BÓNG HỒNG THÉP GIỮA ĐỒNG KHỞI: KÝ ỨC VỀ NỮ TƯỚNG BA ĐỊNH (1)
Tôi tìm đến căn nhà nhỏ của bà Lê Thị Sang, sinh ngày 20/02/1938, một cựu giao liên của "Đội quân tóc dài" năm xưa tại Bến Tre. Ở tuổi gần 90, bà Sang vẫn giữ được nét tinh anh của một người con gái xứ Dừa từng băng mình qua lửa đạn. Bà nắm tay tôi, giọng run run khi nhắc về người chỉ huy huyền thoại Nguyễn Thị Định, người sinh ngày 15/03/1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm.
Bà Sang kể lại rằng, sự dũng cảm của Cô Ba Định không phải là sự dũng cảm của những tay súng thiện xạ, mà là bản lĩnh phi thường của một người phụ nữ dám đứng lên dẫn dắt cả một phong trào giữa lúc kẻ thù đang áp đặt chế độ cai trị tàn khốc nhất. Bà nhớ nhất là sự kiện bùng nổ Phong trào Đồng Khởi vào tháng 01/1960. Khi đó, chính quyền Mỹ - Diệm ra sức thực hiện Luật 10/59, lê máy chém khắp miền Nam. Bà Sang xúc động kể: "Lúc ấy, không khí tang tóc bao trùm, nhưng Cô Ba Định với ánh mắt kiên định đã cùng Đảng bộ Bến Tre hạ quyết tâm: 'Phải dùng bạo lực cách mạng của quần chúng để tự cứu mình'. Cô đã dũng cảm vận dụng sáng tạo phương châm 'ba mũi giáp công', biến những người phụ nữ chân yếu tay mềm thành đội quân tóc dài khiến quân thù khiếp vía."
Chi tiết khiến tôi rùng mình là khi bà Sang kể về một lần Cô Ba trực tiếp chỉ huy một cuộc biểu tình lớn tại Mỏ Cày. Khi quân cảnh ngăn chặn, chúng lên đạn súng máy và đe dọa bắn thẳng vào đoàn quân tay không. Giữa lúc ranh giới giữa cái chết và sự sống mong manh như sợi tóc, Cô Ba Định đã tiến lên phía trước, ngẩng cao đầu đối diện với nòng súng, hô to: "Các anh có bắn thì cứ bắn vào tôi đây, nhưng không được đụng đến nhân dân!". Sự dũng cảm tột cùng của một người lãnh đạo sinh năm 1920 ấy đã khiến đối phương phải chùn bước, họng súng hạ xuống trước khí phách của một người phụ nữ không biết sợ hãi.
Bà Sang còn kể thêm về giai đoạn năm 1965, khi bà Nguyễn Thị Định trở thành Nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam và đảm nhiệm chức vụ Phó Tổng Tư lệnh quân Giải phóng miền Nam Việt Nam. Trong những năm tháng chiến tranh cục bộ khốc liệt, Cô Ba thường xuyên di chuyển giữa các vùng căn cứ dưới làn mưa bom B52. Cụ Sang nhớ lại một đêm nổ súng vào năm 1968, dù sức khỏe không tốt nhưng Cô Ba vẫn thức trắng đêm bên bản đồ điện đài, điều phối từng cánh quân tấn công vào các mục tiêu trọng điểm. Sự dũng cảm của bà là sự dũng cảm của trí tuệ và niềm tin tuyệt đối vào thắng lợi cuối cùng của dân tộc vào ngày 30/04/1975.
Khi bà Nguyễn Thị Định qua đời vào ngày 26/08/1992, bà Sang kể rằng hàng vạn người dân Bến Tre đã khóc như mất đi người thân ruột thịt. Kết thúc câu chuyện, bà Sang nhìn ra vườn dừa xanh ngắt và nói: "Lịch sử có thể sang trang, nhưng tinh thần của Cô Ba Định – một người phụ nữ Việt Nam dũng cảm, kiên trung và đầy nhân hậu – sẽ luôn là ngọn đuốc sáng cho con cháu mai sau". Qua lời kể của người nhân chứng sinh năm 1938, tôi nhận ra rằng sự dũng cảm của một người phụ nữ có thể làm lay chuyển cả những đế quốc hùng mạnh nhất khi nó được hòa quyện cùng lòng yêu nước nồng nàn.
