Bữa cơm nào cũng phải ăn hết

Thời gian: Những năm 1960–1970

Địa điểm: Gia đình Thượng tướng Song Hào, số 28D phố Điện Biên Phủ, Hà Nội

Bối cảnh

Trong những năm giữ cương vị Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Thượng tướng Song Hào thường xuyên đi công tác, có khi nhiều tuần mới trở về nhà. Tuy vậy, mỗi khi có mặt cùng gia đình, ông luôn coi bữa cơm là khoảng thời gian quan trọng để dạy các con về lối sống và trách nhiệm.

Theo lời kể của các con, chiến tranh và những năm tháng gian khổ đã ảnh hưởng sâu sắc đến cách sống của ông. Ông luôn nhắc nhở con cái phải biết quý trọng từng hạt gạo, từng bữa ăn.

Câu chuyện

Gia đình Thượng tướng Song Hào không có những bữa ăn cầu kỳ. Mâm cơm thường rất giản dị, có rau, cá hoặc chút thịt theo tiêu chuẩn của thời bao cấp.

Điều các con nhớ nhất là cha không bao giờ để thức ăn bị bỏ phí.

Nếu một người con lấy cơm quá nhiều rồi ăn không hết, ông không quát mắng ngay. Ông lặng lẽ chờ bữa cơm kết thúc rồi hỏi:

• Vì sao con lấy nhiều hơn khả năng mình ăn?

Sau khi nghe con trả lời, ông giải thích rằng ngoài mặt trận vẫn còn rất nhiều chiến sĩ phải hành quân nhiều ngày, có khi chỉ ăn cơm nắm hoặc lương khô. Vì vậy, mỗi bát cơm trong thời bình đều là kết quả của công sức người nông dân và sự hy sinh của biết bao người.

Ông không biến bữa ăn thành một buổi giáo huấn dài. Chỉ vài lời nhẹ nhàng, nhưng đủ để các con hiểu rằng tiết kiệm không phải vì gia đình thiếu thốn, mà vì đó là cách trân trọng công sức của người khác.

Nhiều năm sau, khi nhắc lại kỷ niệm ấy, các con ông đều cho biết bài học về không lãng phí đã theo họ suốt cuộc đời. Chính cách giáo dục bằng việc làm và những câu chuyện thực tế khiến lời dạy của cha trở nên sâu sắc hơn bất kỳ hình phạt nào.

Ý nghĩa

Đối với Thượng tướng Song Hào, giáo dục đạo đức bắt đầu từ những việc rất nhỏ trong gia đình. Từ cách ăn uống, sử dụng tài sản đến cách cư xử với mọi người đều phản ánh nhân cách của một con người.

Sự giản dị ấy thống nhất với lối sống của ông trong công tác: tiết kiệm, liêm khiết và luôn nghĩ đến chiến sĩ, nhân dân.

Bài học rút ra

Biết quý trọng thành quả lao động và tránh lãng phí là một phẩm chất cần được rèn luyện từ những việc nhỏ nhất. Khi người lớn làm gương bằng chính cuộc sống của mình, bài học sẽ được ghi nhớ lâu dài.