Biểu tượng của lòng dũng cảm

Bà Võ Lệ Quân (73 tuổi, thương binh 3/4, hiện sống ở ấp Hiệp Điền, xã Đông Hải, Cà Mau) kể, sau khi anh bà hy sinh, bà tình nguyện tham gia cách mạng. Mới 16 tuổi, bà tham gia lực lượng biệt động H.Giá Rai (Bạc Liêu cũ) với nhiệm vụ sử dụng cách đánh bí mật để phá hủy, tiêu diệt những mục tiêu quan trọng trong lòng địch.

Những trận đánh vang dội thoắt ẩn thoắt hiện của bà đã phá hủy cầu Giá Rai, Nọc Nạn, Hộ Phòng… ngăn chặn những trận càn quét của địch. Với chiến công và kinh nghiệm ấy, cấp trên điều bà về Cà Mau vào Tổ quân báo công khai săn tàu chiến địch, nhiệm vụ to lớn hơn. Cuối năm 1970, trong chuyến công tác về Đất Mũi, bà Quân bị địch phát hiện và bắt giam. Bà bị đánh đập, tra tấn "chết đi sống lại" nhiều lần. Sau đó, chúng vứt bà khi bà sắp chết, được nhân dân ứng cứu đưa về căn cứ điều trị rồi tỉnh lại, nhưng vì sức khỏe yếu nên đơn vị gửi về địa phương dưỡng thương.

Bà Phạm Thị Năm (77 tuổi, thương binh 4/4, hiện sống tại xã Thới Bình, Cà Mau) kể, những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, để có vũ khí đánh các mục tiêu lớn và diện rộng của địch, quân ta đã tổ chức thu gom những quả bom lép của Mỹ để tạo ra những quả bom hẹn giờ. Vùng U Minh Hạ hằng ngày hứng chịu hàng trăm tấn bom Mỹ nên nguồn bom không hiếm, trong đó có những loại bom nặng từ 500 - 700 cân Anh.

Về trận đánh khiến quân thù bạt vía, bà Năm kể thêm, các cô tự hóa trang, xâm nhập trận địa của địch để quan sát, xây dựng kế hoạch. Được cấp trên thống nhất, các cô luyện tập lái chiếc vỏ lãi tải trọng 200 giạ lúa, 2 quả bom treo bí mật dưới đáy vỏ lãi. Để cố định bom, các cô phải nhấn chìm vỏ lãi, buộc bom vào, bịt nước, sau đó tát khô nước để vỏ lãi nổi lên. Trên vỏ lãi chở nhiều bao gạo, trấu, dừa để ngụy trang như đang chở nặng.

Để có được trận đánh tàu thành công vang dội, đánh chìm và phá hủy cả chục tàu chiến Mỹ tại Chi khu Rạch Ráng năm 1969, ngoài một tập thể gan dạ anh hùng, phải kể đến vai trò chỉ huy mưu trí, dũng cảm của nữ Tổ trưởng quân báo Nguyễn Thanh Nhi. "Trận đánh tàu địch sẽ không thành công, thậm chí hy sinh, nếu không có bà Nguyễn Thanh Nhi lên phương án, trinh sát, triển khai và trực tiếp tham gia trận đánh", bà Quân nói.

Đất nước thống nhất, bà Võ Lệ Quân theo chồng về Giá Rai làm ruộng; bà Nguyễn Thị Năm theo chồng về Ngọc Hiển nuôi tôm; bà Nguyễn Thanh Nhi ở lại Khánh Bình Đông gắn chặt cuộc đời mình ở một vùng quê nghèo khó. Năm 2013, bà Nhi qua đời.