Bố Cái Đại Vương và hào khí Đường Lâm
Phùng Hưng (khoảng thế kỷ VIII) quê ở làng Đường Lâm, xứ Sơn Tây (nay thuộc Hà Nội). Ông sinh ra trong một gia đình hào trưởng giàu lòng yêu nước, có sức khỏe vô song, nổi tiếng với tích trạng tay không vật ngã hổ dữ để cứu người dân làng. Vào thời kỳ Bắc thuộc lần thứ ba, nhà Đường cai trị An Nam vô cùng tàn bạo, vơ vét của cải và áp bức nhân dân nặng nề. Căm phẫn trước cảnh nước mất nhà tan, khoảng năm 766–791, Phùng Hưng cùng em trai là Phùng Hải đã đứng lên phất cờ khởi nghĩa, được nhân dân khắp nơi hưởng ứng nhiệt liệt. Nghĩa quân đã bao vây và tấn công thành Tống Bình (Hà Nội ngày nay), đánh đuổi tên đô hộ tàn ác Cao Chính Bình đến mức lo sợ lâm bệnh chết. Phùng Hưng làm chủ tình hình, xây dựng chính quyền tự chủ bước đầu. Sau khi ông qua đời, nhân dân vô cùng kính trọng, suy tôn ông là Bố Cái Đại Vương (vua lớn như cha mẹ).
Trong trường kỳ lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam, những thế kỷ dưới ách đô hộ của phong kiến phương Bắc là quãng thời gian đen tối nhưng cũng ngời sáng tinh thần quật cường không chịu khuất phục của cha ông ta. Giữa thời kỳ Bắc thuộc lần thứ ba đầy gian khổ ấy, hình ảnh thủ lĩnh Phùng Hưng – người anh hùng áo vải có sức mạnh dời non lấp biển và tấm lòng bao dung như cha mẹ – đã mở ra một trang sử hào hùng, thắp sáng khát vọng tự do của đồng bào ta.
Phùng Hưng sinh ra và lớn lên tại vùng đất địa linh nhân kiệt Đường Lâm (Hà Nội). Ngay từ thuở thiếu thời, ông đã nổi danh là một trang nam nhi khôi ngô tuấn tú, có sức mạnh phi thường có thể một mình vật ngã mãnh thú. Tương truyền, có lần hai con hổ dữ xuất hiện ở vùng Đường Lâm thường xuyên quấy nhiễu, bắt gia súc và hãm hại người dân, Phùng Hưng đã dũng cảm một mình vào rừng sâu, tay không hạ gục mãnh thú để bảo vệ xóm làng. Hành động trượng nghĩa ấy đã khiến nhân dân vô cùng khâm phục, suy tôn ông làm thủ lĩnh vùng đất rộng lớn.
Vào nửa cuối thế kỷ VIII, nhà Đường siết chặt ách thống trị tàn bạo lên xứ An Nam. Viên đô hộ Cao Chính Bình nổi tiếng tham lam, tàn bạo, đặt ra vô số thứ thuế nặng nề, vơ vét của cải khiến nhân dân ta lâm vào cảnh cùng cực, lầm than. Không thể cúi đầu làm nô lệ mãi, khoảng năm 766, Phùng Hưng cùng người em trai Phùng Hải đã chính thức phất cờ khởi nghĩa tại Đường Lâm.
Tiếng kêu gọi vùng lên cứu nước của Phùng Hưng nhanh chóng vang xa, quy tụ hàng vạn hào kiệt và nông dân khắp các châu huyện nô nức kéo về dưới cờ nghĩa. Ông cho xây dựng căn cứ vững chắc, luyện tập binh mã, chuẩn bị chiến lược lâu dài.
Đỉnh cao của cuộc khởi nghĩa là chiến dịch vây đánh thành Tống Bình – trung tâm quyền lực của bộ máy đô hộ nhà Đường. Nghĩa quân dưới sự chỉ huy mưu lược của Phùng Hưng đã bao vây chặt chẽ thành lũy suốt nhiều ngày đêm. Tên quan cai trị Cao Chính Bình hoảng loạn tột độ trước khí thế như vũ bão của nghĩa quân, lo sợ lâm bệnh nặng rồi chết trong thành. Quân Đường tan rã, hoang mang tột độ. Phùng Hưng và nghĩa quân hoàn toàn làm chủ thành Tống Bình, giành lại quyền cai quản tự chủ cho đất nước trong một thời gian đáng kể.
Dù Phùng Hưng qua đời không lâu sau khi giành thắng trận, công lao to lớn và tấm lòng nhân hậu của ông đã khắc sâu vào tâm khảm muôn đời người dân Việt. Để tưởng nhớ công ơn trời biển của ông, nhân dân đã suy tôn ông là Bố Cái Đại Vương (có nghĩa là "vua lớn như cha mẹ").
Hơn một nghìn năm đã trôi qua, hình ảnh vị anh hùng Đường Lâm Phùng Hưng với sức mạnh phi thường và lòng yêu nước bao dung vẫn sống mãi trong không gian văn hóa lịch sử dân tộc. Ông là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần quật cường, ý chí tự chủ và đạo lý uống nước nhớ nguồn của người Việt Nam.
Bạn có muốn tìm hiểu thêm về đền thờ Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng tại Đường Lâm hoặc tại Hà Nội ngày nay không?
