Bình Tây Đại Nguyên Sái Trương Định và khí phách đất phương Nam

Lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta có những khúc tráng ca bi tráng được viết bằng máu và lòng trung nghĩa tuyệt đối. Vào những năm đầu khi thực dân Pháp đặt những gót giày xâm lược đầu tiên lên dải đất Nam Kỳ, hình ảnh Bình Tây Đại Nguyên Sái Trương Định hiên ngang chống lệnh triều đình đầu hàng, dốc toàn lực bảo vệ từng tấc đất quê hương đã trở thành tượng đài bất tử về tinh thần yêu nước không chịu khuất phục.

Trương Định sinh năm 1820 tại Quảng Ngãi, vốn là con trai của một lãnh binh triều đình. Theo cha vào phương Nam từ thủa trẻ, ông sớm gắn bó với mảnh đất Gò Công màu mỡ, chiêu mộ dân khai phá ruộng hoang, lập ấp và nhanh chóng trở thành một hào trưởng có uy tín lớn, được nhân dân hết mực kính trọng bởi tính cách khảng khái, trượng nghĩa.

Khi thực dân Pháp nổ súng tấn công thành Gia Định (1859), Trương Định không ngần ngại đem tài sản gia đình ra mua sắm vũ khí, chiêu mộ hàng ngàn nghĩa dũng lập thành lực lượng kháng chiến. Dưới sự chỉ huy mưu lược của ông, nghĩa quân đã phối hợp chặt chẽ với quân triều đình lập nên nhiều chiến công hiển hách, tiêu biểu là trận tập kích đồn Chợ Gạo, khiến quân Pháp nhiều phen khiếp vía, hoang mang tột độ.

Thế nhưng, bi kịch ập đến khi triều đình nhà Nguyễn do nhút nhát và bảo thủ đã ký Hiệp ước Nhâm Tuất (1862), cắt ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp, đồng thời hạ chiếu sắc lệnh bắt Trương Định phải giải tán nghĩa quân, thu hồi binh khí và vào nhận chức quan lãnh binh ở An Giang. Giữa ngã ba đường lịch sử: một bên là lệnh vua "trên hết", một bên là lời thề sắt son với nhân dân và non sông, Trương Định đã chọn con đường vì nghĩa lớn. Lắng nghe tiếng gọi thiết tha của đồng bào và nghĩa quân, ông dũng cảm xé bỏ sắc lệnh của triều đình, chấp nhận mang tiếng "chống lệnh". Nhân dân và nghĩa quân lúc bấy giờ đã suy tôn ông làm Bình Tây Đại Nguyên Sái, trao cho ông trọng trách lãnh đạo cuộc kháng chiến lâu dài ở miền Nam.

Từ căn cứ Gò Công, Trương Định tổ chức chiến tranh du kích khắp các vùng lân cận, làm cho quân Pháp ăn không ngon ngủ không yên, tốn kém biết bao binh lực. Kẻ thù dùng mọi thủ đoạn từ mua chuộc, dọa nạt đến vây quét tổng lực nhưng đều bất lực trước sự đoàn kết vững chắc của quân dân nghĩa sĩ dưới quyền ông.

Đêm 19 tháng 8 năm 1864, do sự phản bội của một tên tay sai nội phản chỉ điểm, quân Pháp bất ngờ bao bọc căn cứ Gò Công. Trong trận chiến không cân sức ấy, Trương Định bị trọng thương nặng. Để không sa vào tay giặc và giữ trọn khí tiết của một vị tướng hào kiệt, ông đã rút gươm tự vẫn, vĩnh viễn hóa thân vào linh hồn sông núi khi mới 44 tuổi.

Sự hy sinh oanh liệt của Trương Định đã làm rung động cả nước. Nhân dân Nam Kỳ vô cùng thương tiếc, lập đền thờ phụng ông khắp nơi với tấm lòng kính yêu vô hạn.

Cuộc đời và sự nghiệp của Trương Định là biểu tượng sáng ngời của tinh thần tự chủ, lòng yêu nước nồng nàn và ý chí quyết chiến quyết thắng trước mọi thử thách ngặt nghèo của lịch sử dân tộc.

Bạn có muốn tìm hiểu thêm về đền thờ Trương Định tại thị xã Gò Công (Tiền Giang) hoặc những câu thơ ca dao tưởng nhớ vị Bình Tây Đại Nguyên Sái không?