Bốn Vị Anh Hùng Nông Dân "Tứ Kiệt Gò Công": Biểu Tượng Bất Khuất Vùng Đất Gò Công
Khi ngọn lửa khởi nghĩa Trương Định bị dập tắt trong đau thương vào năm 1864, vùng đất Nam Bộ không vì thế mà nguội đi tinh thần quật cường. Trên dải đất Gò Công - Mỹ Tho giai đoạn 1868 – 1870, bốn người con áo vải của vùng đất phương Nam – Nguyễn Thanh Long, Trương Văn Rộng, Ngô Tấn Đờn và Trần Công Chơn – đã cùng nhau xướng nghĩa, viết nên một thiên hùng ca kiêu hãnh được nhân dân thành kính suy tôn là "Tứ Kiệt Gò Công".
Khi ngọn lửa khởi nghĩa Trương Định bị dập tắt trong đau thương vào năm 1864, vùng đất Nam Bộ không vì thế mà nguội đi tinh thần quật cường. Trên dải đất Gò Công - Mỹ Tho giai đoạn 1868 – 1870, bốn người con áo vải của vùng đất phương Nam – Nguyễn Thanh Long, Trương Văn Rộng, Ngô Tấn Đờn và Trần Công Chơn – đã cùng nhau xướng nghĩa, viết nên một thiên hùng ca kiêu hãnh được nhân dân thành kính suy tôn là "Tứ Kiệt Gò Công".
Xuất thân là những người nông dân chân đất mắt bồ câu, các ông không trải qua khoa bảng hay giữ chức vị cao sang trong triều đình. Nhưng trước cảnh quê hương rơi vào tay giặc Pháp, tình yêu nước và lòng căm thù địch đã kết nối bốn người anh hùng thành một khối chí khí sắt đá:
Lãnh đạo phong trào kháng chiến kiên cường: Tiếp nối chí hướng của Bình Tây Đại nguyên soái Trương Định, Tứ Kiệt tập hợp đông đảo nhân dân, xây dựng đồn Bến Chùa (nay thuộc huyện Chợ Gạo và Gò Công) làm căn cứ cốt lõi. Nghĩa quân tổ chức nhiều trận phục kích, tập kích tiêu diệt nhiều sinh lực địch, làm cho quân Pháp và tay sai liên tục hoang mang, tổn thất.
Biến hóa trên chiến trường: Lực lượng nghĩa quân dựa vào địa hình sông rạch chằng chịt, áp dụng lối đánh du kích táo bạo, đánh nhanh rút gọn. Dù vũ khí chỉ là giáo mác, gậy tầm vông và mìn tự chế, Tứ Kiệt cùng nghĩa quân đã gây cho giặc Pháp nhiều thất bại cay đắng suốt hơn hai năm bền bỉ chiến đấu.
Đến tháng 2 năm 1870, trong một trận giao tranh bất lợi do bị bao vây và có kẻ phản bội, bốn ông lần lượt sa vào tay giặc. Pháp dùng đủ chiêu trò từ phong chức, ban thưởng cho đến tra tấn dã man nhằm lay chuyển tinh thần các ông, nhưng chỉ nhận lại sự khinh bỉ cùng thái độ kiên trung bất khuất.
Ngày 14/2/1870 (nhằm ngày 15 tháng Giêng năm Canh Ngọ), giặc Pháp đưa bốn ông ra hành quyết tại Chợ Cũ (Gò Công). Trước phút hy sinh, Tứ Kiệt vẫn giữ nguyên khí tiết ung dung, hiên ngang trước họng súng kẻ thù, dốc trọn giọt máu cuối cùng cho sông núi.
Sự hy sinh của Tứ Kiệt Gò Công là bằng chứng rực rỡ cho sức mạnh quật khởi của lớp lớp người nông dân Nam Bộ. Ngôi miếu thờ "Lăng Tứ Kiệt" tại thị xã Gò Công ngày nay không chỉ là di tích lịch sử quốc gia, mà còn là nơi lưu giữ ngọn lửa tri ân vô hạn của nhân dân Tiền Giang đối với bốn vị anh hùng áo vải bất tử.
