BỮA CƠM CÓ THỊT DUY NHẤT

BỮA CƠM CÓ THỊT DUY NHẤT

Trong Mãi mãi tuổi hai mươi, điều khiến nhiều người xúc động không phải là những trận đánh, mà là những ghi chép rất đời thường của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc. Có một câu chuyện nhỏ về một bữa cơm đã khiến nhiều thế hệ độc giả nhớ mãi.

Những ngày hành quân vào chiến trường năm 1972, cuộc sống của người lính vô cùng thiếu thốn. Phần lớn bữa ăn chỉ có cơm độn, rau rừng, đôi khi thêm chút muối vừng hoặc cá khô. Được ăn một bữa có thịt là điều rất hiếm.

Trong một lần đơn vị dừng chân sau nhiều ngày hành quân liên tục, đơn vị được cấp thêm một ít thực phẩm. Hôm ấy, nồi cơm của đại đội có thêm thịt. Đó không phải là bữa ăn thịnh soạn, mỗi người chỉ được một vài miếng nhỏ. Nhưng đối với những người lính trẻ đã nhiều tuần chỉ ăn rau rừng và lương khô, đó là một niềm vui rất lớn.

Nguyễn Văn Thạc không viết nhiều về món ăn. Điều anh ghi lại là không khí của bữa cơm. Đồng đội vừa ăn vừa trò chuyện về quê hương, về gia đình và về ngày hòa bình. Có người kể chuyện mùa gặt ở quê, có người nhắc đến mẹ già đang chờ tin con, có người chỉ lặng lẽ ăn rồi mỉm cười vì đã lâu mới được nếm vị thịt.

Điều đặc biệt là không ai ăn vội. Ai cũng cố gắng nhai thật chậm như muốn giữ lại hương vị của bữa cơm hiếm hoi ấy. Sau bữa ăn, chiếc nồi được cạo sạch đến mức gần như không còn hạt cơm nào bám lại. Không phải vì đói đến mức cực đoan, mà vì mọi người đều hiểu từng hạt gạo, từng miếng thịt đều được hậu phương gửi ra bằng biết bao gian khổ.

Trong nhật ký, Nguyễn Văn Thạc không coi đó là một sự kiện đặc biệt. Nhưng chính sự bình dị ấy lại khiến người đọc hôm nay xúc động. Một bữa cơm có thêm vài miếng thịt đã đủ làm cả đơn vị vui suốt một buổi tối. Hạnh phúc của người lính thời chiến đôi khi chỉ giản đơn như vậy.

Sau bữa cơm, mọi người lại chuẩn bị ba lô để tiếp tục hành quân. Phía trước vẫn là những cánh rừng Trường Sơn, những con dốc, những cơn mưa và những chặng đường chưa biết ngày kết thúc. Không ai biết ai sẽ còn có dịp ngồi ăn cùng nhau thêm bao nhiêu lần nữa. Nhưng trong khoảnh khắc ấy, họ đều cảm nhận được tình đồng đội ấm áp hơn bao giờ hết.

Nhiều năm sau, khi Mãi mãi tuổi hai mươi được xuất bản, độc giả nhận ra rằng giá trị lớn nhất của cuốn nhật ký không nằm ở việc ghi lại chiến tranh, mà ở việc lưu giữ những điều rất nhỏ của cuộc sống. Một bữa cơm, một cuộc trò chuyện, một nụ cười giữa gian khổ đã làm hiện lên chân dung chân thực của thế hệ thanh niên Việt Nam những năm tháng ấy.

Chiến tranh đã lùi xa, ngày nay một bữa cơm có thịt là điều rất bình thường. Nhưng đọc lại những dòng nhật ký của Nguyễn Văn Thạc, chúng ta hiểu rằng có một thời, niềm vui của người lính chỉ gói gọn trong vài miếng thịt chia đều cho cả đơn vị. Chính từ những niềm vui giản dị ấy, họ có thêm sức mạnh để tiếp tục bước về phía trước, hoàn thành nhiệm vụ và viết nên những trang sử vẻ vang của dân tộc.

Bữa cơm ấy không có tên trong bất kỳ chiến công nào. Nhưng nó đã được lưu giữ trong cuốn nhật ký như một minh chứng rằng giữa khói lửa chiến tranh, con người vẫn luôn biết trân trọng từng điều nhỏ bé của cuộc sống. Đó cũng là vẻ đẹp bình dị nhất của một thời hoa lửa.