Bình Giã – Khúc tráng ca mở đất lửa Nam Bộ (1964)

Bình Giã – Khúc tráng ca mở đất lửa Nam Bộ (1964)

Cuối năm 1964, khi những cơn gió chướng thổi dọc miền Đông Nam Bộ mang theo mùi cỏ cháy và đất đỏ, vùng đất Bình Giã hiện ra như bao làng quê khác: rặng cao su thẳng tắp, những con đường đất ngoằn ngoèo, mái nhà thấp nép mình dưới tán cây. Nhưng chính nơi tưởng chừng bình lặng ấy lại trở thành điểm hội tụ của ý chí, trí tuệ và máu xương, nơi lịch sử cách mạng Nam Bộ viết nên một khúc ngoặt lớn bằng tiếng súng, bằng bước chân người lính và bằng niềm tin sắt đá của nhân dân.

Bình Giã không chỉ là một địa danh. Trong những ngày cuối năm ấy, nó trở thành biểu tượng. Trước đó, chiến tranh ở miền Nam đang ở một ngã rẽ khốc liệt. Chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Mỹ – ngụy, với quân đội Sài Gòn làm lực lượng chủ yếu, với cố vấn Mỹ và vũ khí hiện đại hậu thuẫn, đang được đẩy lên cao độ. Đối phương tin rằng bằng trực thăng vận, thiết xa vận, bằng hệ thống ấp chiến lược và hỏa lực vượt trội, họ có thể bóp nghẹt phong trào cách mạng. Nhưng chính tại Bình Giã, niềm tin ấy bắt đầu rạn vỡ.

Người dân Bình Giã khi ấy phần lớn là nông dân, sống dựa vào ruộng rẫy và rừng cao su. Họ quen với tiếng côn trùng đêm sâu, với nhịp mùa mưa – mùa nắng, nhưng cũng đã quen với tiếng trực thăng quần thảo, với những cuộc càn quét bất ngờ. Trong ký ức của nhiều người, chiến tranh không đến bằng một ngày cụ thể, mà thấm dần như mưa rừng, ngấm vào từng nếp nhà, từng luống khoai, từng ánh mắt trẻ thơ. Và rồi, khi thời khắc quyết định đến, chính mảnh đất này trở thành chiến trường của một trận đánh vượt khỏi quy mô thông thường, mở ra một chương mới cho cuộc kháng chiến ở Nam Bộ.

Chủ trương mở chiến dịch Bình Giã được hình thành trong bối cảnh lực lượng vũ trang cách mạng miền Đông Nam Bộ đã trưởng thành rõ rệt. Những đơn vị chủ lực đầu tiên được xây dựng, được rèn luyện qua thực tiễn, không còn chỉ dựa vào lối đánh du kích nhỏ lẻ mà đã có khả năng tổ chức những trận đánh tập trung, hiệp đồng. Bình Giã được chọn không phải ngẫu nhiên. Đó là nơi có vị trí chiến lược, gần các trục giao thông quan trọng, nơi địch có thể nhanh chóng đưa lực lượng tinh nhuệ tới ứng cứu. Đánh ở đây là chấp nhận đối đầu trực diện, là thử thách bản lĩnh của quân giải phóng trước một đối phương tự tin vào sức mạnh cơ giới và hỏa lực.

Những ngày chuẩn bị cho chiến dịch diễn ra lặng lẽ nhưng khẩn trương. Trong rừng, dưới tán cây dày, các đơn vị ém quân, rèn luyện đội hình, nghiên cứu địa hình từng gò đất, từng bờ mương. Ban đêm, ánh đèn dầu leo lét soi lên những tấm bản đồ vẽ tay, những đường mũi tên chỉ hướng tiến công. Người lính trẻ khi ấy mang theo trong ba lô không chỉ súng đạn mà còn là niềm tin giản dị: nếu đánh thắng ở Bình Giã, cả miền Đông sẽ khác.

Ngày nổ súng, Bình Giã thức dậy trong tiếng đạn pháo và khói lửa. Những đợt tiến công đầu tiên của quân giải phóng đã đánh thẳng vào các vị trí phòng ngự của đối phương, buộc quân đội Sài Gòn phải điều lực lượng lớn tới ứng cứu. Trực thăng nối nhau đổ quân xuống những bãi trống, thiết giáp rầm rập tiến vào làng. Nhưng khác với những gì họ từng quen thuộc, lần này họ không đối mặt với những nhóm nhỏ đánh rồi rút, mà là những đơn vị chủ lực được bố trí chặt chẽ, biết chờ thời cơ, biết đánh gần, đánh hiểm.

Trận địa Bình Giã nhanh chóng trở thành một bức tranh khốc liệt. Trên những cánh đồng trống, hỏa lực địch dội xuống dữ dội, đất tung lên thành cột, cây cối gãy đổ. Nhưng trong làn khói, những chiến sĩ giải phóng vẫn kiên cường bám trụ. Họ để cho đối phương tiến sâu, rồi bất ngờ nổ súng ở cự ly gần, nơi ưu thế hỏa lực của địch bị triệt tiêu. Tiếng súng bộ binh, tiếng lựu đạn, tiếng hô xung phong hòa vào nhau, tạo nên nhịp điệu dữ dội của chiến tranh.

Có những khoảnh khắc tưởng chừng như tất cả chỉ còn là bản năng sinh tồn. Người lính bò qua bờ ruộng, đất bám đầy áo, mồ hôi và máu hòa lẫn. Đồng đội ngã xuống, chưa kịp gọi tên nhau. Nhưng cũng chính trong những khoảnh khắc ấy, tinh thần Bình Giã hiện lên rõ nhất: không lùi bước, không hoảng loạn, giữ vững đội hình, giữ vững mục tiêu. Mỗi mét đất giữ được là một bước tiến của cả phong trào cách mạng.

Những đợt phản kích của đối phương diễn ra liên tiếp. Họ tung vào đây những đơn vị được coi là tinh nhuệ nhất, có trực thăng yểm trợ, có pháo binh chi viện. Nhưng chiến trường Bình Giã không còn là nơi để phô diễn sức mạnh đơn thuần. Địa hình, cách đánh và ý chí của quân giải phóng đã tạo nên một thế trận khiến đối phương lúng túng. Trực thăng bị bắn rơi, bộ binh bị chia cắt, những đội hình tưởng như chắc chắn lại trở nên rời rạc trong làn khói súng.

Trong những ngày ấy, người dân Bình Giã không đứng ngoài cuộc. Họ đào hầm, tải đạn, cứu thương, che giấu cán bộ và chiến sĩ. Những người mẹ, người chị lặng lẽ gánh gạo, gánh nước dưới mưa bom. Có những căn nhà bị cháy rụi, những vườn cây bị cày nát, nhưng không ai rời bỏ làng. Với họ, giữ đất cũng là giữ làng, giữ làng cũng là giữ tương lai cho con cháu.

Khi tiếng súng dần lắng xuống, Bình Giã hiện ra trong một dáng vẻ khác. Chiến trường để lại những hố bom, những vệt cháy dài trên đất đỏ, nhưng cũng để lại một kết quả khiến cả miền Nam rung động. Lần đầu tiên, lực lượng vũ trang cách mạng miền Đông Nam Bộ đã đánh bại một lực lượng lớn của quân đội Sài Gòn trong một trận đánh tập trung, tiêu diệt và làm tan rã những đơn vị được coi là mạnh. Chiến thắng ấy không chỉ đo bằng số sinh lực địch bị loại khỏi vòng chiến, mà đo bằng sự thay đổi cục diện, bằng niềm tin được khẳng định.

Bình Giã vang danh không phải vì nó là trận đánh lớn nhất, mà vì nó chứng minh một điều tưởng chừng khó tin: quân giải phóng có thể đối đầu và thắng trong những trận đánh quy mô, có thể phá vỡ chiến thuật trực thăng vận, thiết xa vận, có thể buộc đối phương phải trả giá đắt cho mỗi bước tiến. Sau Bình Giã, chiến lược “chiến tranh đặc biệt” bắt đầu lộ rõ những hạn chế không thể che giấu.

Đối với người lính từng tham gia chiến dịch, Bình Giã trở thành ký ức không phai. Có người nhớ mãi ánh mắt đồng đội trước giờ xung phong, có người nhớ tiếng gọi nhau trong khói lửa, có người nhớ mùi đất ướt sau cơn mưa hòa với mùi thuốc súng. Những ký ức ấy không chỉ là nỗi đau mất mát, mà còn là niềm tự hào âm thầm: họ đã góp phần làm nên một bước ngoặt.

Với lịch sử Nam Bộ, Bình Giã là một dấu mốc. Nó khẳng định sự trưởng thành của lực lượng vũ trang cách mạng, khẳng định vai trò của chiến tranh nhân dân, của sự gắn bó máu thịt giữa quân và dân. Từ đây, những chiến dịch lớn hơn, những trận đánh quyết liệt hơn tiếp tục diễn ra, nhưng Bình Giã vẫn được nhắc đến như tiếng trống mở màn, như lời khẳng định rằng con đường đã chọn là đúng.

Nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, Bình Giã trở lại với dáng vẻ yên bình. Những rặng cao su xanh trở lại, những con đường đất được thay bằng đường nhựa, tiếng trẻ em cười vang nơi sân trường. Nhưng dưới lớp đất ấy, lịch sử vẫn nằm đó, trầm lắng mà kiêu hãnh. Mỗi khi nhắc đến Bình Giã, người ta không chỉ nhớ một trận đánh, mà nhớ một thời khắc con người vượt lên chính mình, dám đối đầu với thử thách tưởng như không thể.

Chiến dịch Bình Giã năm 1964 vì thế không chỉ là một trang sử quân sự, mà là một câu chuyện về lòng tin, về sự dấn thân và về sức mạnh của một dân tộc khi đã quyết đứng lên. Trên mảnh đất Nam Bộ đầy nắng gió, khúc tráng ca ấy vẫn âm vang, nhắc nhớ rằng lịch sử được làm nên không chỉ bởi những quyết định lớn, mà còn bởi từng bước chân lặng lẽ, từng giọt mồ hôi và máu của những con người bình dị, đã chọn Bình Giã làm nơi gửi gắm tuổi trẻ và sinh mệnh cho ngày mai.