Bốn tháng vượt Trường Sơn của nữ cán bộ Công an chi viện miền Nam
Năm 1969, bà Hà Thị Lan tình nguyện đi chi viện chiến trường miền Nam. Là một phụ nữ nhưng bà phải hành quân suốt 4 tháng vượt Trường Sơn mới tới Trung ương Cục miền Nam. Do mắc sốt rét rừng, bà tiếp tục phải nằm viện khoảng 4 tháng. Sau khi hồi phục, bà được giao nhiệm vụ dịch thư, điện tín, trong đó có những tài liệu báo tin đồng đội hy sinh. Bà kể rằng dù gian khổ và nhiều lần mắc sốt rét, điều mong muốn nhất vẫn là nhanh chóng bình phục để tiếp tục phục vụ chiến trường.
Năm 1969, khi cuộc kháng chiến đang diễn ra ác liệt, Hà Thị Lan viết đơn tình nguyện vào Nam. Bà kể lại rằng lúc đó mình đã có người yêu nhưng lo tổ chức cân nhắc vì hoàn cảnh riêng, nên bà giấu chuyện đã có người yêu và nói chưa có để được đi chi viện.
Hành trình vào chiến trường kéo dài 4 tháng. Đường Trường Sơn khi ấy không phải là một chuyến đi bình thường: đoàn phải hành quân qua những khu vực rừng núi, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn và thường xuyên phải đối mặt với bệnh tật. Khi đến được Trung ương Cục miền Nam, bà bị sốt rét rừng nên phải điều trị thêm khoảng 4 tháng.
Thời gian nằm viện đối với bà không phải là quãng thời gian nghỉ ngơi. Bà kể rằng điều mình mong mỏi nhất là sớm khỏe để được ra phục vụ chiến đấu. Sau khi hồi phục, bà được giao nhiệm vụ kỹ thuật, trong đó có việc dịch các bức thư và điện tín phục vụ công tác.
Công việc ấy có một phần rất nặng nề về tinh thần: bà phải đọc và dịch những bức thư, điện báo liên quan đến tình hình chiến trường, trong đó có những tin báo đồng đội hy sinh. Theo lời bà, trong hoàn cảnh đó, cán bộ phải vừa thực hiện chính xác nhiệm vụ, vừa giữ bí mật tuyệt đối đối với tài liệu của tổ chức.
Những năm tháng ở chiến trường cũng để lại cho bà nhiều kỷ niệm về bệnh sốt rét. Bà kể một cách hóm hỉnh rằng sau này, mỗi khi thấy mình tự nhiên ăn khỏe hơn, bà lại biết có thể mình sắp lên cơn sốt rét. Cách kể giản dị ấy cho thấy những gian khổ của đời sống nơi căn cứ rừng núi đã trở thành ký ức sâu sắc đối với những người từng đi chi viện.
Ý nghĩa tư liệu
Câu chuyện của Trung tá Hà Thị Lan là một lát cắt về lực lượng Công an chi viện chiến trường miền Nam, đặc biệt ở những công việc kỹ thuật, thông tin và xử lý tài liệu. Nhân chứng không chỉ kể về chiến đấu mà còn cho thấy những khó khăn rất cụ thể của một phụ nữ khi vượt Trường Sơn: hành quân nhiều tháng, bệnh sốt rét, thời gian điều trị kéo dài và áp lực tinh thần khi tiếp nhận tin đồng đội hy sinh.
Thông điệp: “Có những người ra trận không cầm súng ở tuyến đầu, nhưng hành trình của họ qua Trường Sơn, những ngày chống chọi với bệnh tật và công việc thầm lặng phía sau chiến trường cũng là một phần của ký ức về những năm tháng chiến tranh.”
