớp đất, xác định các môi trường mà các lớp đất đã hình thành. Từ đó họ chỉ ra nơi nào có dầu, có khí, có nước ngầm, có than đá, có nguồn nhiệt lớn để đặt các giếng khoan khai thác chúng. Thật là tuyệt diệu! Các nhà địa vật lý đóng vai trò của những người lính trinh sát, những nhà tình báo tài ba, có những kiến thức toán, lý, địa chất, địa lý rất rộng và những tiến bộ khoa học công nghệ, những thiết bị hiện đại khuếch đại trí thông minh của con người lên rất nhiều lần. Cuối cùng sức lao động sáng tạo của họ cùng với của các nhà khoa học thuộc các lĩnh vực chuyên môn khác mang lại của cải, tiền bạc cũng như những kiến thức mới cho cộng đồng, cho nhân loại.
Con tàu Bình Minh đã xông xáo, hoạt động ngày đêm trên các vùng biển từ Bắc chí Nam trong những năm sau ngày thống nhất đất nước, giúp cho nhà nước có những thông tin ban đầu để đặt nền móng xây dựng ngành công nghiệp dầu khí nước ta phát triển như ngày nay. Theo quy luật tự nhiên, cái gì cũng sinh ra, lớn lên, trưởng thành, chuyển qua giai đoạn già nua rồi chết. Con tàu Bình Minh mà các nhà địa vật lý dầu khí rất tự hào cũng không thoát khỏi định mệnh đó. Với những khó khăn khách quan trong thời kỳ đó, vì không được đầu tư tiếp nên tàu Bình Minh bị loại, nó không còn tiếp tục làm chức năng ban đầu của nó nữa. Mãi đến nay, sau khi Tập đoàn Dầu khí quốc gia ra đời, một con tàu Bình Minh mới lại có dịp hồi sinh, to lớn hơn, hiện đại hơn, có thể gọi là con tàu nghiên cứu biển toàn diện vì làm những nhiệm vụ nghiên cứu biển đa dạng, rộng hơn là chỉ tìm dầu khí. Lần này tôi được đi với những chuyên gia về biển nổi tiếng của đất nước trên biển Đông. Tôi sẽ kể tiếp cho các bạn nghe trong các chương sau. |
|
|
