Bộ trưởng Xuân Thủy: "Nụ cười chiến thắng" đánh gục ngoại giao Mỹ (1912 - 1985)

Cuộc kháng chiến chống Mỹ của Việt Nam có ba mặt trận quyết định: quân sự, chính trị và ngoại giao. Và trên bàn cờ ngoại giao quốc tế, Bộ trưởng Xuân Thủy (tên thật là Nguyễn Trọng Nhâm, quê ở Hoài Đức, Hà Nội) là một vị "tướng soái" xuất chúng. Ông là Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Paris (1968 - 1973), cuộc đàm phán dài nhất và cam go nhất thế kỷ 20.

Đối đầu với những nhà ngoại giao sừng sỏ bậc nhất của nước Mỹ như W. Averell Harriman hay Henry Kissinger, Xuân Thủy mang đến một thứ vũ khí vô cùng lợi hại: "Nụ cười Xuân Thủy". Trái ngược với sự căng thẳng, giận dữ hay những chiến thuật đe dọa của phái đoàn Mỹ, ông luôn xuất hiện trước ống kính truyền thông thế giới với một nụ cười rạng rỡ, ung dung và điềm tĩnh. Thế nhưng, đằng sau nụ cười thân thiện ấy là một lập trường nguyên tắc bằng thép và những lý lẽ đanh thép, vô cùng sắc sảo.

Trong các phiên họp, ông đã dùng tư duy nhạy bén của một nhà báo, một nhà thơ để bẻ gãy mọi lý lẽ ngụy biện của Mỹ, vạch trần bản chất phi nghĩa của sự can thiệp quân sự, đồng thời tranh thủ tối đa sự ủng hộ của phong trào phản chiến quốc tế. Có lần, khi giới báo chí phương Tây vặn vẹo về lập trường cứng rắn của Việt Nam, ông mỉm cười và đọc thơ ứng khẩu để hóa giải áp lực, khiến chính các nhà báo quốc tế cũng phải bật cười kính nể. Sự kết hợp giữa tinh thần kiên quyết không nhượng bộ về chủ quyền và phong thái ngoại giao mềm mỏng, nhân văn của Xuân Thủy đã dồn phái đoàn Mỹ vào thế bí, góp phần to lớn buộc Mỹ phải ký kết Hiệp định Paris, rút quân viễn chinh về nước.