BÔNG HOA LỬA TRÊN DÒNG NHẬT LỆ
Giữa những năm tháng chống Mỹ ác liệt, trên dòng sông Nhật Lệ đỏ lửa bom đạn, có một người mẹ ngày ngày chèo đò đưa bộ đội và hàng hóa vượt sông bất chấp hiểm nguy. Đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Suốt – người phụ nữ Quảng Bình đã biến con đò nhỏ thành biểu tượng bất khuất của lòng yêu nước và đức hy sinh.
“Hồi chiến tranh chống Mỹ, sông Nhật Lệ ngày nào cũng đỏ lửa. Máy bay Mỹ nó đánh dữ lắm, nhất là những chuyến đò chở bộ đội qua sông. Chúng muốn cắt đứt con đường chi viện cho chiến trường miền Nam nên bom trút xuống suốt ngày đêm.
Ấy vậy mà mẹ Suốt vẫn chèo đò.
Tôi còn nhớ rất rõ hình ảnh của mẹ. Mẹ không cao lớn, nước da rám nắng, mái tóc lúc nào cũng quấn gọn sau đầu. Chiếc áo nâu bạc màu vì gió biển và khói bom. Mỗi lần có bộ đội cần sang sông, mẹ lại chống mái chèo lao ra giữa dòng nước đang cuộn sóng.
Có hôm vừa ra tới giữa sông thì còi báo động rú lên. Máy bay Mỹ từ ngoài biển lao vào, tiếng động cơ gầm rít đến xé trời. Bom bắt đầu dội xuống hai bên bờ. Nước sông dựng lên trắng xóa. Mấy chiến sĩ trẻ trên đò hoảng quá định nhảy xuống nước tránh bom thì mẹ quát lớn:
‘Ngồi im! Qua được bờ bên kia là đánh thắng Mỹ rồi!’
Nói rồi mẹ ghì chặt mái chèo, cắn răng đưa con đò lướt đi giữa khói lửa mịt mù. Bom nổ gần đến mức nước tạt ướt cả mặt mẹ. Vậy mà mẹ vẫn không hề run tay.
Có lần mảnh bom găm vào vai, máu chảy đỏ cả cánh áo, nhưng mẹ chỉ lấy mảnh khăn buộc lại rồi tiếp tục chèo. Bộ đội thương mẹ lắm, ai cũng bảo mẹ nghỉ một hôm cho khỏe. Nhưng mẹ cười hiền:
‘Còn bộ đội qua sông thì mẹ còn chèo.’
Người dân Đồng Hới lúc ấy ai cũng biết tiếng mẹ Suốt. Ban ngày mẹ chèo đò, ban đêm lại cùng dân quân vá đường, tải đạn, cứu thương. Nhà mẹ nghèo lắm, cơm bữa đói bữa no, vậy mà hễ có bộ đội ghé qua là mẹ vét hết gạo trong chum nấu cơm cho ăn.
Tôi nhớ nhất là một đêm trăng mờ, sau trận bom lớn, cả bến sông tan hoang. Thế nhưng giữa tiếng đất đá còn đổ ào ào, mẹ Suốt vẫn lặng lẽ kéo lại con đò bị sóng đánh dạt vào bờ. Mẹ vuốt nhẹ mạn thuyền rồi nói như nói với người thân:
‘Mai còn đưa bộ đội qua sông nữa nghe con…’
Sau này mẹ hy sinh trong một trận bom ác liệt năm 1968. Hôm nghe tin mẹ mất, cả bến sông Nhật Lệ lặng đi. Nhiều người đàn ông từng vào sinh ra tử cũng không cầm được nước mắt.
Nhưng với người Quảng Bình chúng tôi, mẹ Suốt chưa bao giờ mất. Mỗi lần nhìn dòng Nhật Lệ chảy giữa nắng chiều, tôi vẫn như thấy bóng người mẹ già gò lưng trên mái chèo năm ấy…”
