BINH BIẾN ĐÔ LƯƠNG - ĐÊM NỔI LỬA THÁNG GIÊNG 1941

BINH BIẾN ĐÔ LƯƠNG - ĐÊM NỔI LỬA THÁNG GIÊNG 1941

-Bối cảnh-

Cuối năm 1940, cả nước sục sôi khí thế chống Pháp, chống Nhật. Ở Nghệ An, tại đồn Chợ Rạng, Đô Lương, hơn 500 lính khố đỏ người Việt đang sống kiếp làm bia đỡ đạn cho thực dân. Cơm không đủ no, áo không đủ ấm, lại bị quan thầy Pháp đánh đập như súc vật. Lửa căm hờn cháy âm ỉ trong tim mỗi người lính.

Giữa đám lính ấy có cai đội Nguyễn Văn Cung, anh em gọi là Đội Cung. Ông đã giác ngộ cách mạng, bí mật bắt liên lạc với Xứ ủy Trung Kỳ. Cùng các đồng chí Nguyễn Văn Luyện, Trần Văn Tăng, Đội Cung xây dựng kế hoạch táo bạo: nổi dậy cướp đồn, vũ trang cho anh em, rồi kéo quân về Vinh phát động khởi nghĩa.

-Đêm định mệnh 13/1/1941-

Trời rét cắt da. 2 giờ sáng, tiếng còi tập hợp vang lên trong đồn Chợ Rạng. Lính tráng ngỡ là báo động như mọi khi. Nhưng lần này, Đội Cung đứng thẳng trên bậc thềm, hô lớn: “Anh em! Giờ đã điểm. Đánh đuổi quân cướp nước!”

Tiếng súng nổ ran. Anh em khởi nghĩa đồng loạt xông vào trại sĩ quan. Tên đồn trưởng Pháp và mấy tên ác ôn bị diệt ngay tại chỗ. Kho súng được phá cửa. Cờ cách mạng được kéo lên trên nóc đồn. Chỉ trong 30 phút, đồn Chợ Rạng hoàn toàn thuộc về ta.

Đội Cung tập hợp đội ngũ. Hơn 500 con người, súng gươm trong tay, mắt rực lửa. Ông dõng dạc tuyên bố: “Từ phút này, chúng ta là quân khởi nghĩa. Chúng ta tiến về Vinh, cùng đồng bào phá nhà ngục, dựng chính quyền cách mạng”.

Đoàn quân rời đồn khi trời còn tối. Họ đi qua những xóm làng đang ngủ. Dân nghe tiếng quân reo, bừng tỉnh. Biết là lính mình nổi dậy đánh Tây, bà con mang cơm nắm, muối vừng, nước chè xanh ra tận đường tiếp tế. Tiếng “Các con đi mạnh giỏi” vang theo từng bước chân.

Nhưng thực dân Pháp ở Vinh đã hay tin. Từ sáng sớm 14/1, chúng điều quân chặn hết các ngả đường về thành phố. Máy bay bà già quần đảo trên đầu, ném bom, bắn xả xuống đội hình. Lực lượng quá chênh lệch. Liên lạc với cơ sở Đảng ở Vinh lại bị đứt. Sau nhiều giờ chiến đấu ác liệt ở Cầu Dầu, Yên Lý, đoàn quân khởi nghĩa bị tổn thất nặng và tan vỡ.

Đội Cung cùng nhiều lãnh đạo bị bắt. Ngày 24/4/1941, trên bãi bắn Trường Thi, Vinh, thực dân Pháp xử tử Đội Cung và 10 đồng chí. Trước họng súng kẻ thù, ông giật khăn bịt mắt, nhìn thẳng vào mặt giặc mà hô: “Việt Nam độc lập muôn năm! Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!”

-Ý nghĩa-

Tiếng súng mở đường: Tuy chỉ tồn tại một ngày đêm, Binh biến Đô Lương là một trong những cuộc nổi dậy tiêu biểu, quy mô lớn của binh lính người Việt trong quân đội Pháp. Nó như tiếng sấm đầu mùa báo hiệu bão táp cách mạng.

+ Thắp lên niềm tin: Sự hy sinh anh dũng của Đội Cung làm nức lòng đồng bào cả nước. Nhiều binh lính người Việt khác từ đó nung nấu ý chí quay súng về với nhân dân.

+ Bài học máu xương: Binh biến cho thấy khởi nghĩa phải có thời cơ, có quần chúng, có phối hợp trong ngoài. Bài học ấy được Đảng ta đúc rút cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám 1945.

Hôm nay đứng ở Tượng đài Đội Cung tại thị trấn Đô Lương, ta vẫn nghe như có tiếng hô xung phong năm ấy. Những người lính khố đỏ đã chọn cái chết để được sống mãi trong lòng dân tộc. Đó chính là một thời hoa lửa không thể nào quên.