bó đuốc giữa đêm Trường Sơn

Câu chuyện này bà tôi kể lại vào một buổi tối mất điện, khi cả nhà chỉ còn ngọn đèn dầu nhỏ đặt giữa bàn. Bà không kể nhiều, chỉ nói: “Ngày xưa, có những người con gái đi giữa rừng bom mà không hề biết sợ là gì.” Bà tên Lựu, khi ấy mới mười chín tuổi, là dân công hỏa tuyến thuộc một đội vận tải ở Trường Sơn. Công việc của bà là gùi hàng, mở đường, và đôi khi là dẫn bộ đội vượt qua những đoạn đường bị đánh phá ác liệt. Ngày nào cũng vậy, họ đi trong rừng sâu, vai nặng hàng chục ký hàng hóa: gạo, thuốc, đạn dược. Đường thì lầy lội, có đoạn phải bám rễ cây mà đi, có đoạn phải lội qua suối lạnh buốt. Ban ngày tránh máy bay, ban đêm tranh thủ hành quân. Một lần, đơn vị bà nhận nhiệm vụ chuyển hàng gấp qua một trọng điểm vừa bị đánh phá. Đường bị cắt, cây đổ chắn ngang, khói bom vẫn còn âm ỉ. Trưởng nhóm nói:
“Phải có người đi trước mở lối, đánh dấu đường cho cả đoàn.” Không ai kịp trả lời, bà tôi đã bước lên. Không phải vì dũng cảm hơn người khác, mà vì bà nghĩ: nếu ai cũng chần chừ, thì hàng hóa sẽ không tới được tiền tuyến. Đêm đó, rừng Trường Sơn tối đen như mực. Không đèn, không tiếng người, chỉ có tiếng côn trùng và tiếng đất đá lạo xạo dưới chân. Bà được giao một bó đuốc nhỏ làm từ vỏ cây và nhựa thông. Ngọn lửa yếu ớt, chập chờn trong gió rừng, nhưng là thứ duy nhất soi đường cho cả đoàn phía sau. Có lúc gió tạt mạnh, lửa suýt tắt. Có lúc bom nổ xa, đất rung lên, cả khu rừng như nuốt chửng ánh sáng nhỏ bé ấy. Nhưng bà vẫn đi. Có lần bà kể, bà đã phải dùng cả áo mưa che ngọn đuốc để giữ lửa, tay còn lại bám vào thân cây mà lần từng bước. Phía sau, cả đoàn im lặng đi theo vệt sáng mờ ảo ấy, không ai nói một lời. Khi qua được trọng điểm, trời gần sáng. Mọi người dừng lại nghỉ. Lúc ấy, bà mới nhận ra tay mình đã run, chân tê cứng, nhưng ngọn đuốc vẫn chưa tắt hẳn. Một đồng đội nhìn bà và nói:
“Cậu không chỉ giữ lửa cho đường đi… mà giữ lửa cho cả đoàn người.” Sau này, chiến tranh kết thúc, bà trở về quê, sống cuộc đời bình lặng như bao người khác. Nhưng mỗi lần nhắc đến Trường Sơn, bà chỉ nói một câu: “Ngày ấy, chúng tôi không nghĩ mình là anh hùng. Chúng tôi chỉ sợ… nếu mình dừng lại, phía sau sẽ không ai đi tiếp được.” Ngọn lửa năm xưa đã tắt từ lâu. Nhưng trong ký ức của bà, và của những người đi qua thời ấy, vẫn còn một ánh sáng rất nhỏ – ánh sáng của những cô dân công hỏa tuyến đã đi giữa đêm tối để giữ cho con đường ra mặt trận không bao giờ dừng lại.