“Bữa cơm có Bác”

(Một nhân chứng từng gặp Hồ Chí Minh)

Bác Thu – người từng làm công tác phục vụ ở một khu căn cứ – kể lại rằng, có một buổi chiều cuối năm, mưa rừng vừa dứt, không khí còn ẩm và lạnh. Hôm đó đơn vị có vài cán bộ từ xa về báo cáo công việc, nên bữa cơm được chuẩn bị chu đáo hơn một chút, nhưng cũng chỉ quanh quẩn rau rừng, cá kho và nồi canh loãng.

Khi mọi người còn đang loay hoay dọn bát đũa, Bác Hồ bước vào.

Không có sự báo trước, không nghi thức gì. Bác đi rất nhẹ, nhìn qua một lượt rồi hỏi:
“Hôm nay ăn gì mà thơm thế?”

Mọi người đứng dậy, có người còn lúng túng đến mức làm rơi cả chiếc đũa.

Bác cười:
“Ngồi xuống đi, ăn cơm chứ có phải họp đâu.”

Bữa cơm bắt đầu trong sự ngại ngùng. Có người chỉ gắp vài miếng nhỏ, có người gần như không động đũa, phần vì kính Bác, phần vì không quen ăn chung.

Bác nhìn một lúc, rồi nhẹ nhàng nói:
“Ăn ít thế thì làm việc sao được.”

Giọng không nghiêm, nhưng cũng không phải nói cho có.

Bác đưa tay gắp một miếng cá, đặt vào bát của một anh cán bộ trẻ đang cúi đầu:
“Cá kho ngon thế này mà không ăn là phí.”

Rồi Bác lại gắp rau, chan thêm canh cho người bên cạnh, từng chút một, như một người cha trong bữa cơm gia đình.

Không khí dần khác đi.

Có người bắt đầu ăn tự nhiên hơn. Có tiếng bát chạm nhẹ, có tiếng ai đó cười khẽ.

Bác không nói chuyện lớn lao. Chỉ hỏi:
“Đường đi có vất vả không?”
“Có ai bị sốt rét không?”
“Ở đơn vị ăn uống có đủ không?”

Những câu hỏi giản dị, nhưng ai cũng trả lời rất thật.

Bác Thu kể, có một chi tiết mà ông nhớ mãi. Khi thấy một chiến sĩ trẻ gắp thức ăn rất chậm, Bác hỏi:
“Cháu ăn thế là quen rồi à?”

Cậu lính ngập ngừng:
“Dạ… quen nhường phần cho anh em.”

Bác im lặng một chút, rồi nói:
“Thương nhau là tốt. Nhưng mình phải khỏe thì mới thương được lâu.”

Nói xong, Bác lại gắp thêm thức ăn vào bát cậu.

Bữa cơm hôm đó không có gì đặc biệt — không thịt thà, không rượu, không lời phát biểu. Nhưng khi đứng dậy, không ai còn cảm thấy mình vừa ăn cùng một vị lãnh tụ.

Chỉ thấy… như vừa ăn một bữa cơm ở nhà.

Bác Thu sau này nói:
“Cả đời tôi không nhớ hết những việc lớn mình đã làm. Nhưng bữa cơm hôm đó thì nhớ rất rõ. Vì lần đầu tiên tôi hiểu — sự vĩ đại đôi khi không nằm ở những điều lớn lao… mà nằm ở cách một người khiến người khác thấy mình không còn xa cách.”