Bình Định năm 1968: Nổi dậy Hè - Thu, mở rộng vùng làm chủ

Năm 1968, sau những đợt tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân, chiến trường Bình Định tiếp tục diễn ra ác liệt. Dù địch tăng cường càn quét, bình định, sử dụng xe tăng, xe ủi đất để phá xóm làng, Nhân dân và lực lượng vũ trang trong tỉnh vẫn kiên cường bám đất, bám dân, phát triển phong trào nổi dậy ở nhiều địa phương.

Theo tư liệu lịch sử, trong các đợt Hè - Thu 1968, phong trào nổi dậy phát triển ở 100 thôn thuộc 7 huyện, trong đó ta làm chủ 60 thôn với khoảng 33.000 dân. Nếu tính cả đầu năm 1968, quân dân Bình Định đã nổi dậy làm chủ 114 thôn với khoảng 177.000 dân. Đây là kết quả quan trọng, cho thấy sức sống bền bỉ của phong trào cách mạng trong điều kiện chiến tranh vô cùng khó khăn.

Nhiều địa phương có phong trào phát triển mạnh. Phù Mỹ làm chủ 33 thôn với 37.785 dân; Tuy Phước và vùng ven Quy Nhơn làm chủ 36 thôn với 36.425 dân; An Nhơn làm chủ 15 thôn của 5 xã với 17.500 dân. Những con số ấy thể hiện sự mở rộng của vùng làm chủ và tinh thần đấu tranh quyết liệt của quần chúng.

Đặc biệt, phong trào đấu tranh của Nhân dân trong thời gian này có nhiều nơi mang tính chất bạo lực cách mạng cao. Ở Hoài Hương, Hoài Thanh, Mỹ Đức, Mỹ Thắng, đồng bào kiên quyết đấu tranh đòi ngụy quyền phải chấm dứt càn quét bằng xe tăng, xe ủi đất để phá xóm làng. Tại Hoài Hảo, Cát Hanh, Mỹ Đức, Mỹ Thắng, đồng bào cùng du kích đã trực tiếp đánh đuổi quân Mỹ và quân Nam Triều Tiên.

Cùng với phong trào nổi dậy của quần chúng, lực lượng vũ trang Bình Định tiếp tục lập nhiều chiến công. Trong năm 1968, ba thứ quân trong tỉnh đã đánh 30.000 tên địch, diệt 42 đại đội, 76 trung đội, thu nhiều vũ khí, bắn rơi và phá hủy nhiều máy bay, xe quân sự của địch.

Riêng lực lượng vũ trang địa phương đã đánh 2.060 trận, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 20.000 tên địch, diệt 15 đại đội, 40 trung đội, phá hủy và phá hỏng 493 xe quân sự, trong đó có 159 xe tăng, xe bọc thép. Lực lượng du kích cũng đánh 1.188 trận, loại khỏi vòng chiến đấu 10.792 tên địch, phá hủy và phá hỏng 248 xe quân sự, trong đó có 98 xe tăng, xe bọc thép.

Những chiến công ấy được đánh đổi bằng nhiều hy sinh, mất mát. Trong năm 1968, các lực lượng vũ trang địa phương có 1.094 cán bộ, chiến sĩ hy sinh. Đó là sự hy sinh to lớn của những người con Bình Định trong cuộc chiến đấu bảo vệ quê hương, giữ đất, giữ làng và giành quyền làm chủ cho Nhân dân.

Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, năm 1968 là một chặng đường vừa hào hùng vừa bi tráng của quân dân Bình Định. Từ những thôn làng nổi dậy, những đoàn người đấu tranh chống càn quét, đến những trận đánh của bộ đội địa phương và du kích, tất cả đã góp phần làm thất bại âm mưu bình định của địch, giữ vững ngọn lửa cách mạng trên quê hương Bình Định.