Bình minh sau đêm dài

Đó là những ngày cuối tháng 4 năm 1975. Đêm trước, đơn vị tôi vừa trải qua một trận đánh căng thẳng ở ven một thị xã. Tiếng súng kéo dài đến gần sáng rồi thưa dần, cuối cùng chỉ còn tiếng lác đác vọng xa như những hạt mưa cuối mùa.

Chúng tôi nằm trong công sự đất, người nào người nấy lấm lem khói súng và bùn đất. Không ai còn đủ sức nói chuyện nhiều. Tôi tựa lưng vào thành hào, mắt nhìn lên khoảng trời đen đang dần nhạt màu.

Sau nhiều năm chiến tranh, tôi đã chứng kiến không ít buổi sáng trên chiến trường: có buổi sáng đầy khói bom, có buổi sáng phải tiếp tục hành quân ngay, có buổi sáng bắt đầu bằng tiếng thương binh gọi đồng đội. Nhưng sáng hôm ấy khác hẳn.

Trời chuyển màu rất chậm. Từ đen sang xanh thẫm, rồi một vệt hồng mỏng hiện lên ở phía đông. Sương phủ nhẹ trên cánh đồng trước mặt, những ngọn cỏ còn đọng nước.

Một đồng đội khẽ nói:

— Sáng rồi…

Chỉ hai tiếng ấy thôi mà tôi nghe như nhẹ cả lòng.

Chúng tôi lần lượt bước ra khỏi công sự. Không còn tiếng pháo gần, không còn tiếng máy bay gầm trên đầu. Chỉ có tiếng chim gọi nhau từ hàng tre phía xa và tiếng gió sớm thổi qua cánh đồng.

Tôi nhìn quanh. Những gương mặt đồng đội hiện dần trong ánh bình minh: người quấn băng ở cánh tay, người còn dính đất trên má, người đang lặng lẽ lau khẩu súng. Ai cũng mệt, nhưng trong mắt mọi người có một ánh sáng khác lạ — ánh sáng của hy vọng.

Ở phía xa, vài người dân từ những căn nhà vừa mở cửa bước ra. Một cụ già đứng nhìn chúng tôi rất lâu rồi chắp tay nói:

— Các con còn sống cả là tốt rồi.

Nghe câu ấy, tôi bỗng thấy sống mũi cay cay.

Một chị phụ nữ mang ra ấm nước chè nóng. Hơi nước bốc lên trong không khí lạnh của buổi sớm. Chúng tôi chuyền tay nhau từng chiếc bát men sứ đã sứt miệng. Chưa bao giờ tôi thấy nước chè ngon đến thế.

Mặt trời nhô lên khỏi rặng cây.

Ánh nắng đầu tiên chiếu xuống cánh đồng, xuống những mái nhà còn loang lổ vết đạn, xuống những người lính vừa đi qua một đêm chiến đấu. Mọi thứ như được phủ một màu vàng ấm áp.

Lâm đứng cạnh tôi, nhìn về phía trước rồi nói nhỏ:

— Anh ơi, em có cảm giác chiến tranh sắp hết thật rồi.

Tôi không trả lời ngay. Tôi nhìn mặt trời đang lên cao hơn, nhìn con đường phía trước nơi các đơn vị khác đang tiếp tục tiến quân, rồi khẽ gật đầu.

Trong khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rằng điều chúng tôi chờ đợi suốt tuổi trẻ không còn ở quá xa nữa.

Bình minh hôm ấy không chỉ là sự bắt đầu của một ngày mới. Nó là bình minh của niềm tin sau những năm dài bom đạn, của sự sống sau mất mát, của hòa bình đang hiện ra trước mắt.

Nhiều đồng đội của tôi đã không kịp nhìn thấy những buổi sáng yên bình sau này. Vì thế, mỗi lần thức dậy giữa quê hương thanh bình, nghe tiếng gà gáy và thấy mặt trời lên trên cánh đồng Nghệ An, tôi lại nhớ đến buổi sáng năm ấy.

Nhớ những người lính đứng bên nhau trong ánh nắng đầu ngày, nhớ hơi chè nóng giữa khói súng còn chưa tan hết, và nhớ cảm giác sâu thẳm trong lòng khi nhận ra:

Sau đêm dài của chiến tranh, bình minh không tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng biết bao tuổi trẻ, biết bao nước mắt và biết bao người đã ngã xuống để đất nước được thức dậy trong hòa bình.