“Bữa cơm chiều bên ga nhỏ”
Trong thời kỳ tuyến đường sắt miền Trung liên tục bị đánh phá, những công nhân và dân công hỏa tuyến vẫn âm thầm sửa đường, chuyển hàng tiếp tế cho chiến trường. Một bữa cơm giản dị bên ga tàu đổ nát đã trở thành ký ức không thể quên của những người từng sống giữa chiến tranh.
Mùa hè năm 1972, ga Đồng Lê ở Quảng Bình gần như ngày nào cũng rung chuyển vì bom đạn. Đường ray bị đánh hỏng liên tục, nhà ga chỉ còn những bức tường cháy xém và mái tôn thủng lỗ chỗ.
Ông Trịnh Công Bảy lúc ấy là công nhân bảo trì đường sắt, mới ngoài hai mươi tuổi. Công việc của ông và đồng đội là tranh thủ sửa đường ray vào ban đêm để các đoàn tàu chở lương thực, thuốc men kịp đi qua trước khi trời sáng.
Có những hôm vừa sửa xong một đoạn đường thì bom lại đánh xuống. Mọi người phải đào ray lên làm lại từ đầu.
Một buổi chiều mưa, sau gần hai ngày thức trắng, tổ công nhân của ông Bảy được một nhóm dân công hỏa tuyến ghé qua tiếp tế ít gạo và cá khô. Trong nhóm ấy có bà Hoàng Thị Luyến — một phụ nữ nhỏ người nhưng luôn gùi hàng nặng hơn cả thanh niên.
Nhà ga lúc đó không còn bếp. Mọi người lấy vài viên gạch kê tạm bên hố bom rồi nhóm lửa bằng tà vẹt gỗ cũ. Nồi cơm nấu bằng gạo trộn bo bo nhưng ai cũng thấy ngon vì đã nhiều ngày chưa được ăn bữa tử tế.
Ông Bảy kể rằng giữa lúc mọi người đang ăn, tiếng còi báo động vang lên. Máy bay xuất hiện rất gần.
Ai cũng bỏ bát chạy xuống hầm trú ẩn, riêng bà Luyến còn quay lại ôm nồi cơm đang sôi dở mang xuống theo. Có người hét lên:
“Bỏ đi chị, nguy hiểm lắm!”
Nhưng bà chỉ cười:
“Mất gạo rồi tối lấy gì anh em ăn để sửa đường.”
Đợt bom hôm ấy kéo dài gần nửa giờ. Khi trở lên, mái che tạm đã sập hoàn toàn, đất đá phủ kín khu bếp. Nhưng nồi cơm bà ôm xuống hầm vẫn còn nguyên.
Đêm đó, dưới ánh đèn pin bọc giấy xanh để tránh lộ sáng, mọi người ngồi ăn cơm ngay cạnh đường ray vừa sửa xong. Không ai nói nhiều, chỉ nghe tiếng muỗng va nhẹ vào bát và tiếng tàu hàng từ xa đang tiến tới.
Chị Hoàng Thị Thu Hà kể rằng mẹ mình sau này thường nói:
“Chiến tranh thiếu đủ thứ, nhưng chỉ cần đoàn tàu còn chạy được thì ai cũng thấy có hy vọng.”
Nhiều năm sau hòa bình, ga Đồng Lê được xây lại. Trong một lần trở về thăm ga cũ, ông Bảy đứng rất lâu bên đoạn đường ray năm xưa rồi nói:
“Điều tôi nhớ nhất không phải tiếng bom, mà là bữa cơm chiều mọi người nhường nhau từng muỗng giữa lúc chẳng ai biết ngày mai sẽ ra sao.”
